Günlük yaşamda dikkat ve odaklanma sorunlarına neden olabilen beyin sisi, unutkanlık, kelime bulmada güçlük, dalgınlık ve zihinsel yorgunluk gibi belirtilerle kendini gösterebiliyor.
Kişilerin günlük aktivitelerini ve çalışma performansını etkileyebilen bu durumun ortaya çıkmasında uyku kalitesindeki bozulmalar, yoğun stres, düzensiz beslenme, vitamin eksiklikleri ve bazı sağlık sorunları rol oynayabiliyor.
Nöroloji Uzmanı Dr. Yıldız Kaya, beyin sisi şikayetlerinin tek bir nedene bağlı olmayabileceğini belirterek, altta yatan etkenlerin belirlenmesi ve yaşam düzeninde yapılacak değişikliklerin önem taşıdığını ifade etti.
Beyin sisi nedir, hangi nedenlerle ortaya çıkıyor?
Nöroloji Uzmanı Dr. Yıldız Kaya, toplumda birçok kişinin yaşamının herhangi bir döneminde beyin sisi yaşayabileceğini belirtti. Dr. Kaya, beyin sisi yaşayan kişilerde konsantrasyon ve odaklanma güçlüğü, dikkat eksikliği, unutkanlık, kelime bulmada zorlanma, sohbeti takip edememe gibi bilişsel sorunların yanı sıra zihinsel yorgunluğun da görüldüğünü ifade etti.
Kaya, beyin sisinin nedenine ilişkin araştırmaların sürdüğünü belirterek, sinir hücrelerinin çalışmasını etkileyen durumlar, vücuttaki iltihabi süreçler ile hormon ve beslenme sorunlarının beyin sisinin ortaya çıkmasında rol oynayabileceğini söyledi.
Beyin sisinin en sık nedenleri arasında yaşam düzenindeki değişiklikler, uyku düzeni ve kalitesinin bozulması, stres, yetersiz su tüketimi, düzensiz beslenme, fiziksel aktivitenin azalması, bilgisayar ve televizyon gibi ekranlarla uzun süre vakit geçirilmesi, yüksek miktarda kafein tüketimi ve alkol kullanımının yer aldığını dile getiren Dr. Kaya, şu ifadeleri kullandı:
“Migren, multipl skleroz gibi nörolojik hastalıklar, menopoz, gebelik ve guatr gibi hormonal değişiklikler, diyabet, fibromiyalji, dikkat eksikliği ve hiperaktivite sendromu ile bazı enfeksiyonların da benzer yakınmalara yol açabileceği unutulmamalıdır.”
Kaya, beyin sisinin kişilerin işlevselliğini, insan ilişkilerini, fiziksel iyilik halini ve günlük yaşam performansını olumsuz etkileyerek yaşam kalitesini düşürdüğünü belirtti. Bu durumun iş yaşamında verim kaybına, aile içindeki işlevlerde bozulmaya, özgüven kaybına, değersizlik hissine, anksiyete ve depresyona neden olabileceğini ifade etti.
Beyin sisinin daha sık görüldüğü gruplar
Dr. Yıldız Kaya, beyin sisinin yoğun stres yaşayanlarda, uykusuzluk çekenlerde, tiroit problemleri veya vitamin eksikliği bulunan kişilerde, menopoz dönemindeki kadınlarda, masa başında çalışanlarda ve COVID-19 geçiren bireylerde daha sık görüldüğünü söyledi.
Kaya, beyin sisinin görülme riskini artırabilecek başlıca durumları şöyle sıraladı:
- Yoğun stres altında çalışan ve tükenmişlik yaşayan kişiler.
- Kronik uykusuzluk yaşayan ve düzensiz uyuyan bireyler.
- Özellikle B12 vitamini, D vitamini ve demir eksikliği bulunan kişiler.
- Tiroid fonksiyon bozukluğu olanlar ve menopoz sürecindeki bireyler.
- Long COVID nedeniyle enfeksiyon sonrasında aylarca bilişsel bulanıklık yaşayan hastalar.
- Fibromiyalji ve kronik yorgunluk sendromu gibi kronik inflamatuar hastalıkları bulunan kişiler.
Hasta şikayetlerinin altta yatan nedene bağlı olarak birkaç gün ya da birkaç hafta içinde düzelebileceğini belirten Dr. Kaya, uyku düzeni ve kalitesinin artırılması, stresin yönetilmesi, yeterli su tüketimi, düzenli beslenme, günlük fiziksel aktivite yapılması ve kafein ile alkol gibi uyarıcılardan uzak durulmasının şikayetlerin azalmasına katkı sağlayacağını söyledi. Daha uzun süren vakalarda ise altta yatan hastalığın tedavisinin önem taşıdığını ifade etti.
Beyin sisi nasıl teşhis ediliyor?
Dr. Yıldız Kaya, beyin sisi belirtilerinin çoğunlukla birkaç gün ya da hafta içerisinde düzeldiğini belirterek, şikayetlerin uzun sürmesi halinde altta yatan organik bir hastalık açısından hekime başvurulması gerektiğini söyledi.
Dr. Kaya, bilinç değişikliği, konuşmada bozulma, görme değişiklikleri, tek kol veya bacakta kuvvet kaybı, uyuşukluk ya da daha önce görülmeyen şiddetli baş ağrısının beyin sisine eşlik etmesi durumunda mutlaka değerlendirme yapılması gerektiğini ifade etti.
Araç kullanırken veya çalışırken beyin sisi belirtilerinin yaşanması halinde ise hastaya beyin MR’ı ve EEG gibi nörolojik tetkiklerin yapılmasının önemli olduğunu belirten Kaya, tedavinin de bu tetkiklerin sonuçlarına göre planlanması gerektiğini kaydetti.
Beyin sisiyle ilgili doğru bilinen yanlışlar nelerdir?
Yıldız Kaya, sosyal medyada beyin sisinin tedavi edilemeyeceği ya da kafein ve enerji içecekleriyle düzelebileceği yönündeki bilgilerin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Özellikle sosyal medya kaynaklı yanlış bilgiler doğrultusunda bilinçsiz şekilde kullanılan gıda takviyelerinin beyin sisinin yönetiminde sorunlara yol açabildiğini belirtti.
Dr. Kaya, altta yatan vitamin eksiklikleri, uykusuzluk, tiroit problemleri, stres ve enfeksiyonlar gibi nedenlerin tedavi edilmesiyle beyin sisinin tamamen iyileşebileceğini ifade etti.
Dr. Yıldız Kaya, öncelikle beyin sisine neden olan etkenlerin belirlenmesi için bir uzmana başvurulması gerektiğini söyledi.
Dr. Kaya, düzenli kısa yürüyüşler gibi fiziksel aktivitelerin yapılmasını, dengeli beslenilmesini, yeterli su tüketilmesini, gerekli görüldüğünde vitamin desteği alınmasını ve kafein, alkol ile enerji içecekleri gibi uyarıcılardan uzak durulmasını önerdi.
Uyku hijyeninin sağlanmasının önemine dikkat çeken Kaya, her gece belirli saatte uyuyup sabah aynı saatte uyanmanın faydalı olacağını ifade etti. Günlük yaşamda stres kontrolünün sağlanması ve müzik dinlemek gibi rahatlatıcı aktivitelerin de beyin sisinin kontrolüne katkı sağlayabileceğini söyledi.
Beyin sisi ile unutkanlık arasındaki farklar
Kaya, beyin sisi ile demansa bağlı unutkanlığın birbirine karıştırılmaması gerektiğini belirtti.
Beyin sisinde dikkat ve konsantrasyon bozukluğuna bağlı unutkanlığın görüldüğünü ifade eden Dr. Kaya, demansta ise günlük yaşam aktivitelerini etkileyen unutkanlığın yanı sıra hesap yapmada güçlük, konuşma bozukluğu ve soyut düşünme zorluğu gibi çoklu bilişsel fonksiyon kayıplarının bulunduğunu söyledi. Demanstaki bilişsel bozuklukların nöropsikolojik testlerle tespit edilebildiğini kaydetti.
Dr. Yıldız Kaya, beyin sisinin tedavi edilebilir bir durum olduğunu belirtti.
Ancak bilinç değişikliği, tek taraflı kuvvet kaybı ve bilişsel fonksiyonlarda bozukluk gibi başka nörolojik belirtilerin eşlik etmesi halinde mutlaka bir nöroloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerektiğini ifade etti.
