TBMM Genel Kurulu’nda, tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifinin birinci bölümünde yer alan 5 madde kabul edildi. Düzenlemeyle, tasfiyesi henüz tamamlanmamış fonların varlıklarının geri kazanılması, yatırımcıların alacaklarının hesaplanması ve fon zararlarından sorumlu kişi ve kuruluşlardan tahsilat yapılmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amaçlanıyor.
Teklif kapsamında, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve düzenlemenin yayımlandığı tarih itibarıyla tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonları ele alınıyor. Düzenlemenin, kapsam dışında kalan diğer yatırım fonları için genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmayacağı belirtiliyor.
SPK’ye tasfiye sürecinde geniş yetki verilecek
Kabul edilen maddelere göre, yatırım fonlarının tasfiye işlemleri SPK’nin gözetim ve denetimi altında, tasfiyeyle görevli kuruluşlar tarafından yürütülecek.
SPK; fon varlıklarının tespiti ve nakde çevrilmesi, değerleme yöntemleri, fon pay sahiplerinin belirlenmesi, ara ve nihai ödemeler ile dağıtım sırasına ilişkin usul ve esasları belirleyebilecek.
Fon varlıklarının korunması ve yatırımcıların ortak menfaatlerinin gözetilmesi amacıyla tasfiye işlemlerinde gerekli özenin gösterilmesi gerekecek. Borsada oluşan fiyatın ilgili varlığın gerçek değerini yansıtmadığı veya tasfiye sürecini geciktirdiği durumlarda SPK, alternatif satış yöntemlerinin kullanılmasına karar verebilecek.
Kurul ayrıca, gerekli şartların oluşması halinde fon varlıklarının borsa dışında satılmasına da onay verebilecek.
Tasfiye sırasında tahsil edilen tutarlardan fonun yönetimi ve tasfiyesi için yapılan zorunlu giderler düşülecek. Tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarlar ise mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılacak.
Kurumlar SPK ve ilgili kuruluşlara bilgi vermekle yükümlü olacak
Düzenlemeyle Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları ve diğer ilgili kurumların bilgi paylaşımına ilişkin yükümlülükleri de belirleniyor.
Söz konusu kurumlar ile kamu kurum ve kuruluşları, talep edilmesi halinde düzenlemenin uygulanması için gerekli bilgi ve belgeleri SPK’ye, Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) ve/veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna (TMSF) gecikmeksizin iletmek zorunda olacak.
Kurumlar, özel mevzuatlarında bulunan gizlilik ve sır saklama hükümlerini gerekçe göstererek bilgi vermekten kaçınamayacak.
Fon pay sahipliği ise MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında tespit edilecek.
TEFAS’ta bloke edilen fon payları da kapsama alınıyor
TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen önergeyle, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’na (TEFAS) iletilen ancak fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen işlemler için de düzenleme yapılıyor.
Buna göre, tasfiyeye konu fonlara ilişkin 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS’a iletilen, ancak belirtilen nedenlerle gerçekleştirilemeyen talimatlar nedeniyle katılma payları bloke edilen yatırımcılar da fon pay sahibi olarak kabul edilecek.
Bu kişilerin düzenlemede yer alan tasfiye hükümlerinden yararlanabilmesinin önü açılacak.
Piyasa suçlarına karıştığı tespit edilenlere ödeme yapılmayacak
Düzenlemeye göre, Sermaye Piyasası Kanunu’nda yer alan piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı kapsamındaki fiilleri işlediği veya bu fiillerde bulunanlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara, ilgili fonların tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.
Bu uygulama, SPK’nin 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlar bakımından geçerli olacak.
Yatırımcıların net yatırım tutarı nasıl hesaplanacak?
Teklifte, fonların nakde çevrilen varlıklarından elde edilen tutarın yatırımcıların hesaplanan alacaklarını karşılamaya yetmemesi durumunda uygulanacak yöntem de düzenleniyor.
Buna göre, tasfiye bakiyesinden yapılacak ödemelerde dikkate alınacak net yatırım tutarı MKK tarafından hesaplanacak. Hesaplamada yatırımcıların fona yaptığı nakit girişleri ve fondan gerçekleştirdiği nakit çıkışları esas alınacak.
Giriş ve çıkış tutarlarının hesaplanmasında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması dikkate alınacak. Hesaplamada kıstelyevm yöntemi uygulanacak ve fondan yapılan nakit çıkışları ilk giren ilk çıkar esasına göre düşülecek.
Yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilecek
Düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri de yatırımcılara yapılabilecek ara ödemeler oldu.
SPK tarafından belirlenen fonlarda, net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılara, endeksleme uygulanmaksızın hesaplanan net yatırım tutarını aşmamak kaydıyla bu tutarda ara ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılar için ise ara ödeme üst sınırı 1 milyon lira olacak.
Ara ödemeler, yatırımcıların tasfiye bakiyesinden alacakları nihai tutardan mahsup edilecek. Para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, ara ödeme tutarı ilgili yatırımcının hesabındaki fon katılma paylarının bir önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan toplam değerini de aşamayacak.
Ödemelerde küçük yatırımcıya öncelik verilebilecek
Dağıtılabilir nakdin yatırımcıların hesaplanan net yatırım tutarlarını veya ara ödeme tutarlarının tamamını karşılamaya yetmemesi halinde SPK, ödemelerin dağıtımına ilişkin farklı yöntemler belirleyebilecek.
Bu kapsamda, mümkün olan en fazla sayıda yatırımcının ödemelerden tam yararlanmasını sağlamak amacıyla net yatırım tutarı en düşük olan yatırımcıdan başlanarak ödeme yapılabilecek. Ayrıca bütün yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenebilecek.
Ancak hiçbir yatırımcıya net yatırım tutarını, ilgili tarihler itibarıyla hesaplanan hak ve alacaklarını veya öngörülen 1 milyon liralık ara ödeme üst sınırını aşan ödeme yapılamayacak.
Ara ödeme karşılığında fon katılma payları iade edilmeyecek. İade işlemi nihai tasfiye ödemeleri sırasında gerçekleştirilecek.
Fazla getiriler gönüllü olarak iade edilebilecek
Tasfiyesine karar verilen fonlarda, yatırımcıların tasfiye tarihine kadar fon paylarını iade ederek elde ettikleri getirilerin belirli hesaplamalar sonucunda enflasyon endekslemesiyle bulunan tutarı aşan kısmı, SPK tarafından ilan edilen hesaplara isteğe bağlı olarak iade edilebilecek.
Ayrıca ilgili fonların malvarlığında bulunan ve SPK tarafından belirlenen kanun hükümleri kapsamındaki paylardan kazanç sağlayan kişiler de elde ettikleri getirinin belirlenen hesaplama tutarını aşan kısmını genel hisse iade hesabına gönüllü olarak aktarabilecek.
İade edilecek tutarların hesaplanma yöntemi ve uygulamanın diğer ayrıntıları SPK tarafından belirlenecek.
Nihai tasfiye ödemesinde ise yatırımcıya daha önce tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollarla yapılan ödemeler mahsup edilecek.
Fon varlıklarından hukuka aykırı çıkarılan değerler geri alınacak
Teklifte, fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerler ile bu işlemlerden doğan zarar ve kayıplara ilişkin şahsi sorumluluk da düzenleniyor.
Fonun gerçek ekonomik menfaatine uygun bir amacı bulunmayan, karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle ilişkili taraflara, hakim ortaklara, yöneticilere ya da üçüncü kişilere aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar hukuka aykırı çıkarılan değerler kapsamında değerlendirilebilecek.
Bu tür işlemler nedeniyle oluşan zarardan öncelikle fonun kurucusu veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu olacak. Zararın bu şirketten tamamen ya da kısmen tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde, sorumluluğu SPK tarafından belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu tutulabilecek.
İlgili kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev yaptıkları dönemde gerçekleştirilen işlem ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
TMSF sorumluların malvarlığından tahsilat yapabilecek
Düzenleme kapsamında SPK, tasfiye işlemleri ile denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her bir fonun zarar veya kayıp tutarını ve sorumlu kişi ve kuruluşları belirleyecek. Sorumluların sorumlu tutulacağı tutarlar da tespit edilerek TMSF’ye bildirilecek.
SPK’nin bildiriminin ardından TMSF, sorumluların malvarlıklarından geri kazanım sağlamak amacıyla Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsilat ve takip işlemleri başlatabilecek.
TMSF, ilgili düzenlemeler çerçevesinde tahsilat işlemlerini yürütme yetkisine sahip olacak. Bu hüküm kapsamında açılacak davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.
