Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bölgede devam eden çatışmaların küresel tedarik zinciri ve enerji fiyatları üzerindeki baskısını değerlendirerek, sürecin uzaması halinde dünya ekonomisinin ciddi bir durgunluk ve yüksek enflasyon (stagflasyon) sarmalına girebileceği uyarısında bulundu. Bakan Şimşek, Türkiye’nin bu etkileri asgariye indirmek amacıyla "eşel mobil" sistemi ve finansal piyasa düzenlemeleri dahil bir dizi proaktif önlemi devreye aldığını açıkladı.
Küresel enerji ve tedarik zinciri tehdit altında
Akit TV’de gündeme dair soruları yanıtlayan Bakan Şimşek, ABD-İsrail-İran hattındaki çatışmaların dünyanın en kritik enerji ve ticaret koridorlarından biri olan Hürmüz Boğazı çevresinde yaşandığına dikkat çekti. Küresel petrol tedarikinin yaklaşık beşte birinin bu bölgeden sağlandığını hatırlatan Savaş öncesindeki cuma kapanışına göre brent petrol yüzde 40’tan fazla artış gösterdiğini belirten Şimşek, doğal gazın Avrupa piyasalarında fiyatlar yüzde 56’nın üzerinde yükseldiğini ifade etti. Şimşek jet yakıtında artış oranının yüzde 100'e yaklaştığını ekledi.Şimşek, hem Kızıldeniz hem de Hürmüz Körfezi'ndeki aksaklıkların sevkiyat sürelerini uzattığını, bunun da küresel büyüme üzerinde aşağı yönlü, enflasyon üzerinde ise yukarı yönlü baskı oluşturduğunu ifade etti.
"Eşel mobil kalıcı olursa sürdürülebilir değil"
Çatışmaların başlamasıyla birlikte Finansal İstikrar Kurulunu topladıklarını belirten Şimşek, enerji fiyatlarındaki artışın vatandaşa ve üreticiye yansımasını sınırlamak için "eşel mobil" sistemine geçildiğini duyurdu. Bölgedeki çatışmaların başlamasıyla birlikte Finansal İstikrar Kurulu’nu toplayarak enerji fiyatlarındaki artışı sınırlamak amacıyla eşel mobil sistemini devreye aldıklarını duyuran Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek; bu uygulama sayesinde Ankara’da litresi 83,10 TL’yi bulacak motorinin 67,10 TL’de, 71,11 TL olması beklenen benzinin ise 62,30 TL’de tutulduğunu açıkladı. Şimşek, bütçe üzerinde ciddi bir maliyet oluşturan bu sistemin "savaşın geçici olacağı" öngörüsüyle başlatıldığını hatırlatarak, kalıcı bir ekonomik şok durumunda uygulamanın sürdürülebilirliğinin güçleşeceği uyarısında bulundu.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, akaryakıt fiyatlarındaki artışı dizginleyen eşel mobil sisteminin bütçe üzerinde büyük bir yük oluşturduğuna dikkat çekerek, bu uygulamanın savaşın geçici olacağı varsayımıyla hayata geçirildiğini ve kalıcı bir şok durumunda sürdürülebilirliğinin zorlaşacağını vurguladı.
Savaşın Türk piyasaları üzerindeki etkilerini sınırlamak adına proaktif adımlar attıklarını belirten Şimşek; Borsa İstanbul’da spekülatif hareketlerin önüne geçmek için açığa satışın geçici olarak yasaklandığını, Merkez Bankası’nın ise döviz ve TL likiditesini yönetmek amacıyla TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerini başlattığını ifade etti. Bu tedbirler sayesinde Türkiye’nin piyasa performansının diğer gelişmekte olan ülkelere göre daha dirençli kaldığını kaydeden Bakan, çatışmaların başlangıcından bu yana Endonezya ve Güney Kore gibi ülkelerin borsalarında yüzde 10’u aşan kayıplar görülürken, Türkiye’deki düşüşün yüzde 5,5 seviyesinde sınırlı kaldığının altını çizdi.
Bölge ülkeleriyle olan ekonomik bağların stratejik önemine de değinen Şimşek; İran dahil bölgeye yapılan ihracatın 30 milyar dolar, bölgeden yapılan ithalatın ise 19 milyar dolar seviyesinde olduğunu hatırlatırken, 10 milyon turistin sağladığı 10 milyar dolarlık turizm gelirinin de kritik bir kalem olduğunu belirtti.
"Savunma sanayi caydırıcılığı artırdı"
Türkiye’nin savunma sanayisindeki atılımlarıyla caydırıcılığını artırdığını ve bu alandaki teknolojilerin sağlık, tarım ve enerji gibi sivil sektörlere aktarılmasının katma değerli üretimi destekleyeceğini söyleyen Bakan Şimşek, Türkiye'nin çatışmaların dışında kalarak bir "istikrar adası" konumunu koruduğunu vurguladı. Küresel firmaların tedarik zincirlerini çeşitlendirme arayışında Türkiye’nin en güçlü ve güvenilir alternatiflerden biri olarak ön plana çıktığını da sözlerine ekledi.
