Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) sonuçlarını yayımladı. 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerinin birleştirilmesiyle hazırlanan çalışmada, tüketim harcamalarının bölgelere göre dağılımı ve harcama türlerindeki farklılıklar ortaya konuldu. Verilere göre İstanbul, toplam tüketim harcamalarından aldığı payla ilk sırada bulunurken bölgelerin konut, ulaştırma ve gıda harcamalarına ayırdığı paylar birbirinden farklılaştı.
İstanbul yüzde 25,6 pay aldı
TÜİK'in İBBS 1. Düzey bölge sınıflandırmasına göre, Türkiye'deki hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı TR1 (İstanbul) bölgesinde yapıldı. İstanbul'u yüzde 14,5 payla TR3 (Ege) ve yüzde 12,6 payla TR6 (Akdeniz) bölgeleri takip etti. Toplam tüketim harcamalarından en düşük payı alan bölge ise yüzde 1,4 ile TRA (Kuzeydoğu Anadolu) oldu. TRB (Ortadoğu Anadolu) yüzde 2,5, TR9 (Doğu Karadeniz) ise yüzde 2,8 pay aldı.
Bölgesel tüketim harcamalarında eğitim ve konaklama İstanbul'da yoğunlaştı
Harcama türlerine göre yapılan değerlendirmede İstanbul, bütün harcama gruplarında en yüksek paya sahip bölge olarak kaydedildi. Eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3'ü İstanbul'da gerçekleşti. Lokantalar ve konaklama hizmetlerine yapılan harcamaların yüzde 32,2'si de aynı bölgeden geldi.
Konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4'ü, eğlence, spor ve kültür harcamalarının ise yüzde 27,3'ü İstanbul'da yapıldı.
Ege Bölgesi, toplam tüketim harcamalarındaki pay bakımından ikinci sırada yer aldı. Alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri harcamalarının yüzde 17,9'u bu bölgede gerçekleşti. Sağlık harcamalarında Ege'nin payı yüzde 15,9 olurken mobilya ve ev eşyaları ile eğlence, spor ve kültür harcamalarındaki payı yüzde 15,5 olarak hesaplandı.
Konut ve kira harcamalarına en yüksek payı İstanbul ayırdı
Bölgelerin kendi tüketim harcamaları içindeki dağılımı incelendiğinde, konut ve kira, ulaştırma ile gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarının bütün İBBS 1. Düzey bölgelerinde önemli yer tuttuğu görüldü.
Konut ve kira giderlerine en yüksek payı yüzde 29,6 ile İstanbul ayırdı. Kuzeydoğu Anadolu ise yüzde 22,1 ile bu harcama grubuna en düşük payı ayıran bölge oldu.
Ulaştırma harcamalarında Batı Marmara ilk sırada yer aldı. Motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı, araç bakım ve onarımı gibi giderleri kapsayan ulaştırma harcamalarının bölgedeki tüketim içindeki payı yüzde 23,3 olarak belirlendi. Güneydoğu Anadolu, yüzde 16,5 ile ulaştırma harcamalarına en düşük payı ayıran bölge oldu.
Gıda harcamalarına en yüksek payı Güneydoğu Anadolu ayırdı
Hanehalkı tüketim harcamaları içinde gıda ve alkolsüz içeceklerin payı bölgeler arasında farklılık gösterdi. Güneydoğu Anadolu, yüzde 27,1 ile gıda harcamalarının tüketim içindeki payının en yüksek olduğu bölge olarak kaydedildi.
İstanbul'da ise gıda ve alkolsüz içeceklerin toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 14,2 oldu. Bu oran, İBBS 1. Düzey bölgeleri arasında en düşük seviye olarak açıklandı.
Toplam tüketim harcamalarında Ankara yüzde 8,3 pay aldı
İBBS 2. Düzey sınıflandırmasına göre de İstanbul, Türkiye genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarından yüzde 25,6 pay alarak ilk sırada yer aldı. Ankara yüzde 8,3 ile ikinci, İzmir yüzde 6,5 ile üçüncü sırada bulundu. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan TR42 bölgesi ise yüzde 5,7 payla bu bölgeleri izledi.
Tüketim harcamalarından en düşük payı yüzde 0,5 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan'ı kapsayan TRA2 bölgesi aldı. Kastamonu, Çankırı ve Sinop'tan oluşan TR82 bölgesinin payı yüzde 0,7 oldu. Erzurum, Erzincan ve Bayburt'u kapsayan TRA1 bölgesi yüzde 0,9, Zonguldak, Karabük ve Bartın'ı içeren TR81 bölgesi ise yüzde 1,1 pay aldı.
Konut ve kira harcamalarında İzmir ilk sırada yer aldı
İBBS 2. Düzey bölgelerinde, konut ve kira giderlerinin bölgesel tüketim harcamaları içindeki oranları da açıklandı. İzmir'i kapsayan TR31 bölgesi, yüzde 30,2 ile konut ve kira harcamalarına en yüksek payı ayırdı.
Van, Muş, Bitlis ve Hakkari'yi kapsayan TRB2 bölgesi ise yüzde 19,6 ile bu harcama grubuna en düşük payı ayıran bölge oldu.
Ulaştırma harcamalarında Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan TR42 bölgesi yüzde 25 ile ilk sırada yer aldı. Şanlıurfa ve Diyarbakır'ı kapsayan TRC2 bölgesinde ise ulaştırma giderlerinin toplam tüketim içindeki payı yüzde 12,9 olarak hesaplandı.
Gıda harcamalarında Şanlıurfa ve Diyarbakır yüzde 29,6 pay aldı
İBBS 2. Düzey verilerine göre, gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının bölgesel tüketim içindeki payı en yüksek yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır'ı kapsayan TRC2 bölgesinde gerçekleşti. İstanbul'u kapsayan TR10 bölgesi ise yüzde 14,2 ile gıda ve alkolsüz içecek harcamalarına en düşük payı ayırdı.
TÜİK'in 2025 yılı bölgesel tüketim harcaması araştırması, toplam harcamaların İstanbul'da yoğunlaştığını, konut ve kira giderlerinde İzmir'in, ulaştırmada Kocaeli ve çevresini kapsayan bölgenin, gıda harcamalarında ise Şanlıurfa ve Diyarbakır'ın en yüksek paylara sahip olduğunu ortaya koydu.
