Bilim insanları, gelecekte Ay yüzeyinde kurulması planlanan insanlı üslerde görev yapacak astronotların gıda ihtiyacını yerinde karşılayabilmek amacıyla simüle edilmiş Ay toprağında güvenli ve besleyici patates yetiştirmeyi başardı. Oregon State Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü NASA destekli çalışmada, organik madde takviyesi yapılan yapay Ay toprağından Dünya toprağıyla aynı seviyede verim elde edildi.
NASA destekli çalışmada "Modoc" cinsi patates kullanıldı: "Muzu geride bırakan potasyuma sahip"
ABD ve Çin’in önümüzdeki yıllarda Ay’a astronot gönderme ve uzun süreli üsler kurma planları doğrultusunda, tüm gıdanın Dünya’dan taşınmasının mümkün olmaması nedeniyle yerel tarım üretimi kritik bir başlık haline geldi. npj Microgravity dergisinde yayımlanan ve NASA tarafından desteklenen araştırmada, erken olgunlaşan, kırmızı kabuklu ve beyaz etli "Modoc" adlı patates çeşidi tercih edildi.
Araştırmanın lideri Oregon State Üniversitesi bitki biyoloğu Aymeric Goyer, patatesin birim arazi başına sağladığı yüksek kalori ve besin değerine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Patatesler birçok ürüne kıyasla birim arazi başına daha fazla kalori sağlıyor. Besleyicidirler. Muzu geride bırakacak düzeyde potasyum içerirler, C vitamini açısından zengindirler, kaliteli protein sağlarlar ve yüksek tokluk indeksine sahiptirler."

Yüzde 30 vermikompost takviyesiyle Dünya toprağıyla aynı verime ulaşıldı
Milyarlarca yıl boyunca meydana gelen göktaşı çarpışmalarının oluşturduğu ezilmiş kaya ve tozdan meydana gelen "Ay regoliti", keskin ve cam benzeri yapısının yanı sıra azot ve organik madde içermemesi nedeniyle tarıma elverişsiz bir yapı sergiliyor. Araştırmacılar bu sorunu aşmak için solucanların organik atıkları parçalayarak ürettiği besin açısından zengin "vermikompost" maddesini farklı oranlarda yapay Ay toprağına ekledi.
Sera ortamında güneş ışığı ve yapay ışık altında yürütülen deneylerde, vermikompost eklenmeyen ortamda patateslerin neredeyse hiç kök veya yumru oluşturmadığı görüldü. Karışımın yalnızca yüzde 5’inin vermikompost, yüzde 95’inin regolit olduğu denemelerde dahi bitkiler belirli ölçüde kök ve yumru geliştirmeyi başarırken; karışımın yüzde 30’unun vermikomposttan oluştuğu grupta elde edilen verim, Oregon eyaletinin yüksek patates verimiyle bilinen Hermiston bölgesinden alınan Dünya toprağındaki üretimle aynı seviyeye ulaştı.
Ağır metal emilimini önledi, ikinci çalışmada market boyutuna ulaşıldı
Ay regolitinin bakır gibi ağır metalleri yüksek oranda barındırması tarım açısından bir diğer büyük riski oluşturuyor. Biyolog Aymeric Goyer, organik maddenin bu noktadaki koruyucu rolünü "Organik madde olmadan patatesler aşırı miktarda ağır metal emiyor ve bu durum bitki için zehirli hale gelebiliyor. Organik madde, ağır metallerin bitkiler tarafından alınmasını azaltarak birikmelerini önlüyor" sözleriyle açıkladı.
Uzay tarımı kapsamında Mart ayında vermikompost destekli Ay regolitinde nohut yetiştirilmesinin ardından domates, marul ve yonca gibi baklagiller üzerinde de çalışmaların sürdüğü belirtildi. İlk çalışmada ürünlerin laboratuvar analizlerinde kullanılması nedeniyle henüz tadına bakılmadığını aktaran Goyer, daha büyük saksılarla yürütülen ikinci çalışmada ise marketlerde görülen boyutlarda patatesler elde ettiklerini kaydetti. Çalışmanın ortak yazarı uzay biyoloğu David Handy ise geliştirilen bu tekniklerin yalnızca Ay görevleri için değil, Dünya’da tarımsal üretimin düşük olduğu şehir merkezleri ve çöl toplulukları gibi dışarıdan sevkiyata bağımlı bölgelerde de gıda üretimine çözüm sunabileceğini vurguladı.




