Ticaret Bakanlığı, ikinci el teknolojik ürün piyasasında alışveriş güvenliğini artırmak, standartları belirlemek ve ekosistemin işleyişini şeffaf hale getirmek amacıyla kapsamlı bir mevzuat değişikliğine gitti. Resmi Gazete’de yayımlanan "Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik" ile kullanılmış malların yenilenerek garantili şekilde tekrar satışa sunulmasına ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi.
Televizyonlar kapsama alındı, ürün yelpazesi genişledi
Bakanlıktan düzenlemeye ilişkin yapılan resmi açıklamada, tüketicilerin yoğun ilgi gösterdiği ikinci el teknolojik ürünlerin ekonomiye kazandırılması süreçlerinin daha hızlı, şeffaf ve güvenli hale getirilmesinin amaçlandığı bildirildi. Yenilenen ürün yelpazesindeki değişiklik hakkında şu bilgilere yer verildi:
"Mevcut düzenlemede cep telefonları, tabletler, akıllı saatler, oyun konsolları ve modemler yenileme kapsamında yer almaktaydı. Yeni yönetmelikle televizyonlar da kapsama dahil edilerek tüketici güvencesi daha geniş bir ürün yelpazesine yayılmaktadır."
Mağaza satışlarına da 14 günlük şartsız cayma hakkı
Yeni yönetmelikle birlikte tüketicilerin koruma kalkanı genişletilerek, fiziki mağazalardan yapılan alışverişler de internet alışverişleriyle eşit statüye getirildi. Bakanlık, cayma hakkı uygulamasına dair şu detayları paylaştı:
"Hem internetten hem de mağazadan satın alınan ürünler için cayma hakkının getirildiği kaydedilen açıklamada, 'Yeni düzenlemeyle yalnızca internet alışverişlerinde değil, fiziki olarak mağazalardan satın alınan yenilenmiş ürünlerde de tüketiciler 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahip olacaktır.' ifadeleri kullanıldı."
YÜBİS ile dijital sicil ve parça takibi dönemi
Sistemde şeffaflığı sağlamak adına kurulacak olan Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) vasıtasıyla her cihaz için özel bir dijital sicil kaydı oluşturulacak. Tüketiciler, YÜBİS üzerinden cihazda hangi parçaların değiştirildiğini, hangi tamirat ve yenileme işlemlerinin yapıldığını görebilecek.
Sistem üzerinden ayrıca kayıp, kaçak ve çalıntı ürün sorgusu kayıtları, ilgili yenileme merkezi ve bu merkezler adına işlem yapan tüm işletmelerin bilgileri ile ürün sertifikaları da kamuoyunun erişimine sunulacak.
Sermaye şartı 100 milyon TL'ye çıkarıldı
Piyasadaki suistimallerin önüne geçmek ve idari kontrol mekanizmalarını güçlendirmek amacıyla yenileme merkezlerine yönelik mali ve hukuki yaptırımlar ağırlaştırıldı. Yenileme merkezleri için aranan asgari sermaye tutarı 30 milyon liradan 100 milyon liraya yükseltildi. Tüketicinin sağlığını, güvenliğini veya ekonomik çıkarlarını zedeleyen merkezlerin yetki belgeleri, bakanlık bünyesinde kurulan komisyon tarafından askıya alınabilecek ya da tamamen iptal edilebilecek. Belgesi iptal edilen yenileme merkezlerine, iptal tarihinden itibaren 1 yıl boyunca yeni yetki belgesi verilmeyecek. Yönetmelik hükümlerine aykırı davranan işletmelere ayrıca idari yaptırım uygulanacak.
Açıklamada, yenilenmiş cep telefonları için sağlanan taksit avantajı ve yenileme merkezlerince satılan cihazlardaki Katma Değer Vergisi’nin (KDV) yüzde 1'e düşürülmesi uygulamalarının devam ettiği hatırlatılarak, yeni elektronik doğrulama sistemleriyle bu avantajların suistimal edilmesinin önüne geçileceği aktarıldı.
Bugüne kadar 1,6 milyon ürün ekonomiye kazandırıldı
Sistemin çevreye ve ulusal ekonomiye katkılarına değinilen bakanlık açıklamasında, bugüne kadar yaklaşık 1,6 milyon ürünün yenilenerek piyasaya kazandırıldığı bilgisi paylaşıldı. Bakanlık, projenin makroekonomik hedeflerini şu sözlerle özetledi:
"Söz konusu sistemin, elektronik atıkların azalması, döngüsel ekonominin güçlendirilmesi, israfın ve çevreye verilen zararın önlenmesi suretiyle ülke ekonomisine katkı sağladığı bilinmektedir. Yapılan yeni düzenlemelerle ekosistemin olumlu etkilerinin artarak devam edeceği değerlendirilmektedir. Bakanlık olarak bu yönetmelikle hem çevre dostu ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını teşvik etmeyi hem de tüketicilerin ikinci el pazarında mağdur olmasının önüne geçilerek güvenli alışveriş ortamı oluşturulması hedeflenmektedir."
Yayınlanan yeni yönetmelik, 1 Ağustos tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girecek.
