Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçlarını ilgilendiren düzenleme, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda kabul edildi. Kanun teklifinin yasalaşması halinde 1 Ocak 2017 tarihinden önceye ait ödenmemiş GSS primleri ile bu borçlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zamlarının tahsilinden vazgeçilecek.
TBMM'de yapılan açıklamalarda düzenlemenin yaklaşık 2,2 milyon kişiyi ve 5,6 milyar lirayı aşan tutarda borcu ilgilendirdiği belirtildi. Ancak komisyonun kabul ettiği teklif henüz yürürlüğe girmedi. Borçların silinmesi için kanun teklifinin TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Dolayısıyla GSS prim borçları henüz silinmiş değil.
GSS prim borcu affı kimleri kapsıyor?
Düzenleme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 60'ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında bulunan kişilerin eski dönem borçlarını ilgilendiriyor. Bu kapsamda, başka bir sosyal güvencesi bulunmadığı için genel sağlık sigortalısı sayılan ve prim ödeme yükümlülüğü kendisine ait olan kişilerin borçları düzenlemenin temel hedefini oluşturuyor.
Kanun teklifinin 10'uncu maddesinde yer alan hükme göre 1 Ocak 2017 tarihinden önceye ait olup henüz ödenmemiş GSS primleri tahsil edilmeyecek. Söz konusu primlere eklenen gecikme cezası ve gecikme zammı gibi ferî alacaklar da düzenlemeye dahil ediliyor.
TBMM'de yapılan açıklamalarda yaklaşık 2,2 milyon vatandaşın toplam 5,6 milyar lirayı aşan borcunun terkin edilmesinin öngörüldüğü belirtildi. Böylece geçmiş yıllarda prim borcu biriken ve bu borçları ödeyemeyen kişiler için belirli bir döneme yönelik tahsilat yükümlülüğünün kaldırılması amaçlanıyor.
Ancak düzenleme bütün GSS borçlarını kapsamıyor. 1 Ocak 2017 ve sonrasındaki dönemlere ait prim borçları, mevcut teklifin kapsamı dışında kalıyor. Bu nedenle borç kaydında farklı yıllara ait tutarlar bulunan kişilerin, borç dönemlerini ayrı ayrı kontrol etmesi gerekiyor.

GSS prim borçları silindi mi, yasa ne zaman çıkacak?
GSS prim borçlarının silinmesini öngören düzenleme, 18 Kasım 2026'da TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda görüşüldü. Görüşmelerin ardından kanun teklifi komisyondan geçti.
Ancak komisyonun kabul kararı, teklifin kanunlaştığı anlamına gelmiyor. Yasama sürecinin tamamlanması için teklifin TBMM Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmesi gerekiyor. Ardından kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla düzenleme yürürlüğe girecek.
19 Kasım 2026 itibarıyla GSS borçlarının silinmesi için kesinleşmiş bir yürürlük tarihi bulunmuyor. Bu nedenle borçların hemen silindiği veya e-Devlet kayıtlarından kaldırıldığı yönündeki paylaşımlara karşı dikkatli olunması gerekiyor.
Kanun yürürlüğe girdikten sonra SGK'nin kapsama giren borçlar için uygulama işlemlerini gerçekleştirmesi bekleniyor. Teklif metninde düzenlemeden yararlanmak için ayrıca başvuru yapılmasını öngören bir hüküm yer almıyor. Bununla birlikte uygulamanın ayrıntıları ve borç kayıtlarının güncellenme süreci için SGK duyurularının takip edilmesi gerekiyor.

Daha önce ödenen GSS primleri geri alınabilecek mi?
Kanun teklifinde daha önce ödeme yapan vatandaşları ilgilendiren açık bir hüküm bulunuyor. Buna göre düzenlemenin yayımlandığı tarihe kadar ilgili dönemler için ödenmiş GSS primleri iade edilmeyecek ve başka borçlara mahsup edilmeyecek.
Örneğin 2016 yılına ait GSS prim borcunu daha önce tamamen ödeyen bir kişi, düzenleme yürürlüğe girdikten sonra ödediği tutarı geri alamayacak. Aynı şekilde söz konusu ödeme, kişinin 2017 ve sonrasına ait başka bir prim borcundan da düşülmeyecek.
Dolayısıyla teklifin getirdiği kolaylık, yalnızca kapsam dahilindeki dönemlere ait henüz tahsil edilmemiş borçlar için geçerli olacak. Daha önce borcunu kapatan kişiler bu düzenlemeyle yeni bir iade veya mahsup hakkı elde etmeyecek.

GSS prim borcu ödenmezse ne olur?
Genel Sağlık Sigortası kapsamında prim ödeme yükümlülüğü bulunan kişilerin borçlarını zamanında ödememesi halinde gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanabiliyor. Borçlar, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından takip edilerek mevzuatta belirtilen tahsilat işlemlerine konu olabiliyor.
GSS prim borcu bulunması, sağlık hizmetlerinden yararlanma koşullarını da etkileyebiliyor. Bununla birlikte acil sağlık hizmetleri, iş kazası, meslek hastalığı, trafik kazası, 18 yaş altındaki çocuklar ve mevzuatta sayılan bazı özel durumlar için istisnalar bulunuyor.
Meclis'teki yeni teklif, yalnızca 2017 öncesi döneme ait belirli borçların tahsilinden vazgeçilmesini öngörüyor. Sonraki yıllara ait prim ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle eski borçların silinmesi, yeni dönemlerde prim ödeme gerekliliğinin de sona erdiği şeklinde yorumlanmamalı.

2026 GSS primi ne kadar?
Sosyal Güvenlik Kurumunun açıkladığı tutara göre 2026 yılının ocak ayından itibaren, primini kendisi ödemekle yükümlü olan ve gelir testi sonucunda prim ödeme yükümlülüğü bulunan kişiler için aylık GSS primi 1.981,80 TL olarak uygulanıyor.
SGK'nin açıklamasına göre bu tutar, brüt asgari ücretin yüzde 6'sı üzerinden hesaplanıyor. Gelir testi sonucunda aile içinde kişi başına düşen gelirin brüt asgari ücretin üçte birinden az olduğu belirlenen ve gerekli şartları sağlayan kişilerin GSS primleri ise devlet tarafından karşılanıyor.
Bu nedenle sosyal güvencesi bulunmayan kişilerin gelir testi yaptırması önem taşıyor. Gelir durumu uygun olan kişiler, değerlendirme sonucuna göre prim ödeme yükümlülüğünden muaf tutulabiliyor.

GSS gelir testi nereden ve nasıl yaptırılır?
GSS kapsamında prim ödeme gücünün bulunmadığını düşünen kişiler, ikamet ettikleri yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurarak gelir testi yaptırabiliyor. Değerlendirmede hanedeki kişi sayısı ve gelir durumu dikkate alınıyor.
SGK'nin bilgilendirmesine göre GSS tescil bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde gelir testine başvurulması, şartların sağlanması halinde primlerin devlet tarafından karşılanabilmesi açısından önem taşıyor. Bu süre geçirildiğinde başvuru tarihine kadar oluşan borçların tamamının otomatik olarak silinmesi söz konusu olmayabiliyor.
Gelir durumunda sonradan değişiklik meydana gelen kişiler de yeniden gelir testi için başvuruda bulunabiliyor. Başvurunun, kişinin Adres Kayıt Sistemi'nde kayıtlı ikametinin bulunduğu yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına yapılması gerekiyor.

GSS prim borcu e-Devlet'ten nasıl sorgulanır?
Vatandaşlar, mevcut Genel Sağlık Sigortası tescil ve prim borçlarını e-Devlet üzerinden görüntüleyebiliyor. Borcun hangi döneme ait olduğunu öğrenmek, yeni düzenlemenin kapsamını değerlendirmek açısından da önem taşıyor.
GSS prim borcu sorgulama işlemi için:
-
e-Devlet sistemine giriş yapılır.
-
Arama alanına “Genel Sağlık Sigortası Tescil ve Prim Borcu Sorgulama” yazılır.
-
Sosyal Güvenlik Kurumu hizmeti açılır.
-
Kişinin adına kayıtlı GSS tescil ve prim borcu bilgileri kontrol edilir.
-
Borcun ait olduğu dönem ve tutar incelenir.
e-Devlet GSS prim borcu sorgulama: https://www.turkiye.gov.tr/sgk-gss-prim-borcu-sorgulama
Borç kaydında 2017 öncesi ve sonrası dönemler birlikte bulunuyorsa her dönemin ayrı değerlendirilmesi gerekiyor. Kanun teklifi yasalaşmadan mevcut borçların silindiği varsayımıyla ödeme veya başvuru işlemlerini ertelemek doğru olmayacaktır.
GSS borcu emekli maaşından kesilir mi?
SGK'den gelir veya aylık alan kişilerin belirli prim borçlarının aylıklarından kesilerek tahsil edilmesine ilişkin ayrı bir yasal düzenleme bulunuyor. 5510 sayılı Kanun'un Ek 24'üncü maddesi kapsamında, kişinin kendi sigortalılığı veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan GSS primleri dahil bazı prim borçları, gelir veya aylıklardan kesilebiliyor.
SGK'nin 24 Temmuz 2026 tarihli 2026/19 sayılı genelgesinde standart kesinti oranı yüzde 10 olarak belirlendi. Kanundaki üst sınır ise gelir veya aylığın yüzde 25'i. Kesinti uygulaması için borçlunun ayrıca onayının alınması veya icra takibi başlatılması gerekmiyor.
Ancak bu uygulama, Meclis'te görüşülen 2017 öncesi GSS borçlarının tahsilinden vazgeçilmesine ilişkin tekliften ayrı. Dolayısıyla emekli aylığından yapılabilecek kesintiler ile yeni borç düzenlemesi birbirine karıştırılmamalı.
Sonuç olarak, 2026 GSS prim borcu düzenlemesi yasalaşırsa 1 Ocak 2017 öncesine ait ödenmemiş primler ve bunlara bağlı gecikme tutarları için tahsilattan vazgeçilecek. Daha önce ödenmiş primler iade edilmeyecek, 2017 sonrası borçlar ise teklif kapsamında silinmeyecek. Vatandaşların mevcut borçlarını e-Devlet üzerinden kontrol ederek TBMM ve SGK tarafından yapılacak resmî açıklamaları takip etmesi gerekiyor.





