Türkiye’de yaygın olan mangal kültürü, aşırı sıcak çay, çok tuzlu gıdalar ve tütün kullanımı kanser vakalarını artırıyor.
Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu “Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Özet, Türkiye’de kanser riskini artıran yaşam tarzı alışkanlıkları hakkında önemli uyarılarda bulundu.
Türkiye’de her yıl yaklaşık 240 bin yeni kanser vakası görüldüğünü belirten Prof. Dr. Ahmet Özet, bu vakaların yaklaşık 140 bininin erkeklerde, 100 bininin ise kadınlarda ortaya çıktığını söyledi.
Türkiye’de erkeklerde en sık görülen kanser türünün akciğer kanseri, kadınlarda ise meme kanseri olduğunu ifade eden Özet, özellikle sigara kullanımının akciğer kanserinin artmasında önemli rol oynadığını vurguladı.
Prof. Dr. Ahmet Özet: “Mangal kültürü ve yanmış gıdalar risk oluşturuyor”
Türkiye’de yaygın olan mangal alışkanlığının yanlış pişirme yöntemleri nedeniyle kanser riskini artırabildiğini belirten Prof. Dr. Ahmet Özet, etlerin ateşe çok yakın pişirilmesinin ve yanmasının mide ve bağırsak kanserleri açısından risk oluşturduğunu söyledi.
Prof. Dr. Ahmet Özet, mangal yapılacaksa et ile ateş arasında en az 10–15 santimetre mesafe bırakılması ve etlerin yüksek ısıda yanmasına izin verilmemesi gerektiğini vurguladı. Yanmış ve tütsülenmiş gıdaların tüketilmemesi gerektiğini belirten Özet, özellikle bu tür pişirme yöntemlerinin yemek borusu ve mide kanserleriyle ilişkili olabildiğine dikkat çekti.
“Aşırı sıcak çay ve tuzlu gıdalar tehlike oluşturuyor”
Prof. Dr. Ahmet Özet, özellikle Türkiye’nin doğu ve güneydoğu bölgelerinde görülen yemek borusu ve mide kanserlerinin önemli nedenlerinden birinin aşırı sıcak çay tüketimi ve çok tuzlu gıdalar olduğunu belirtti.
Aşırı tuzlu peynirler, turşular ve bazı geleneksel gıdaların da mide ve sindirim sistemi kanserleri açısından risk oluşturabileceğine dikkat çeken Özet, aşırı tuz ve küf içeren gıdaların uzun vadede kanser gelişimini tetikleyebildiğini söyledi.
“Elektronik sigaralar gençlerin sağlığını tehdit ediyor!”
Prof. Dr. Özet, Türkiye’de ve dünyada akciğer kanserinin en önemli nedeninin sigara ve tütün ürünlerinin kullanımı olduğunu belirtti. Özet, dünyada sigara kullanımı ve buna bağlı akciğer kanseri görülme oranları azalırken Türkiye’de arttığını söyledi.
Özet, özellikle gençler arasında elektronik sigara kullanımının hızla artmasının ciddi bir tehdit oluşturduğunu ifade ederek, “Piyasaya sunulan yeni nesil tütün ürünleri gençleri hedef alıyor. Bu ürünlerin etkileri 20–30 yıl sonra kanser başta olmak üzere kalp damar hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunları olarak karşımıza çıkabiliyor” dedi.
“Obezite kanser riskini artırıyor”
Kanser riskini artıran önemli faktörlerden birinin de obezite olduğunu belirten Özet, Türkiye’nin Avrupa’nın en kilolu toplumlarından biri haline geldiğini söyledi.
Aşırı kilonun pankreas, safra yolu, karaciğer, uterin ve prostat kanserleri başta olmak üzere birçok kanser türüyle ilişkili olduğunu ifade eden Özet, Türkiye’de diyabet görülme oranının yüzde 16’ya ulaştığını, bunun birçok Avrupa ülkesinin yaklaşık iki katı olduğunu belirtti.
Sağlıklı beslenmenin ve hareketli bir yaşamın kanser riskini azaltmada önemli rol oynadığını vurgulayan Özet, sebze ve meyve ağırlıklı Akdeniz tipi beslenmenin koruyucu etkisine dikkat çekti.
Kanserde erken tanı hayat kurtarıyor
Kanser tedavisinde başarıyı belirleyen en önemli unsurun erken tanı olduğunu belirten Prof. Özet, Türkiye’de Kanser Erken Tanı ve Tarama Merkezleri (KETEM) aracılığıyla ücretsiz tarama programlarının yürütüldüğünü hatırlattı.
Kadınlarda rahim ağzı kanseri taramalarının 30’lu yaşlardan itibaren, meme kanseri taramalarının ise 40 yaşından sonra mamografi ile yapıldığını belirten Özet, 50 yaşından sonra kolon kanseri taramalarının gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi ile gerçekleştirildiğini söyledi.
Ailesinde kanser öyküsü bulunan bireylerde ise taramaların daha erken yaşta ve daha sık yapılması gerektiğini ifade eden Özet, kanserlerin yaklaşık yüzde 10’unun genetik geçişli olduğunu belirtti.
Kanser tedavisinde yeni yaklaşımlar
Kanser tedavisinde son yıllarda önemli ilerlemeler kaydedildiğini belirten Prof. Dr. Ahmet Özet, erken tanı ile birlikte cerrahi yöntemlerin de büyük gelişme gösterdiğini söyledi. Özet, günümüzde birçok tümörün robotik cerrahi teknikleriyle daha hassas ve başarılı biçimde çıkarılabildiğini ifade etti.
Radyoterapi alanında da önemli teknolojik gelişmeler yaşandığını belirten Özet, modern radyoterapi cihazları sayesinde tümör dokusuna daha odaklı tedavi uygulanabildiğini, böylece çevre dokuların daha iyi korunabildiğini ve yan etkilerin geçmişe göre daha az görüldüğünü söyledi.
İlaç tedavilerinde ise son yıllarda hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi yöntemlerinin öne çıktığını belirten Özet, hedefe yönelik tedavilerde hastanın tümör dokusunun genetik özelliklerinin incelendiğini ve bu özelliklere uygun ilaçların kullanıldığını ifade etti. Bu yöntem sayesinde bazı kanser türlerinde çok daha başarılı sonuçlar alınabildiğini söyledi.
Bağışıklık sistemini güçlendirerek kanser hücreleriyle savaşmasını sağlayan immünoterapi tedavilerinin de özellikle bazı hastalarda oldukça etkili sonuçlar verdiğini belirten Özet, bu tedavilerin son yıllarda Türkiye’de de geri ödeme kapsamına alınmaya başladığını kaydetti.
Hematolojik kanserlerde ise işlenmiş T hücresi tedavisi gibi yeni yöntemlerin tedavi seçenekleri arasına girdiğini belirten Prof. Dr. Özet, tüm bu gelişmeler sayesinde pek çok kanser türünde hastaların uzun yıllar sağlıklı şekilde yaşamlarını sürdürebildiğini ifade etti.
