Türkiye'de ilaç sektörünün araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik harcamalarında son yıllarda belirgin bir yükseliş yaşandı. Rekabet Kurulunun yayımladığı İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu'nda yer alan verilere göre, 2020 yılında 676,2 milyon lira olan AR-GE harcamaları, 2024 itibarıyla 5,6 milyar liraya ulaştı.
Beş yıllık süreçteki artış yüzde 723 olarak hesaplanırken, sektörün AR-GE için ayırdığı kaynak 8,3 katına çıktı. İlaç alanı, yüksek teknoloji kullanımı, yoğun araştırma faaliyetleri ve yüksek yatırım ihtiyacı nedeniyle AR-GE çalışmalarının önemli yer tuttuğu sektörler arasında bulunuyor.
İlaç geliştirme çalışmalarında AR-GE'nin payı artıyor
Teknolojik imkanların gelişmesiyle birlikte ilaç sektöründe yürütülen çalışmaların kapsamı da genişledi. Şirketler, hastalıkların tedavisine yönelik ürünlerin yanı sıra yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik yeni ürünler üzerinde de çalışmalar gerçekleştiriyor.
Yeni ilaç geliştiren ve patent koruması bulunan referans ürünleri piyasaya sunan şirketler, sektörde AR-GE faaliyetlerine daha fazla kaynak ayıran firmalar olarak öne çıkıyor. Bu yatırımların yeni ürünlerin geliştirilmesi ve piyasadaki ilaç çeşitliliğinin artırılmasında etkili olduğu belirtiliyor.
AR-GE faaliyetlerinin uzun vadede ise referans ilaçlar ile eş değer ürünler arasındaki rekabetin gelişmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Küresel ilaç şirketleri Türkiye pazarında önemli paya sahip
Rapordaki verilere göre, dünya genelinde ilaç satışları açısından geçen yıl ilk 50'de bulunan şirketlerin ABD pazarındaki toplam payı yüzde 88 olarak kaydedildi. Aynı şirketlerin Türkiye ilaç pazarındaki payı ise yüzde 49 seviyesinde gerçekleşti.
Söz konusu veriler, küresel ölçekte faaliyet gösteren ilaç şirketlerinin Türkiye pazarında önemli bir konuma sahip olduğunu ortaya koydu. Bununla birlikte yerli firmalar ile diğer uluslararası şirketlerin de pazardaki faaliyetlerini sürdürdüğü belirtildi.
Küresel AR-GE harcamaları 201,3 milyar dolara ulaştı
İlaç sektöründe araştırma ve geliştirmeye ayrılan kaynak yalnızca Türkiye'de değil, küresel ölçekte de artış gösterdi. Dünya genelinde ilaç sektörünün AR-GE harcamaları 2025 yılında önceki yıla göre yüzde 3 yükselerek 201,3 milyar dolara çıktı.
Küresel ilaç AR-GE yatırımlarında ABD ilk sırada yer aldı. Ülkede bu alana yapılan harcama 130,1 milyar dolar olarak kaydedildi.
Türkiye'de ise sektörün yüksek katma değerli üretim kapasitesi, nitelikli çalışan yapısı ve araştırma geliştirme faaliyetleri öne çıkıyor. 12. Kalkınma Planı kapsamında ilaç alanında yerli üretimin güçlendirilmesi, dışa bağımlılığın azaltılması ve yenilikçi ürün geliştirme kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
İlaç pazarının büyüklüğü 479 milyar liraya yükseldi
Türkiye ilaç sektörünün toplam pazar büyüklüğü de yıllar içinde önemli ölçüde arttı. 2020 yılında 56 milyar lira seviyesinde bulunan sektörün toplam pazar büyüklüğü, geçen yıl 479 milyar liraya ulaştı.
AR-GE harcamalarında da aynı dönemde düzenli yükseliş görüldü. Sektörün 2020 yılında araştırma geliştirme faaliyetlerine ayırdığı kaynak 676,2 milyon lira olurken, bu rakam 2024'te 5,6 milyar liraya çıktı.
Böylece 2020-2024 döneminde AR-GE harcamalarında yüzde 723'lük artış gerçekleşti. Harcamaların beş yıllık süreçte 8,3 kat yükselmesi, sektörde araştırma geliştirme faaliyetlerine ayrılan kaynağın genişlediğini gösterdi.
Yerli ilaçların satış değerindeki payı yüzde 59,6 oldu
Türkiye'de ilaç sektörünün üretim ve dış ticaret verileri de sektördeki gelişimin diğer göstergeleri arasında yer aldı. 2020-2025 döneminde yurt içinde üretilen ilaçların satış değeri ve kutu bazındaki payı, ithal ürünlerin üzerinde seyretti.
Geçen yıl Türkiye'de üretilen ilaçların toplam satış değeri içerisindeki payı yüzde 59,6 olarak hesaplandı. İthal ilaçların satış değerindeki oranı ise yüzde 40,4'te kaldı.
Kutu sayıları üzerinden yapılan değerlendirmede yerli üretimin payı daha yüksek seviyeye ulaştı. İmal edilen ilaçlar toplam kutu satışlarının yüzde 90'ını oluştururken, ithal ilaçların payı yüzde 10 olarak gerçekleşti.
