Utku AzENSOYA� UluslararasA� iliAYkiler A�zellikle ikinci dA?nya savaAYA�nA�n ardA�ndanhemen her A?lke iA�inA�ok A�etrefilli ve iniAYli A�A�kA�AYlA� olmuAYtur. Hele bir de Anadolua�� muz gibi tA?m dA?nyanA�n dikkat kesildiAYi, hesap yaptA�AYA� bir coAYrafyadaysanA�z yedi dA?velle iAYiniz var demektir. NasA�l olmasA�n ki? Bir yanA�nA�z Kafkaslar, A�te yanA�nA�z Balkanlar, Kuzeyiniz Rusya gA?neyiniz Akdeniz-OrtadoAYu! Tarife ne hacet? Barut fA�A�A�sA�nA�n hemen yanA� baAYA�ndaki tek istikrar adasA�dA�r Anadolu. BazA� A�evrelerin altA�nA� A�izdiAYi gibi a�?istikrar adasA�ydA�ka�? demek istemiyorum zira hala umudunu yitirmeyenlerdenim. BakmayA�n siz son dA�nemde Kuzeya��de Rusyaa��dan tutun da, DoAYua��da A�ran, GA?ney komAYularA�mA�z Irak ve Suriye ile zaman zaman yaAYadA�AYA�mA�z gerginliklere. BunlarA�n hepsi geA�icidir ve A�yle olmalA�dA�r da. A�A?nkA? UluslararasA� iliAYkiler insanlar arasA�ndaki beAYeri iliAYkilere pek benzemez. A?lkelerden insani duygularla hareket etmesi beklenemez. A�AYin doAYasA�nda bir tek ulusal A�A�karlar vardA�r. UluslararasA� iliAYkiler denildiAYinde akla ilk A�nce ekonomik A�A�karlar gelir.A?lkeler arasA�nda kalA�cA� dostluklara, kalA�cA� dA?AYmanlA�klara ve duygusallA�AYa asla yer yoktur. Bazen iA� siyasetin gereAYi A?lke yA�netenler farklA� tonlarda A�A�kA�AYlar sergileyebilir. A�AYte bu noktada diplomasi devreye girer. Zaten her A?lkenin en A�nemli kurumlarA�nA�n baAYA�nda a�?DA�AY A�AYleria�? bakanlA�klarA�nA�n gelmesi tam da bunun iA�indir.Bu kadar zor bir gA�rev A?stlenmeleri nedeniyle de gerA�ek anlamda a�?diplomata�? diyebileceAYimiz insanlar pek de kolay yetiAYmez. A�ap gerekir, vizyon gerekir, liyakat gerekir, A?lke sevdasA� gerekir! A�A� politikadaki a�?hercai tavA�rlara�? orada geA�erli olmaz. Orada a�?yaptA�m oldua�? yoktur! Her kelimenin ayrA� bir anlamA�, farklA� bir aAYA�rlA�AYA� vardA�r. BakmayA�n siz onlara a�?MonAYera�? lakabA� takA�lmasA�na. UluslararasA� arenada tek geA�erli AYey vardA�r a da A?lkenizin A�A�karlarA�. Zaten onun son derece ketum olup, ser verip sA�r vermeyen, tam bir poker ustasA� gibi renksiz, mimiksiz ama iA�i fA�kA�r, fA�kA�r A?lke A�A�karlarA� iA�in kaynayan karaktere sahip olanlar ancak gerA�ek anlamda a�?diplomata�? olabilir. Bu tanA�mA�n dA�AYA�nda kalanlar ise sA�radan memur olabilir! GA?nA?mA?z dA?nyasA�nda tek geA�erli kural; a�?ekonomik A�A�karlardA�ra�?. Bunun iA�in bir dA�nem kanlA� bA�A�aklA� olanlar kol kola gezebilir, Almanya-Fransa A�rneAYinde olduAYu gibi. Onun iA�in asA�l olan komAYularA�mA�zla a�?ulusal A�A�karlarA�mA�za dayalA�a�? dostluklarA�n yeniden ivedi olarak tesis edilmesidir. Bunun iA�in ise merkezi hA?kA?metlerle iAYbirliAYi esastA�r. BakA�n Iraka�?ta sular durulmaya baAYladA� artA�k uluslararasA� toplumun gA?ndeminde A?lkenin yeniden inAYasA� var. Kuveyt, a�?Iraka��A�n yeniden inAYasA� iA�in dA?zenlenen MilletlerarasA� Konferansa�?a ev sahipliAYi yapA�yor. a�?DonA�rler KonferansA�a��ndaa�? Kuveyt, BirleAYmiAY Milletler, Avrupa BirliAYi ve DA?nya BankasA� Irak ile birlikte ortaklaAYa ev sahipliAYi yapA�p uluslararasA� camiaya; a�? haydi pamuk eller cebea�? diyecek! SavaAYA�n yA�prattA�AYA� A?lkenin yeniden inAYasA� iA�in bA�lgesel ve uluslararasA� teAYkilatlarA�n yanA�nda 50 A?lkeden A?st dA?zey temsilciler ve 850 firma katA�lA�yor. Kuzey Irak BA�lgesel YA�netimi ve Iraka�?ta uygulamaya alA�nacak 212 yatA�rA�m projesi masaya yatA�rA�lA�yor. Irak A?lkenin yeniden imarA� iA�in rakamA� belirlemiAY bile; BaAYdar tam 88 milyar dolar istiyor! EAYer merkezi yA�netimler ile tutarlA� ve istikrarlA� iliAYkiler iA�indeyseniz bu pastadan siz de payA�nA�zA� alA�rsA�nA�z. Yoksa bazA� ufak projelerin taAYeronluAYunu A?stlenirsiniz aslan payA� yine deniz aAYA�rA� A?lkelerin olur. Benzer bir durum yakA�n bir gelecekte Suriye iA�in de yaAYanacaktA�r. Zaten bA�lgede onlarca yA�ldA�r yapA�lan bu deAYil midir? BA�l-ParA�ala-SavaAYtA�r-OnarmA�AY gibi yap-DoAYal kaynaklara A�A�reklen-ParsayA� kap! KomAYularA�mA�zA�n mevcut resmi temsilcileri ile dA?zgA?n iliAYkiler tesis etmek, diyaloAYu koparmamak asA�l dA?sturumuz olmalA�.BA�lgedeki konjonktA?r gA�z A�nA?ne alA�ndA�AYA�nda, gerek Moskova gerekse BaAYdat-Azam-Tahran yA�netimleri ile dA?zeyli-tutarlA�-istikrarlA� iliAYkiler yA?rA?tmek son derece A�nemlidir. BeAYeri iliAYkiler tamamen insani duygularA�ndan oluAYtuAYu iA�in orada sevgiden-A�fkeden, ebedi dostluklardan ya da ebedi dA?AYmanlA�klardan sA�z edilebilir. Hatta komAYunuza ben senin aile reisini sevmiyorum, onu tanA�mA�yorum bile denilmesi belki bir nebze olsun anlaAYA�labilir. Ama bir komAYu A?lkenin sevmediAYimiz merkezi yA�netimine yekten a�?seni tanA�mA�yoruma�? demenin uluslararasA� iliAYkide fazlaca yeri yoktur. Bunun yerine, ileriyi de dA?AYA?nerek daha yapA�cA�-uyarA�cA� bir diplomatik A?slup sergilenebilir. A�zetle uluslararasA� iliAYkilerdeki tek geA�erli kural ulusal A�A�karlardA�r ve bu da bazA� emperyalist A?lkelerin yaptA�AYA� gibi;a�?hemen her yolun mubah olmasA�ndana�?ziyade;a�?komAYularA�n toprak bA?tA?nlA?AYA?ne ve merkezi yA�netimlerine saygA�lA�,dA?zeyli-tutarlA�-istikrarlA�-milli bir politikadana�?geA�mesi, hem A?lkemiz hem de bA�lgemiz iA�in A�ok daha hayA�rlA� olur.