Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ‘Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi’ programına konuk olan kardiyoloji uzmanı Prof. Dr. Fatih Sinan Ertaş, son yıllarda gençlerde görülen kalp krizi vakalarına dikkat çekti. Kalp damar hastalıklarının yalnızca ileri yaş sorunu olmadığını vurgulayan Ertaş, özellikle genç nüfustaki artış eğiliminin sosyal ve ekonomik sonuçlarının ağır olduğuna işaret etti.
Prof. Dr. Fatih Sinan Ertaş: “Kadınlar kalp hastalığını daha ağır atlatıyor”
Programda kadın ve erkeklerin hastalığı atlatma hususundaki farklılıklara da değinen Prof. Dr. Ertaş, kadınların kalp hastalıklarını daha ağır seyredebileceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Açıkçası bu tam anlaşılmış bir konu değil, spekülasyonlar var. Kadınların damar yapısından, mekanik faktörlerden ya da farklı bazı detaylardan söz ediliyor ama net bilimsel olarak gösterilmiş bir sebep yok. Biraz daha fazla şeker hastalığına yakalanma gibi durumlar etkili olabilir. Ancak bilinmesi gereken şu; bazı şeylerde sebep değil sonuç çok önemli. Kadınların kalp krizine yakalanmamaları daha önemli.”
“Gençlerde kalp krizi görülme sıklığı artma eğiliminde”
İstatistiklere göre kalp krizi riski yaşla birlikte artıyor. Prof. Dr. Ertaş, “Bir erkek için 60 yaş üzerinde kalp krizi riski yüzde 20 iken, 45 yaş altındaki erkeklerde bu oran binde 5’e düşüyor” diye konuştu.
Genç yaşta geçirilen kalp krizinin etkilerinin çok daha yıkıcı olduğuna dikkat çeken Ertaş, ailede iş gücü kaybı, sosyal hayattan kopuş ve üretkenlikte azalma gibi sonuçların hem bireyi hem toplumu etkilediğini ifade etti.
Kendi mesleki gözlemlerini de paylaşan Ertaş, gençlerde kalp damar hastalıklarının artış eğiliminde olduğunu söyledi:
“Ben kişisel meslek yaşantımdan gençlerdeki artış trendini görmekteyim. Kalp damar hastalıkları gençlerde bir parça artış gösteriyor.”
İngiltere’de 2002–2022 yılları arasında yapılan geniş ölçekli bir araştırmaya atıf yapan Ertaş, 30 yaş altı grupta dahi kalp damar hastalıklarının görülebildiğini belirtti. Ertaş, bu hastalıkların temelinde çoğunlukla aterosklerozun (damar sertliği) yer aldığını belirtti. Aterosklerozun genellikle yaşlanma ile ilişkilendirildiğini ifade eden Ertaş, artık gençlerde de karşılaşılabildiğini sözlerine ekleri.
“Türkiye’de ölümlerin neredeyse yarısı damar hastalıklarına bağlı”
Prof. Dr. Ertaş’ın paylaştığı verilere göre, 2024 yılında Türkiye’de yaklaşık 480 bin kişi hayatını kaybetti. Bu ölümlerin yüzde 38’i ise ateroskleroz kaynaklı. Ertaş, felç gibi diğer damar hastalıkları da eklendiğinde, yıllık ölümlerin neredeyse yarısının damar hastalıklarına bağlı olduğunu ifade etti.
Gençlerde kalpten ölümlerin önemli bir kısmı ise “ateroma” olarak tanımlanan, damarın iltihaplanması ve pıhtı oluşumu sonucu gelişen tıkanıklıkla ortaya çıkıyor. Ertaş, “Gençlerde damarlarda pıhtı oluşması en sık görülen hastalık sebebi” diyerek özellikle pıhtılaşma mekanizmasına dikkat çekti.
“Covid ve madde kullanımı gençlerde riski artırdı”
Covid-19 döneminde gençlerde kalp hastalıklarının daha sık görülmeye başlandığını belirten Ertaş, bunun en önemli nedenlerinden birinin pıhtılaşma eğilimi olduğunu söyleyerek “Covid kan pıhtılaşmasını çok tetikleyen bir durumdu. Ayrıca bazı ilaçlar ve kullanılan maddeler de pıhtılaşma sorunlarını artırıyor” ifadelerini kullandı.
Gençlerde kalp krizinin en önemli sebeplerinden birinin madde kullanımı olduğuna işaret eden Ertaş, madde kullanımına bağlı ölümlerin büyük bölümünün sigara kaynaklı olduğunu vurguladı. Çocukluk çağından itibaren yüksek kolesterol düzeyleri de ilerleyen yaşlarda ciddi risk oluşturuyor.
“Çözüm çocuklukta başlıyor”
Prof. Dr. Ertaş’a göre gençleri kalp hastalıklarından korumak için bireysel önlemler kadar kamusal politikalar da önemli. Sağlıklı beslenme ve spor alışkanlığının küçük yaşta kazanılması gerektiğini belirten Ertaş, “Yemek alışkanlığı da spor alışkanlığı da çocuklukta öğrenilen şeyler” ifadelerini kullandı.
Ertaş, kalp sağlığı için temel öneriler ise şöyle sıralandı:
- “Toksik madde kullanmayın.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Akdeniz diyeti tarzında sağlıklı beslenin.
- Az tuz tüketin.
- Yeterli ve kaliteli uyuyun.”
Ayrıca üç temel değerin düzenli kontrol edilmesi gerektiğini vurgulayan Ertaş, sözlerini şöyle tamamladı:
“Tansiyon, kan şekeri ve kolesterol seviyenizi mutlaka kontrol ettirin. Bu üç değerle ilgili hekiminizle görüşerek önlem alırsanız, uzun süre kalp damar hastalıklarına yakalanmadan sağlıklı yaşamak mümkün.
Genç yaşta kalp krizi kader değil. Ancak risk faktörlerini erken yaşta tanımak ve önlem almak, hem bireysel hem toplumsal açıdan hayati önem taşıyor.”
