Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 dönemine ait girişim özelliklerine göre dış ticaret verilerini kamuoyuyla paylaştı. Dış ticaret istatistikleri ile iş kayıtları sistemindeki firma ana faaliyet alanı ve çalışan sayısı bilgilerinin eşleştirilmesiyle elde edilen verilere göre, 2025 senesinde 166 bin 459 firma ihracat, 323 bin 769 firma ise ithalat sürecinde yer aldı. Gerçekleştirilen veri eşleştirmesinde, dış satım yapan firmaların neredeyse tamamının (yüzde 100,0), dış alım yapanların ise yüzde 99,9’unun bilgilerine erişildi. Söz konusu firmalar toplam ihracat ve ithalat tutarlarının sırasıyla yaklaşık yüzde 100,0 ve yüzde 99,9’luk kısmını üstlendi.
Girişim ölçeklerine göre ihracat ve ithalat dağılımı
İhracattaki toplam payı yüzde 18,3 olan 1-9 çalışanlı mikro işletmeler, dış satım gerçekleştiren tüm firmaların yüzde 74,2’lik bölümünü meydana getirdi. Dış satım süreçlerinde 10-49 çalışana sahip küçük ölçekli firmaların oranı yüzde 17,3, 50-249 çalışanı bulunan orta ölçekli firmaların oranı yüzde 18,3, 250 ve üzeri çalışana sahip büyük ölçekli firmaların oranı ise yüzde 46,1 olarak gerçekleşti.
Dış alım tarafında ise toplam tutarın yüzde 10,7’lik kısmını 1-9 kişi çalıştıran mikro işletmeler yaptı. İthalatta 10-49 çalışanı olan küçük ölçekli firmaların payı yüzde 11,9, 50-249 çalışanlı orta ölçekli işletmelerin payı yüzde 18,0 seviyesinde kaydedildi. Çalışan sayısı 250 ve üzerinde olan büyük ölçekli işletmeler toplam ithalattan yüzde 59,4 pay alırken, bu gruptaki firmalar toplam dış alım yapan şirketlerin yalnızca yüzde 1,1’ini temsil etti.
Sektör bazında dış ticaret performansları
Girişimlerin ana faaliyet alanları baz alındığında; ihracatın yüzde 57,6’lık, ithalatın ise yüzde 45,4’lük bölümü sanayi kolunda faaliyet gösteren firmalarca yapıldı. Ana kulvarı ticaret olan işletmelerin ihracattaki payı yüzde 37,7, ithalattaki payı ise yüzde 37,8 seviyesinde belirlendi.
Sanayi alanındaki ihracatta 250 ve üzeri çalışana sahip büyük işletmeler yüzde 70,3’lük pay ile belirleyici oldu. Ticaret sektöründeki ihracatta ise yüzde 89,0’lık pay ile 1-249 çalışan aralığındaki küçük ve orta boyutlu işletmelerin ağırlığı sürdü.
Sanayi sektörüne ait ithalatta büyük ölçekli firmalar yüzde 80,7’lik oranla öne çıktı. Ticaret kolunda büyük işletmelerin payı yüzde 29,8, diğer kulvarda yer alan büyük ölçekli şirketlerin payı ise yüzde 68,6 olarak kayıtlara geçti.
Ülke gruplarına göre dış ticaret akışı
Ana faaliyeti sanayi olan işletmeler, ihracatlarının yüzde 49,2’sini AB 27 ülkelerine, yüzde 14,3’ünü AB üyesi bulunmayan Avrupa devletlerine ve yüzde 10,9’unu Yakın ve Orta Doğu coğrafyasına yönlendirdi. AB 27 bloğuna yapılan dış satımın yüzde 66,3’ünü sanayi, yüzde 30,5’ini ticaret, yüzde 3,3’lük kısmını ise diğer alanlarda çalışan girişimler üstlendi.
Sanayi alanında faaliyet yürüten şirketler, dış alımlarının yüzde 35,3’ünü AB 27 bölgesinden, yüzde 25,9’unu Diğer Asya devletlerinden, yüzde 15,9’unu ise AB dışındaki Avrupa ülkelerinden sağladı. Ticaret odaklı firmaların en fazla ürün getirdiği ülke grupları sıralamasında ilk sıraları yüzde 34,4 pay ile AB 27 ülkeleri, yüzde 30,9 ile Diğer Asya devletleri ve yüzde 16,2 ile AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri aldı.
İmalat sanayi ürünlerinde dış ticaret oranları
İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5’lik bölümünü ana kulvarı sanayi olan işletmeler, yüzde 36,3’ünü ise ticaret odaklı girişimler gerçekleştirdi. Sanayi sektöründeki işletmelerin yaptığı ihracatın yüzde 97,6’sını imalat sanayi ürünleri, yüzde 1,0’ını madencilik ve taş ocakçılığı kalemleri, yüzde 0,8’ini ise tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri oluşturdu.
İmalat sanayi ürünleri ithalatının yüzde 43,5’ini ticaret, yüzde 43,1’ini sanayi ve yüzde 13,3’ünü diğer alanlardaki şirketler gerçekleştirdi. Sanayi odaklı işletmelerin dış alımlarının yüzde 77,7’sini imalat sanayi ürünleri, yüzde 4,1’ini tarım, ormancılık ve balıkçılık kalemleri, yüzde 3,2’lik kısmını ise madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri meydana getirdi.
Dış ticarette en çok işlem yapan ilk 500 girişim ve ülke sayıları
Toplam ihracatın yüzde 51,0’lık, ithalatın ise yüzde 64,8’lik kısmını ilk 500 sıradaki firma gerçekleştirdi. En fazla ihracat yapan ilk 5 işletme genel ihracatın yüzde 8,9’unu üstlenirken, en fazla ithalat yapan ilk 5 firma ise toplam ithalatın yüzde 13,8’ini sağladı.
Sanayi kolunda en yüksek ihracatı yapan ilk 5 firmanın kendi sektöründeki payı yüzde 14,8, ticaret kolunda en fazla ihracat yapan ilk 5 firmanın sektör içi payı yüzde 11,5 oldu. Sanayi alanında en çok ithalat gerçekleştiren ilk 5 firmanın sektör payı yüzde 19,6, ticaret alanında en çok ithalat yapan ilk 5 firmanın sektör payı ise yüzde 11,8 şeklinde gerçekleşti.
Girişimlerin yüzde 39,0’ı yalnızca tek bir ülkeye ihracat yaparken, yüzde 14,8’i iki ülkeye dış satım gerçekleştirdi. Yirmi ve üzerinde ülkeye dış satım yapan işletmelerin oranı yüzde 3,2 seviyesinde kalırken, bu grubun toplam ihracattaki payı yüzde 57,4 seviyesine ulaştı.
Fırmaların yüzde 84,6’sı sadece tek bir ülkeden ithalat yaparken, yüzde 6,1’lik kesimi iki ülkeden alım yaptı. Yirmi ve üzeri ülkeden ürün getiren firmaların oranı yüzde 0,8 olmasına karşın, bu girişimlerin toplam ithalattaki payı yüzde 52,5 olarak kaydedildi.
