Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımını düzenleyen yeni uygulama için geri sayım başladı. 10 Ekim’de Resmî Gazete’de yayımlanan “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik” ile sosyal medya platformlarında yaş doğrulaması zorunlu hale getiriliyor.
1 Kasım itibarıyla başlayacak uygulama kapsamında, 15 yaşını doldurmamış çocuklar sosyal medya hesabı açamayacak. 15-17 yaş arasındaki kullanıcılar ise çocuklara özel güvenlik önlemleri ve kullanım kuralları çerçevesinde platformlardan yararlanabilecek.
Düzenleme yalnızca yeni hesap açacak kişileri değil, mevcut hesap sahiplerini ve sosyal medya kullanıcısı olmak isteyen yetişkinleri de ilgilendiriyor.
15 Yaşından Küçük Çocuklara Hesap Açma İzni Verilmeyecek
Yönetmelik kapsamında sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış kişilere hesap hizmeti sunamayacak. 1 Kasım’dan sonra yeni hesap oluşturmak isteyen kullanıcıların öncelikle yaşlarını doğrulaması gerekecek. Yapılan kontrol sonucunda 15 yaşın altında olduğu belirlenen kişilerin hesap açma işlemleri engellenecek.
Düzenleme öncesinde oluşturulmuş hesaplar da yaş doğrulama sürecine dahil edilecek. Mevcut hesaplar için 31 Mart 2027’ye kadar yapılacak kontrollerde 15 yaşından küçük olduğu tespit edilen kullanıcıların hesapları, kendilerine bilgilendirme yapıldıktan sonra kapatılacak.
Kapatılan hesaplara ilişkin verilere yönelik de kurallar belirlendi. İtiraz edilmeyen hesapların verilerinin silinmesi öngörülürken itiraz başvurusu yapılması halinde veriler, süreç tamamlanana kadar korunacak.
Yaş Doğrulama İşlemi e-Devlet Üzerinden Gerçekleştirilecek
Yeni uygulamanın temelini, e-Devlet üzerinden oluşturulacak dijital yaş doğrulama belirteci oluşturacak. Kullanıcılar ilk olarak e-Devlet sistemi üzerinden kimlik doğrulaması yapacak. Ardından Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından sunulan yaş doğrulama hizmeti aracılığıyla bir belirteç oluşturulacak.
Oluşturulan dijital belirteç, ilgili sosyal medya platformuna iletilecek. Platformlar bu bilgiyi kullanarak kişinin hangi yaş grubunda bulunduğunu kontrol edecek ve buna göre hesap açılmasına ya da hesabın hangi kurallar kapsamında kullanılacağına karar verecek.
Yaşı 15'in altında olan kişilerin hesap açması mümkün olmayacak. 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar ise çocuklara yönelik özel düzenlemelere tabi tutulacak.
Kimlik Numarası ve Doğum Tarihi Sosyal Medya Şirketleriyle Paylaşılmayacak
Yaş doğrulama sisteminde kullanıcıların kişisel bilgilerinin korunması da amaçlanıyor. Yönetmeliğe göre sosyal medya platformlarına kullanıcının adı, soyadı, T.C. kimlik numarası veya doğum tarihi aktarılmayacak.
Dijital belirteç, kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 15 yaşını geçmişse 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösterecek.
Bununla birlikte platformlar, ilk doğrulamanın ardından kendi teknolojik yöntemlerini kullanarak ek yaş kontrolleri yapabilecek. Hesabın, belirtilen yaş grubundan farklı bir kişi tarafından kullanıldığına ilişkin makul şüphe ortaya çıkarsa hesap geçici olarak askıya alınabilecek. Bu durumda kullanıcıdan e-Devlet üzerinden yeniden doğrulama yapması istenebilecek.
Mevcut Hesaplar İçin Son Gün 31 Mart 2027
Yeni hesaplarda yaş doğrulama zorunluluğu 1 Kasım’da başlayacak. Halihazırda sosyal medya hesabı bulunan kullanıcılara ise yeni sisteme geçiş için 31 Mart 2027’ye kadar süre tanınacak.
Mevcut hesap sahiplerinin bu tarihe kadar en az bir kez yaş doğrulaması yapması gerekecek. Kontroller sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak. 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların hesapları ise çocuklara özel güvenlik ve kullanım kurallarına uygun hale getirilecek.
Bu nedenle mevcut hesapların tamamının 1 Kasım’da kapatılması söz konusu olmayacak. Hesaplarla ilgili işlemler, belirlenen geçiş süreci ve yaş doğrulama sonuçlarına göre yürütülecek.
15-17 Yaş Grubuna Özel Kullanım Kuralları Uygulanacak
Yönetmelik, 15 yaşını doldurmuş ancak henüz 18 yaşına ulaşmamış kullanıcılar için “çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet” modelini getiriyor. Bu kapsamda çocukların hesaplarında gizlilik ve güvenlik odaklı çeşitli sınırlamalar uygulanacak.
Yeni kurallara göre:
- Çocukların hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve herkese açık hale getirilemeyecek.
- Çocuk hesapları üzerinden canlı yayın yapılamayacak.
- Takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılara gösterilmeyecek.
- Çocuklar yalnızca kendilerinin takip ettiği hesaplardan mesaj alabilecek.
- Mesajlaşma sırasında mesajın görüldüğünü belirten bildirim özelliği kullanılamayacak.
- Çocukların hesapları diğer kullanıcılara önerilmeyecek ve telefon rehberleriyle eşleştirilmeyecek.
Bu önlemlerle çocukların sosyal medya ortamındaki görünürlüğünün azaltılması ve istenmeyen iletişimlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Çocuk Hesaplarında Sonsuz Kaydırma Özelliği Kullanılamayacak
Düzenleme, çocukların sosyal medyada daha uzun süre vakit geçirmesine yol açabilecek tasarım özelliklerini de kapsıyor. İçeriklerin kullanıcı müdahalesiyle veya otomatik olarak kesintisiz biçimde ekrana gelmesini sağlayan “sonsuz kaydırma” özelliği çocuk hesaplarında kullanılamayacak.
Ayrıca çocukların çevrim içi davranışlarından hareketle profilleri oluşturularak kişiselleştirilmiş reklam gösterilmesi engellenecek.
Sosyal medya platformlarının, çocukların profil ve paylaşımlarının başkaları tarafından ekran görüntüsüyle kaydedilmesini önlemeye yönelik teknik tedbirler geliştirmesi de gerekecek.
Çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere erişimin azaltılması amacıyla filtreleme sistemleri ve içerik önerilerine ilişkin önlemler de uygulanacak.
Ebeveynlere Hesap ve Kullanım Süresi Kontrolü Sağlanacak
Yeni düzenlemeyle sosyal ağ sağlayıcılarına, ebeveynlerin ve yasal vasilerin kullanabileceği kontrol araçları oluşturma yükümlülüğü getiriliyor.
Bu araçlar üzerinden ebeveynler çocuklarının hesap ve gizlilik ayarlarını yönetebilecek, sosyal medyada geçirdikleri süreyi takip edebilecek ve kullanım sürelerine sınır koyabilecek.
Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik işlemlerinde ebeveyn onayı alınması istenebilecek. Ayrıca harcamalar için limit belirlenebilecek.
Ebeveyn kontrol sistemlerinin Türkçe olması, kolay erişilebilmesi ve farklı cihazlarda kullanılabilmesi gerekecek.
Sahte “Hesabınız Kapatılacak” Mesajlarına Karşı Uyarı
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesine kısa süre kala yaş doğrulama sürecini fırsata çevirmek isteyen dolandırıcılara karşı da uyarı yapıldı.
Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, 23 Ekim’de yaptığı açıklamada, bazı dolandırıcıların düzenlemeyi kullanarak sahte SMS, e-posta ve sosyal medya mesajları gönderdiğini bildirdi.
“Hesabınız kapatılacak” veya “Yaş doğrulamanızı hemen yapın” gibi ifadelerle kullanıcıları bağlantılara yönlendiren dolandırıcıların, kişisel ve finansal bilgileri ele geçirmeyi amaçladığı belirtildi.
Yetkililer, yaş doğrulama işlemlerinin yalnızca resmî e-Devlet internet sitesi ve resmî e-Devlet mobil uygulaması üzerinden yapılması gerektiğini hatırlattı. Kullanıcıların e-Devlet şifrelerini, SMS doğrulama kodlarını ve banka kartı bilgilerini isteyen mesajlara karşı dikkatli olmaları istendi. İşlem için ücret talep eden mesajlara da itibar edilmemesi gerektiği vurgulandı.
Yanlışlıkla Kapatılan Hesaplar İçin İtiraz Yolu Açık Olacak
Yaş doğrulama sonucuna veya hesap kapatma kararına itiraz etmek isteyen kullanıcılar için de yeni bir başvuru mekanizması oluşturulacak.
Sosyal medya platformları, kullanıcıların ücretsiz olarak başvurabileceği ve Türkçe hizmet verecek bir itiraz sistemi kurmakla yükümlü olacak. Başvurular yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilmeyecek, insan incelemesine de tabi tutulacak.
İtiraz süreci devam ederken ilgili hesaba ait içeriklerin ve kişisel verilerin silinmesine izin verilmeyecek. Kullanıcılar, platform tarafından verilen karara karşı Siber Güvenlik Başkanlığı’na şikâyette bulunabilecek ve gerekli durumlarda yargı yoluna başvurabilecek.
1 Kasım’da başlayacak yeni uygulamayla birlikte sosyal medya platform
