Uluslararası insan hakları ve basın özgürlüğü kuruluşları, Türkiye’de son haftalarda sosyal medya hesaplarına yönelik alınan erişim engelleme kararları hakkında ortak açıklama yayımladı.
Associated Press’in 12 Ekim tarihli haberine göre, aralarında İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), Article 19 ve Uluslararası Af Örgütü’nün bulunduğu 21 kuruluş, gazeteci, aktivist ve bağımsız medya kuruluşlarına ait hesapların engellenmesine karşı sosyal medya platformlarına çağrıda bulundu.
Kuruluşlar, X başta olmak üzere sosyal medya şirketlerinden mahkeme kararlarına karşı hukuki yolları kullanmalarını ve ifade özgürlüğünün korunması için somut adımlar atmalarını istedi.
Ortak açıklamada ayrıca Türk makamlarına, ifade özgürlüğünü ihlal ettiği savunulan erişim engelleme kararlarını sona erdirme çağrısı yapıldı.
X’e en az 1270 hesabın engellenmesi için talimat verildiği iddiası
Ortak açıklamada, Türk makamlarının X platformuna en az 1270 sosyal medya hesabına erişimin engellenmesi yönünde talimat verdiği belirtildi.
Son haftalarda bağımsız medya kuruluşları, gazeteciler, akademisyenler ve sivil toplum örgütleriyle bağlantılı hesaplar hakkında erişim engelleme kararlarının alındığı kaydedildi.
Kuruluşlar, bu kararların ifade özgürlüğü ve bağımsız habercilik üzerindeki etkilerine dikkat çekerek sosyal medya platformlarının insan hakları konusundaki sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini vurguladı.
Açıklamada, platformların bağımsız medyanın susturulmasına katkıda bulunmaması ve ifade özgürlüğüne yönelik ihlalleri önlemek için harekete geçmesi istendi.
T24’e yönelik erişim engeli uluslararası kuruluşları endişelendirdi
Ortak açıklamada, bağımsız haber sitesi T24 hakkında alınan erişim engelleme kararı da özel olarak gündeme getirildi.
Kuruluşlar, T24’ün Türkiye’de faaliyetlerini sürdüren köklü bağımsız haber kuruluşlarından biri olduğunu belirterek siteye yönelik engelleme kararının kaygı verici olduğunu ifade etti.
Kararda suç işlenmesinin önlenmesi ve kamu düzeninin korunmasının gerekçe gösterildiği aktarılan açıklamada, söz konusu içeriğin bu amaçlar açısından nasıl bir tehdit oluşturduğunun ortaya konulmadığı savunuldu.
Kuruluşlar, internet sitelerine ve sosyal medya hesaplarına yönelik kısıtlamaların ifade özgürlüğü üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
X: Türkiye’deki erişim engellerine mahkemede itiraz ediyoruz
Associated Press’in haberinde, Türk hükümetinden ve sosyal medya platformlarından ortak açıklamaya ilişkin henüz yanıt gelmediği belirtildi.
Öte yandan X, ağustos ayında yaptığı açıklamada Türkiye’deki erişim engelleme kararlarına uymak zorunda kaldığını, ancak söz konusu kararlara karşı hukuki mücadele yürüttüğünü bildirmişti.
Şirketin açıklaması, tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na ait bir hesabın engellenmesine yönelik eleştirilerin ardından gelmişti.
X’in Küresel Hükümet İlişkileri birimi, mahkeme kararlarına uyulmamasının platformun Türkiye genelindeki bant genişliğinin daraltılması gibi ağır yaptırımlara yol açabileceğini belirtmişti.
Şirket, Türkiye’de erişilebilir kalmanın ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim açısından önemli olduğunu vurgulayarak erişim engelleme kararlarına mahkemelerde itiraz ettiğini açıklamıştı.
Gazetecilere yönelik adli işlemler de gündemde
Uluslararası kuruluşların ortak açıklaması, Türkiye’de yatırım fonlarına ilişkin iddiaların ve bu konuda haber yapan gazetecilere yönelik adli işlemlerin tartışıldığı bir dönemde yayımlandı.
Associated Press’in haberinde, yatırım fonlarına ilişkin iddialar kapsamında geçen hafta iki gazetecinin yanlış bilgi yaydıkları gerekçesiyle tutuklandığı, iki gazeteci hakkında ise ev hapsi kararı verildiği aktarıldı.
Hükümetin ise yatırım fonlarına ilişkin iddialar kapsamında sorumluluğu tespit edilen kişilerin adalet önüne çıkarılacağını açıkladığı belirtildi.
Kuruluşlar, sosyal medya hesaplarına yönelik kısıtlamaların bağımsız habercilik ve kamuoyunun bilgiye erişimi üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Türkiye’ye çağrı yapan 21 kuruluşun tam listesi
Ortak açıklamaya imza atan kuruluşlar şöyle:
- ARTICLE 19
- Human Rights Watch (HRW) – İnsan Hakları İzleme Örgütü
- İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD)
- Amnesty International – Uluslararası Af Örgütü
- Association of European Journalists (AEJ) – Avrupa Gazeteciler Birliği
- Balkan Investigative Reporting Network (BIRN) – Balkan Araştırmacı Gazetecilik Ağı
- Committee to Protect Journalists (CPJ) – Gazetecileri Koruma Komitesi
- Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD)
- Foreign Media Association (FMA Turkey) – Türkiye Yabancı Medya Derneği
- IFEX – Uluslararası İfade Özgürlüğü Ağı
- International Press Institute (IPI) – Uluslararası Basın Enstitüsü
- Media and Law Studies Association (MLSA) – Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği
- Norwegian Helsinki Committee (NHC) – Norveç Helsinki Komitesi
- Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)
- P24 Platform for Independent Journalism – Punto24 Bağımsız Gazetecilik Derneği
- PEN America – PEN Amerika
- PEN Denmark – PEN Danimarka
- PEN International – Uluslararası PEN
- PEN Norway – PEN Norveç
- South East Europe Media Organisation (SEEMO) – Güneydoğu Avrupa Medya Örgütü
- Turkey Litigation Support Project (TLSP) – Türkiye İnsan Hakları Davalarına Destek Projesi
