Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın açıkladığı 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'ın (OVP) ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Şimşek'in açıklamalarında kamuda tasarruf, vergi denetimleri, gıda ve eğitim fiyatlarındaki artış, ekonominin dış kırılganlığı ve reel sektöre yönelik finansman destekleri öne çıktı.
“Tasarrufu yatırımları azaltarak yapıyorsunuz” iddiasına yanıt
Kamuda tasarrufun kamu yatırımlarından kesinti yapılarak sağlandığı yönündeki değerlendirmelere karşı çıkan Şimşek, 2027 bütçesinde kamu yatırımlarının milli gelir içindeki payında düşüş öngörülmediğini söyledi.
Şimşek, yatırımların milli gelire oranında sınırlı da olsa artış beklendiğini belirterek, “Tasarrufu yatırımları azaltarak yapıyorsunuz” değerlendirmesinin gerçeklerle uyuşmadığını ifade etti.
Tasarrufun tutarı 484 milyar liraya ulaştı
Tasarruf Genelgesi kapsamında taşıt, bina, haberleşme, seyahat, enerji, su, kırtasiye ve demirbaş harcamalarının takip edildiğini belirten Şimşek, bu kalemlerin bütçedeki payının genelge öncesindeki 10 yıllık dönemde ortalama yüzde 4,6 olduğunu söyledi.
Bu oranın 2025 sonunda yüzde 2,9'a gerilediğini aktaran Şimşek, cari fiyatlarla sağlanan tasarrufun 484 milyar liraya ulaştığını belirtti.
Şimşek ayrıca 2025'te sözleşmesi sona eren kiralık araçların yenilenmesi sırasında taşıt sayısının yüzde 21 azaltıldığını söyledi.
Vergi denetimlerinde büyük şirketlere yoğunlaşma
Şimşek, kayıt dışılıkla mücadelede gönüllü uyumu öncelediklerini belirterek, büyük veri analitiği ve yapay zekâ kullanılarak yapılan tespitlerin denetim öncesinde mükelleflerle paylaşıldığını söyledi.
Büyük şirketlerde denetim oranının 2024'te yaklaşık yüzde 11'den 2026'da yüzde 31,3'e çıktığını belirten Şimşek, orta ölçekli şirketlerde bu oranın yüzde 3,6'dan yüzde 7,3'e yükseldiğini aktardı.
Küçük ölçekli şirketlerde ise denetim oranının yüzde 2,1'den yüzde 1,1'e gerilediğini belirten Şimşek, “Küçüklerle uğraşılıyor” algısının doğru olmadığını savundu.
Gıda fiyatlarında “normalleşme” beklentisi
Gıda fiyatlarında yılın ilk aylarında güçlü artış yaşandığını belirten Şimşek, savaşın ardından gübre ve mazot gibi girdilerdeki maliyet artışlarının da fiyatları etkilediğini söyledi.
Bu yıl üretimin güçlü olduğunu vurgulayan Şimşek, gıda enflasyonunda önümüzdeki aylarda genel enflasyona doğru bir yakınsama beklediklerini ifade etti.
Eğitimdeki fiyat artışları çok fahiş
Eğitim enflasyonundaki yüzde 53'ü aşan artışa ilişkin konuşan Şimşek, özellikle özel okul ve üniversite ücretlerine dikkat çekti.
Eğitim fiyatlarının 2023'te yüzde 92, 2024'te yüzde 66, 2025'te yüzde 66 ve bu yıl yüzde 53'ün üzerinde arttığını belirten Şimşek, “Eğitimde bu kadar aşırı yüksek artışları gerçekten meşru kılacak hiçbir zemin görmüyoruz. Çok fahiş fiyat artışları olduğu net” dedi.
Şimşek, fiyatlama kurallarına uyulup uyulmadığının YÖK ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafından takip edilmesi gerektiğini söyledi.
Dolaylı vergilerin payı yüzde 60'ın altına gerileyebilir
Vergide adalet konusunda da değerlendirmelerde bulunan Şimşek, dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payının azaltıldığını belirtti.
2023'te yüzde 65,5'e kadar çıkan oranın 2026'da yüzde 60'ın biraz altına gerilemesinin beklendiğini aktaran Şimşek, bunun vergi sistemi açısından önemli bir ilerleme olduğunu söyledi.
“Enflasyon kontrolden çıkabilirdi; çıkmadı”
OVP'nin sonuçlarını değerlendiren Şimşek, son yıllarda küresel ve bölgesel ölçekte çok sayıda ekonomik şok yaşandığını belirtti.
Başlangıçta belirlenen enflasyon hedeflerine ulaşılamadığını kabul eden Şimşek, hedeflerin iddialı olduğunu ve ekonomik ataleti düşük öngördüklerini söyledi.
Şimşek, “Bu zor konjonktürde enflasyon, bütün bu koşullarda bırakın düşmeyi, kontrolden çıkabilirdi; çıkmadı” dedi.
“Türkiye'nin dış kırılganlığı azaldı”
Türkiye'nin brüt dış borç stokunun milli gelire oranının uzun dönem ortalaması olan yaklaşık yüzde 44,5'ten yüzde 32'nin altına gerilediğini belirten Şimşek, brüt dış finansman ihtiyacının milli gelire oranının da yüzde 16 seviyelerine indiğini söyledi.
Cari açıktaki yapısal iyileşme, borçlardaki düşüş ve dış finansman ihtiyacındaki gerilemenin Türkiye'nin ekonomik kırılganlığının azaldığını gösterdiğini savundu.
KOBİ ve ihracat kredilerinde artış
Reel sektöre yönelik finansman desteklerine ilişkin de bilgi veren Şimşek, KOBİ kredilerinin toplam krediler içindeki payının uzun dönem ortalaması olan yüzde 24,6'dan yüzde 27'ye yükseldiğini söyledi.
İhracat kredilerinin toplam krediler içindeki payının ise yüzde 6,3 seviyesinden yaklaşık yüzde 12'ye çıktığını belirten Şimşek, reeskont kredilerinin günlük limitinin de 17 kat artırıldığını aktardı.
Çiftçilere 244 milyar liralık faiz sübvansiyonu
Şimşek, 2025 yılında 956 bin çiftçiye toplam 661 milyar lira kredi kullandırıldığını açıkladı.
Çiftçilere verilen kredilerde faiz oranının yaklaşık yüzde 40 seviyesinden yüzde 12'ye indirildiğini belirten Şimşek, son bir yılda çiftçilere 244 milyar lira faiz sübvansiyonu sağlandığını söyledi.
İmalat sanayisine 250 milyar liralık kredi desteği
Sanayi yatırımlarına yönelik desteklerin sürdüğünü belirten Şimşek, imalat sanayisi için 250 milyar liralık işletme sermayesi kredisi programının devreye alındığını açıkladı.
Kredilerin 36 ay vadeli ve 6 ay anapara ödemesiz olacağını belirten Şimşek, faiz maliyetinin bir bölümünün Hazine tarafından karşılanacağını söyledi.
Şimşek, “Biz sanayicimizin yanındayız. Biz üreten kesimlerin yanındayız. Üretimi, istihdamı, ihracatı ve yatırımları güçlü bir şekilde desteklemeye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
