Anayasa Mahkesi (AYM), Vergi Usul Kanunu kapsamında sahte belge düzenleme riski nedeniyle kendisinden istenen teminatı süresinde vermeyen ya da tamamlamayan mükelleflere, istenen teminat tutarı kadar özel usulsüzlük cezası kesilmesini öngören yasa hükmünün iptali talebini reddetti. 10 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre Yüksek Mahkeme, uygulamanın kamu alacağını güvence altına alma amacı taşıdığına ve mülkiyet hakkına ölçüsüz bir sınırlama getirmediğine oyçokluğuyla karar verdi.
İptal talebi Sakarya Vergi Mahkemesi’nden geldi
Sakarya Vergi Mahkemesi, bakmakta olduğu bir özel usulsüzlük cezası iptali davasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355. maddesine 2024 yılında eklenen kuralın Anayasa'ya aykırı olduğunu belirterek iptali için Anayasa Mahkemesine başvurdu. Başvuru gerekçesinde, teminat vermemenin zaten kanunda idari yaptırımlara bağlandığı, teminat tutarı kadar ceza kesilmesinin kanunilik ilkelerini ihlal ettiği ve mülkiyet hakkına ölçüsüz sınırlama getirdiği ileri sürüldü.
AYM: "Kamu alacağını güvence altına almada geniş takdir yetkisi var"
Anayasa Mahkemesi yaptığı inceleme sonucunda, itiraz konusu kuralın Anayasa’nın 13. (Temel Hakların Sınırlanması) ve 35. (Mülkiyet Hakkı) maddelerine aykırı olmadığına karar verdi.
Kararın gerekçesinde sahte belge düzenlenmesi sebebiyle oluşabilecek kamu zararının önlenmesi ve vergi alacağının tahsilinin güvence altına alınmasının kamu yararına dayandığı vurgulandı. Vergi kayıplarına yol açan fiillere karşı kamu alacağını korumak amacıyla teminat yükümlülüğünün etkinliğini sağlamak için doğrudan mali yaptırım öngörülmesinin kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında olduğu kaydedildi.
Kesilecek cezanın verilmeyen teminat tutarıyla sınırlı olduğu, teminatın alt ve üst sınırlarının kanunda net biçimde çizildiği ve külfetin orantısız olmadığı ifade edildi.
İki üyeden karşı oy: "Ağırlaştırılmış yaptırım mülkiyet hakkını ihlal ediyor"
Karar, üyeler Yıldız Seferinoğlu ve Selahaddin Menteş'in karşıoyları ve oyçokluğuyla alındı. Karara katılmayan üyeler kaleme aldıkları karşıoy gerekçesinde; mükellefin teminatı vermediğinde hem teminatı ödemekle yükümlü tutulduğunu hem de üstüne aynı tutarda ceza ödemek zorunda kaldığını, ayrıca bu cezada uzlaşma ve erken ödeme indirimlerinin de kapatıldığını vurguladı. Bu durumun mükellefin üzerindeki mali yükü fiilen iki katına çıkardığını belirten üyeler, kuralın Anayasa'nın 13., 35. ve 38. maddelerine aykırı olduğunu savundu.
