Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2024 yılı kültür ekonomisi verileri, kültürel faaliyetlere ayrılan kaynakların geçen yıla kıyasla önemli ölçüde arttığını gösterdi. Yıllık kültür harcaması yüzde 83,3 artışla 408 milyar 339 milyon 432 bin TL’ye ulaştı. Kültür harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla içindeki payı ise 2024 yılında yüzde 0,9 olarak hesaplandı.
GENEL DEVLET KÜLTÜR HARCAMALARININ PAYI YÜZDE 49,1
Toplam kültür harcamalarının yaklaşık yarısı genel devlet tarafından gerçekleştirildi. 2024 yılında genel devlet kültür harcamalarının toplam harcamalara oranı yüzde 49,1 olarak kaydedildi.
Genel devlet kültür harcamaları bir önceki yıla göre yüzde 76,1 artarak 200 milyar 369 milyon 171 bin TL’ye çıktı. Bu harcamaların yüzde 67,8’i merkezi devlet bütçesinden finanse edilirken kültürel miras alanı yüzde 17,7 ile en yüksek paya sahip oldu.
HANEHALKI KÜLTÜR HARCAMALARI YÜZDE 91,5 ARTTI
Hanehalklarının kültür harcamaları 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 91,5 artışla 203 milyar 807 milyon 948 bin TL’ye yükseldi.
Hanehalkı harcamalarında bilgi işleme ekipmanları yüzde 25, kültürel hizmetler yüzde 24,3 ve kitaplar yüzde 18,1 pay aldı. Açıklanan veriler, bireysel tüketimin kültürel ürün ve hizmetlere yöneldiğini ortaya koydu.
KÜLTÜREL SEKTÖRLERİN KATMA DEĞERİ YÜZDE 73,9 YÜKSELDİ
Kültürel sektörlerde faaliyet gösteren girişimlerin faktör maliyetiyle katma değeri 2024 yılında yüzde 73,9 artarak 188 milyar 547 milyon 288 bin TL oldu.
Bu katma değerin yüzde 20,7’si kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması faaliyetlerinden, yüzde 13,1’i sinema filmi, video ve televizyon programcılığı ile ses kaydı ve müzik yayımlama faaliyetlerinden, yüzde 11,6’sı ise mimarlık faaliyetlerinden geldi. Veriler, kültürel üretimin geniş bir sektörel dağılıma sahip olduğunu gösterdi.
KÜLTÜREL MAL İHRACATI ARTTI, İTHALATTA SERT YÜKSELİŞ GÖRÜLDÜ
2024 yılında kültürel mal ihracatı yüzde 8,1 artarak 9 milyar 876 milyon 466 bin dolara yükseldi. Buna karşılık kültürel mal ithalatı yüzde 166 artış göstererek 7 milyar 336 milyon 440 bin dolara çıktı.
Kültürel mal ihracatının toplam mal ihracatındaki payı yüzde 4,2 olarak hesaplanırken ithalatın toplam içindeki payı yüzde 2,3 oldu. İhracat ve ithalat hacmi en yüksek alan ise el sanatları olarak öne çıktı.
KÜLTÜREL İSTİHDAM YÜZDE 6,5 ARTTI
Kültürel istihdam 2024 yılında yüzde 6,5 artarak 957 bin kişiye ulaştı. Böylece kültürel istihdamın toplam istihdam içindeki payı yüzde 2,9 oldu.
İstihdamın yüzde 52,2’sini erkekler, yüzde 47,8’ini kadınlar oluşturdu. Eğitim düzeyine göre bakıldığında kültürel istihdamda yer alanların yüzde 45,4’ü yükseköğretim mezunu, yüzde 30,5’i lise altı eğitimliler, yüzde 24,1’i ise lise ve dengi meslek okulu mezunlarından oluştu.
EL SANATLARI ÇALIŞANLARININ PAYI YÜZDE 32,6’YA ULAŞTI
Kültürel istihdamın yüzde 79,9’u kültürel meslek alanlarında, yüzde 20,1’i kültürel olmayan alanlarda gerçekleşti. Kültürel meslekler içinde el sanatları çalışanları yüzde 32,6 ile en geniş grubu oluşturdu.
El sanatlarını yüzde 19,2 ile mimarlar, planlamacılar, harita mühendisleri ve tasarımcılar; yüzde 8,2 ile yazarlar, gazeteciler ve dilbilimciler izledi. Kadın istihdam oranının en düşük olduğu kültürel meslek alanı yüzde 28,2 ile sanat, kültür ve mutfakla ilgili yardımcı profesyonel meslekler olurken kadın oranının en yüksek olduğu grup yüzde 77,7 ile diğer dil öğretmenleri oldu.
KÜLTÜR EKONOMİSİ 2024’TE GENİŞLEDİ
Açıklanan veriler, kültür ekonomisinin hem harcama hem de üretim tarafında genişlediğini ortaya koydu. Hanehalklarının kültürel tüketimindeki artış, devletin kültürel mirasa yönelik harcama payı ve kültürel sektörlerde katma değerin yükselmesi, 2024 yılının kültür ekonomisi açısından belirgin bir büyüme dönemi olduğunu gösterdi.
