Anayasa Mahkemesi (AYM), Tokat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda "PKK üyeliği ve devletin toprak bütünlüğünü bozmaya teşebbüs" suçlarından hükümlü olan iki kişinin avukat görüşmelerinin kaydedilmesi, belgelerine el konulması ve görüşmelerde bir görevlinin bulunması uygulamasının özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine karar verdi.
3 ay süreyle başlatılan kısıtlama defalarca uzatıldı
Karara göre, Tokat Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebi üzerine İnfaz Hakimliği, 12 Nisan 2019 tarihinde başvurucular Önder Al ve Zeki Temel’in de aralarında bulunduğu 36 hükümlü için 3 aylık bir tedbir kararı aldı. Bu kararla hükümlülerin avukat görüşmelerinin kaydedilmesi, aralarındaki belge ve yazışmalara el konulması ve görüşmelerde bir görevlinin hazır bulunması öngörüldü. Savcılık, cezaevlerindeki PKK’lı hükümlülerin örgütsel açlık grevleri düzenlediğini ve avukatlar aracılığıyla yeni eylem talimatları verilebileceği istihbaratına dayandığını savundu.
Söz konusu tedbir, zaman içinde birçok kez uzatıldı. 22 Eylül 2020’de verilen son uzatma kararına karşı yapılan itiraz da reddedildi.
AYM: Sürekli uzatmalar ölçülü ve somut gerekçeye dayanmıyor
Başvurucular, bu uygulama nedeniyle avukatlarından yeterince yararlanamadıklarını, vekil-müvekkil gizliliğinin ihlal edildiğini ve tedbirin orantısız olduğunu belirtti.
Anayasa Mahkemesi, müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğunu ve amacının "kamu düzeni ve güvenliği" olduğunu kabul etti. Ancak, 17 aydan uzun süre aralıksız uygulanan ve sürekli uzatılan kısıtlamaların demokratik toplum düzeni açısından ölçülü olmadığını vurguladı. Mahkeme, uzatma kararlarında tedbirin neden hâlâ gerekli olduğuna dair somut gerekçe sunulmadığını, değişen koşulların dikkate alınmadığını ve daha hafif önlemlerin göz önüne alınmadığını kaydetti.
İhlal tespiti ve tazminat
AYM, Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Tedbirler başvuru sonrasında kaldırıldığı için yeniden yargılama yapılmasına gerek görülmedi. Mahkeme, başvurucular Önder Al ve Zeki Temel’e ayrı ayrı 30.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
