TBMM Adalet Komisyonu, Türk yargı sisteminin işleyişini, kurumsal sürelerini ve cezai yaptırım mekanizmalarını yeniden düzenleyen 12. Yargı Paketi üzerindeki mesaisini tamamladı. Komisyonda kabul edilen kanun teklifi, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) daha önce verdiği iptal kararları doğrultusunda yapılan uyum düzenlemelerini ve adli/idari yargılama usullerine dair yeni kuralları içeriyor.
Kamuoyunun Beklediği "IBAN Düzenlemesi" Teklife Eklendi
Komisyonda AK Parti ve MHP gruplarının verdiği ve kabul edilen ortak önergeyle, kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak adlandırılan, haksız menfaat sağlamak amacıyla banka hesap veya kredi kartı bilgilerini başkalarına kullandıran kişilere yönelik yeni bir madde ihdas edildi.
Buna göre, Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) "Nitelikli Dolandırıcılık" suçunu düzenleyen 158. maddesine yeni bir fıkra eklenecek. Dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştiraki; kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka, kredi kartı, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesap bilgilerini/araçlarını başkasına vermek fiili ile sınırlı olan sanıkların cezası yarı oranında indirilecek. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce haklarında hüküm verilmiş olup dosyası kanun yolu incelemesinde (Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay) bulunan sanıklar hakkında bozma kararı verilerek dosyaları ilk derece mahkemelerine gönderilecek.
Dosyası infaz aşamasında olan ve daha önce etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmamış olan hükümlüler, mahkemenin ihtarı üzerine 6 ay içinde mağdurun uğradığı zararı tamamen giderirse, TCK'nin 168. maddesindeki ceza indiriminden faydalanabilecek. Ancak zarar tamamen giderilinceye kadar infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecek.
Düzenlemeye ilişkin açıklama yapan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, dijital platformlardaki vaatlere kanarak hesaplarını suç örgütlerine açan gençlerin ağır hukuki sonuçlarla karşılaştığını belirtti. Yüksel, düzenlemenin yeni bir suç ihdas etmediğini veya dolandırıcılara cezasızlık getirmediğini vurgulayarak, "Hazırlanan düzenleme, dolandırıcılık suçunu planlayan, organize eden, yöneten veya suçtan esas menfaati sağlayan kişiler bakımından herhangi bir değişiklik öngörmemektedir. Düzenleme yalnızca, suça katkısı banka hesabını vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır" ifadelerini kullandı.
İcra, iflas ve ortaklığın giderilmesi işlemlerinde yeni dönem
İcra ve İflas Kanunu ile Türk Medeni Kanunu'nda yapılan değişikliklerle, mahkemelerce verilen para, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamların idare tarafından gecikmeksizin yerine getirilmesi zorunlu kılınıyor.
Alacaklı veya vekili, banka hesap numarasını idareye yazılı olarak bildirecek. Başvuru tarihinden itibaren en geç 1 ay içinde alacak, işleyecek faiziyle birlikte ödenmezse ilamlı icra takibi yapılabilecek. Bu başvuru yapılmadan doğrudan icra takibi başlatılamayacak.
Tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve üçüncü kişilerin payı bulunmadığı taşınmazların ortaklığının satış suretiyle giderilmesi (izale-i şuyu) davalarında; birinci açık artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak. Bu usul bir defaya mahsus uygulanacak.
İlk artırmanın sadece mirasçılar arasında yapıldığı durumlarda teklifler muhammen kıymetin %100'ünü, ikinci artırmada ise %50'sini geçmek zorunda olacak. İhale alıcısı süresi içinde bedeli yatırmazsa, alınan teminat iade edilmeyip satış masraflarına mahsup edilecek ve kalan miktar paydaşlara dağıtılacak. Bedeli yatırmayan alıcıya, teklif ettiği bedelin %5 oranında idari para cezası uygulanacak.
Vesayet altındaki kişilerin taşınır ve taşınmaz malları, vesayet makamının talimatıyla UYAP entegreli elektronik satış portalında açık artırmayla satılacak. Bu hüküm yayım tarihinden 3 ay sonra yürürlüğe girecek.
Noterlik İşlemleri ve Danıştay süre uzatumu
Mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri ve cumhuriyet başsavcılıkları noterlik evrak ve defterlerini inceleyebilecek. Belgenin aslının istenmesi durumunda noter, onaylı bir örneğini kendisinde saklayarak aslını ilgili merciye gönderecek. İşlemler elektronik ortamda güvenli elektronik imzayla da yürütülebilecek. Bu işlemlerden harç, vergi veya değerli kağıt ücreti alınmayacak.
Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik yürürlükte olan ve 23 Temmuz 2026'da dolacak olan süre 4 yıl daha uzatılarak 23 Temmuz 2030'a çekildi. Bu tarihe kadar boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi uygulamasından vazgeçildi.
İdari Yargıda Tek Hakim Sınırı Genişletildi
Bölge İdare, İdare ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, idare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletildi.
Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemler ile iptal ve tam yargı davalarına, öğrencilerin uzaklaştırma ve ilişik kesme cezaları hariç; disiplin, sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs davalarına, kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin ve uyarma cezası davalarına, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının üyelerine verdiği disiplin cezalarına (meslekten sürekli/geçici men hariç) dair davalara idare mahkemesi hakimlerinden biri tarafından tek başına bakılacak.
Tek hakimle görülen davalar, Çiftçi Mallarının Korunması Kanunu, Taşınmaz Mal Zilyedliği Kanunu ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kaynaklı davalarda Bölge İdare Mahkemesi'nin kaldırma kararı üzerine yeniden verdiği kararlara karşı Danıştay'a temyiz başvurusunda bulunulamayacak. Konusu 270 bin TL ile 920 bin TL arasında kalan vergi ve tam yargı davalarındaki bazı temyiz hükümleri ise yürürlükten kaldırıldı.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) şartları değişti
Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise HAGB kararı verilebilecek. HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemeyecek veya seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek. Sanık 5 yıl denetime tabi tutulacak. Denetim süresi içinde kasten yeni suç işlenmezse dava düşecek; yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklayacak veya cezanın yarısına kadar kısmının infaz edilmemesine karar verebilecek. HAGB kararlarına karşı istinaf ve temyiz kanun yolları açık olacak. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) hükümleri; işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında kesinlikle uygulanmayacak.
Dijital Veriler ve Genetik İncelemelerin Gizliliği
Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe durumunda hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararıyla bilgisayar kütüklerinde arama yapılabilecek. Savcı kararları 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Onaylanmayan kopyalar ve metinler derhal imha edilecek. Elde edilen veriler adli emanette saklanacak ve kesinleşmeden itibaren 15 yıl sonra savcı huzurunda yok edilecek.
Kimlik bilgilerinden arındırılarak mahsus bir sisteme kaydedilecek. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı veya takipsizlik kararlarının kesinleşmesi durumunda derhal; diğer hallerde ise 20 yıl geçmesiyle cumhuriyet savcısı huzurunda yok edilecek.
Kaçak Sanıklar ve Yargıtay İtiraz Süresi
Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak daha önce sorgusu yapılmamış ise mahkumiyet kararı verilemeyecek. Yargıtay ceza dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, dosyanın kendisine tesliminden itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilecek. Sanık lehine yapılacak itirazlarda ise herhangi bir süre sınırı aranmayacak.
Duruşma Arasındaki Süre Sınırı ve Belirsiz Alacak Davası
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamında duruşmalar arasındaki süre 3 aydan daha uzun olamayacak. Bilirkişi incelemesi veya istinabe gibi zorunlu hallerde hakim gerekçe belirterek süreyi uzatabilecek.
Belirsiz alacak davası başlıklı hüküm yürürlükten kaldırıldı. Alacağın bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilecek.
Kanuni Faiz ve Adli Tıp Düzenlemeleri
Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken ve miktarı sözleşmeyle belirlenmeyen hallerde yıllık ödeme; TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacak. Çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma tazminatlarında; kazancın bilindiği döneme ilişkin kısma haksız fiil tarihinden, kazancın bilinemediği (geleceğe yönelik) döneme ilişkin kısma ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek. Adli Tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için uzmanlık veya doktora şartı aranacak. Görev süreleri 4 yıl olacak. Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 4 yıl veya daha fazla süreyle görev yapmış olanların görevleri sona erecek.
