Aile Sağlığı Merkezlerinde 1 Kasım 2026 itibarıyla uygulanması planlanan uzaktan sağlık hizmeti, aile hekimlerinin iş yükü ve hasta güvenliği tartışmalarını beraberinde getirdi. Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN) Yönetim Kurulu Üyesi ve Hukuk ve Mevzuat Sekreteri İlkay Eren, uygulamanın gerekli teknik ve hukuki düzenlemeler tamamlanmadan hayata geçirilmesinin hem sağlık çalışanları hem de vatandaşlar açısından sorun yaratabileceği uyarısında bulundu.
Eren, uzaktan sağlık hizmetinin özellikle yaşlı, yatağa bağımlı, engelli ve kronik hastalığı bulunan vatandaşların sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırabileceğini ancak sistemin doğru planlanması gerektiğini belirtti.
Uzaktan muayenede öncelik yaşlı ve dezavantajlı hastalarda olmalı
İlkay Eren, uzaktan sağlık hizmetlerinde akıllı bir triyaj sisteminin kurulması gerektiğini vurguladı. Tüm kayıtlı nüfusa açık ve günlük zorunlu randevu kotasına dayalı bir modelin, sağlık hizmetine daha fazla ihtiyaç duyan kişilerin geri planda kalmasına neden olabileceğini ifade etti.
Dijital sistemlere daha kolay erişebilen kişilerin randevuları öncelikle alabileceğine dikkati çeken Eren, yaşlı, engelli, yatağa bağımlı ve kronik hastalığı bulunan vatandaşların ihtiyaçlarının önceliklendirilmesini istedi.
Eren, Evde Sağlık Hizmetleri birimlerine kayıtlı hastaları da dikkate alan bir algoritma geliştirilmesini önererek uzaktan muayenenin yüz yüze sağlık hizmetlerinin yerine geçen değil, gerektiğinde erişimi kolaylaştıran tamamlayıcı bir uygulama olması gerektiğini belirtti.
Fiziksel muayene gerektiren durumlar açıkça belirlenmeli
Uzaktan sağlık hizmetlerinde görüntülü görüşmenin her hastalığın tanı ve tedavisi için yeterli olmayacağını belirten Eren, fiziksel muayene gerektiren durumların net biçimde tanımlanması gerektiğini söyledi.
Hastanın yüz yüze muayene edilmesine karar veren hekimin hastayı sağlık kuruluşuna yönlendirme ve uzaktan görüşmeyi sonlandırma yetkisinin mevzuatla güvence altına alınmasını isteyen Eren, uzaktan değerlendirme sırasında gözden kaçabilecek akut sağlık sorunlarına da dikkat çekti.
Muayene yapılmadan düzenlenen reçete ve raporların doğurabileceği sonuçlara değinen Eren, sağlık çalışanlarının hukuki sorumluluklarının açıkça belirlenmesi ve hekimlerin hasta güvenliğini esas alan mesleki kararlarını özgürce verebilmelerini sağlayacak rehberlerin hazırlanması çağrısında bulundu.
AHESEN’den KVKK ve SGK mevzuatı için düzenleme çağrısı
Uzaktan sağlık hizmetlerinde kişisel verilerin korunması, kimlik doğrulama ve hasta-hekim mahremiyetinin sağlanması gerektiğini vurgulayan Eren, görüntülü görüşmelerin izinsiz kaydedilmesi ve kişisel sağlık bilgilerinin paylaşılması gibi risklere karşı etkili önlemler alınmasını istedi.
Eren, Sağlık Bakanlığının uzaktan sağlık hizmeti uygulaması ile Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) ve denetim süreçleri arasında uyum sağlanması gerektiğini de belirtti.
Uzaktan değerlendirme sonucunda düzenlenen reçete ve raporların hangi koşullarda geçerli olacağının açıklığa kavuşturulmasını isteyen Eren; ilaç erişimi, iş göremezlik raporları ve geri ödeme uygulamalarına ilişkin kuralların netleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Bakanlık ile SGK arasında ortak düzenleme yapılmaması halinde sağlık çalışanlarının mali kesintiler ve hukuki uyuşmazlıklarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Günlük en az 3 uzaktan muayene kotası tartışma yarattı
Günlük en az üç uzaktan muayene randevusu açılmasının planlanmasına karşı çıkan Eren, sağlık hizmetlerinin yalnızca sayısal hedeflerle değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Aile Sağlığı Merkezlerinde yüz yüze hasta başvurularının yanı sıra aşı uygulamaları, gebe ve bebek izlemleri ile kronik hastalık takiplerinin de sürdürüldüğünü hatırlatan Eren, uzaktan randevuların mevcut işleyişe eklenmesinin sağlık çalışanlarının iş yükünü artırabileceğini belirtti.
Bu durumun hizmet sunumunda aksamalara ve hasta ile sağlık çalışanları arasında gerilime neden olabileceğini ifade eden Eren, günlük zorunlu kota yerine ASM'nin hasta yoğunluğunu, sağlık çalışanlarının mesleki değerlendirmesini ve hastaların ihtiyaçlarını esas alan esnek bir model uygulanmasını önerdi.
Çalışan vatandaşların sağlık hizmetlerine erişim sorunlarının yalnızca uzaktan muayene kontenjanlarıyla çözülemeyeceğini belirten Eren, çalışma hayatında yasal sağlık izinlerinin kullanılabilmesini sağlayacak düzenlemelerin de yapılması gerektiğini kaydetti.
AHESEN’den uzaktan sağlık hizmeti için 5 maddelik talep
İlkay Eren, uzaktan sağlık hizmetinin hem hastaların hem de sağlık çalışanlarının haklarını koruyacak biçimde uygulanabilmesi için beş temel düzenleme yapılmasını istedi:
- Akıllı triyaj sistemi kurulmalı: Yaşlı, yatağa bağımlı, engelli ve kronik hastalığı bulunan hastalar önceliklendirilmeli.
- Tıbbi ve hukuki rehber hazırlanmalı: Fiziksel muayene gerektiren durumlar belirlenmeli, hekimlerin yetki ve sorumlulukları açıklığa kavuşturulmalı.
- Sağlık Bakanlığı ve SGK mevzuatı uyumlaştırılmalı: Reçete, rapor, ilaç erişimi ve geri ödeme süreçleri netleştirilmeli.
- Kişisel sağlık verileri korunmalı: Kimlik doğrulama, görüntülü görüşme güvenliği ve hasta-hekim mahremiyeti güvence altına alınmalı.
- Zorunlu randevu kotası yeniden değerlendirilmeli: Uzaktan muayene sayısal hedefler yerine tıbbi gerekliliklere ve ASM'lerin çalışma koşullarına göre planlanmalı.
AHESEN Genel Başkanı Kandemir: Önce mevcut sorunlar giderilmeli
AHESEN Genel Başkanı Ahmet Kandemir de aile hekimliği sistemindeki mevcut sorunlar çözülmeden yeni uygulamaların devreye alınmasının birinci basamak sağlık hizmetlerinin işleyişini daha da zorlaştırabileceğini belirtti.
Kandemir, aile hekimliği sisteminde düzeltilmesi gereken pek çok sorun bulunduğunu ifade ederek yeni yükümlülükler getirilmeden önce sahadaki koşulların, sağlık çalışanlarının iş yükünün ve hasta güvenliğinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Yeni uygulamaların mevcut sorunları artırmaması gerektiğini belirten Kandemir, aile hekimliğini güçlendirmek için uygulanabilir ve sürdürülebilir çözümler üretilmesi çağrısında bulundu.
