Türkiye'de 15 yaş ve üzeri nüfusta tütün kullanımı oranları yıllar içinde farklı bir seyir izledi. Sağlık Bakanlığı verileri ile Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre, 2025'te tütün ürünü kullananların oranı erkeklerde yüzde 46, kadınlarda ise yüzde 20,6 olarak belirlendi.
Tütün kullanımı kadınlarda yüzde 20,6'ya yükseldi
Türkiye'de 2008 yılında yüzde 31,2 olarak ölçülen toplam tütün kullanım oranı, 2025'te yüzde 33,2 seviyesine ulaştı.
17 yıllık dönemde erkeklerin tütün kullanım oranında düşüş kaydedilirken, kadınlarda artış görüldü. Erkeklerde 2008'de yüzde 47,9 olan oran 2025'te yüzde 46'ya geriledi. Kadınlarda ise tütün kullanımı yüzde 15,2'den yüzde 20,6'ya yükseldi.
Erkeklerde tütün kullanım oranı 2012'de yüzde 41,5, 2014'te ise yüzde 47,4 olarak kayıtlara geçti.
Tütün kullanımı ve sigaraya bağlı ölümler
Tütün kullanımının dünyadaki kronik hastalıkların yaklaşık yüzde 25'iyle, akciğer kanserlerinin ise yüzde 90'ıyla ilişkili olduğu belirtiliyor.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün nedeniyle yaşamını yitirdiği, bu ölümlerin 1,6 milyonunun ise pasif etkilenimden kaynaklandığı bildiriliyor.
Türkiye'de tütün nedeniyle her yıl yaklaşık 125 bin kişi hayatını kaybediyor. Bu ölümlerin yaklaşık 25 bininin pasif etkilenim kaynaklı olduğu ifade ediliyor.
Türkiye, erkeklerde akciğer kanseri görülme sıklığı ve buna bağlı ölümler bakımından dünyada ilk sırada yer alıyor. 2024 verilerinde tüm ölümlerin yüzde 67,3'ünün sigarayla doğrudan ilişkili dolaşım, tümör ve solunum sistemi hastalıklarından kaynaklandığı kaydediliyor.
Pasif etkilenim de tütün kullanımının sağlık etkileri arasında
Tütün dumanına maruz kalmanın etkileri, yalnızca tütün ürünü kullanan kişilerle sınırlı kalmıyor. Aynı ortamda bulunan çocuklar, gençler, aileler ve çalışanlar da tütün dumanından etkileniyor.
Pasif etkilenimin başta kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi rahatsızlıkları ve akciğer kanseri olmak üzere çeşitli ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirildiği belirtiliyor.
Tütün kullanımıyla mücadelede timler 1 milyondan fazla kişiye ulaştı
Sağlık Bakanlığı tarafından il ve ilçelerde görevlendirilen Tütünle Mücadele Timleri ile Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri, tütün kullanımının önlenmesine yönelik çalışmalar yürütüyor.
1 Eylül 2025'ten itibaren faaliyet gösteren Tütünle Mücadele Timleri, bugüne kadar 1 milyondan fazla kişiye ulaşarak pasif etkilenimin zararları konusunda bilgilendirme gerçekleştirdi.
Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara ise Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri aracılığıyla danışmanlık hizmeti sağlandı.
Tütün kullanımı denetimleri için çapraz uygulamalar başlatıldı
Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında tütün ürünü kullanmayanlar başta olmak üzere toplumun genel sağlığının korunmasına yönelik bilgilendirme, farkındalık, rehberlik ve denetim faaliyetleri devam ediyor.
Denetimlerin daha etkin yürütülmesi ve uygulamalarda standardizasyon sağlanması amacıyla iller arasındaki işbirliği artırılarak çapraz denetim uygulamasına geçildi.
Sahadaki çalışmalar kapsamında vatandaşlara pasif etkilenimin yol açabileceği zararlar ile dumansız ortamların önemi hakkında bilgi veriliyor. Vatandaşlardan gelen bildirimler de tütün denetim ekipleri tarafından değerlendirilerek gerekli müdahaleler yapılıyor.
Çocuk ve gençlerde tütün kullanımının önlenmesine yönelik eğitimler
2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında "Çocuk ve Gençlerin Tütün Ürünleri Kullanımından Korunması ve Ulaşabilirliğinin Engellenmesi" başlığı altında çeşitli çalışmalar yürütülüyor.
Bu doğrultuda öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler düzenleniyor. Çalışmalar, Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversiteler ile Gençlik ve Spor Bakanlığı işbirliğinde gerçekleştiriliyor.
Üniversitelerde dumansız kampüs uygulaması hazırlanıyor
Üniversitelerde ulusal ölçekte "Dumansız Kampüs" uygulamasının hayata geçirilmesi amacıyla Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve YÖK işbirliğiyle kriter seti, uygulama esasları ve rehber oluşturuldu.
"Dumansız Kampüs" uygulamasıyla üniversitelerde sigara bırakma hizmetlerinin sunulması, kapalı ve açık alanlardaki tütün ürünü kullanım alanlarının sınırlandırılması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün engellenmesi amaçlanıyor.
Yürütülen çalışmalar kapsamında tütün endüstrisinin hedef kitlesinde yer alan gençlerin korunmasına yönelik uygulamaların güçlendirilmesi hedefleniyor.
