M. Ferhat Yüksel - Büyükelçi Neves, Türkiye’nin Brezilya’dan yılda yaklaşık 180 bin canlı hayvan ithal ettiğini hatırlatarak, işlenmiş Brezilya etinin de yakın zamanda Türk pazarında yer alabileceğini söyledi. “Brezilya eti dünyanın en iyilerindendir. 190 ülke bizden et alıyor; Avrupa’da Norveç, İspanya, İtalya, Belçika, Portekiz, Almanya dahil. Orta Doğu’da ise helal sertifikalı etimiz yaygın olarak tüketiliyor: Suudi Arabistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman, Bahreyn, Kuveyt, İran… her yerde. Umarım sıradaki ülke Türkiye olur. Ürünlerimiz pazara girerse mevcut fiyatlardan yüzde 30 daha ucuz olacak ve bu da gıda enflasyonunu düşürmeye katkı sağlayacak” ifadelerini kullandı.
İlk kadın büyükelçi
Neves, ülkesinin bağımsızlığını Türkiye ile birlikte kutlamaktan büyük mutluluk duyduğunu belirterek, “Bu gece sizlerle birlikte Brezilya’nın bağımsızlığının 203. yılını kutluyoruz. Bu, özgürlüğün, demokrasinin ve çok kültürlü, çok inançlı, çok ırklı bir ulus olmanın yolculuğu oldu. Türkiye’deki ilk kadın Brezilya Büyükelçisiyim. Biz kadınlar olarak çok yol katettik. Brezilya ve Türkiye’de kadınlar 1934–35 yıllarında genel seçimlerde oy kullandılar. Bu, Fransa, İtalya veya Japonya’dan on yıl önce gerçekleşti” dedi.
İki ülke ilişkilerinin köklü geçmişine de dikkat çeken Neves, “1858’de Osmanlı İmparatorluğu ile Brezilya İmparatorluğu arasında imzalanan ilk anlaşmadan bu yana 167 yıllık dostluğumuz var. 2010’da Başkan Lula ile dönemin Başbakanı Erdoğan tarafından stratejik ortaklık ilan edildi. Bugün bu ortaklığı daha da derinleştirmek için çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
Stratejik ortaklık ve yeni işbirlikleri
Neves, iki ülkenin stratejik ortaklığının günümüzde çok yönlü bir şekilde geliştiğini vurguladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın geçtiğimiz yıl Rio’da buluştuğunu hatırlatarak ilişkilerin ileriye taşındığını ifade etti. “Teknik ve insani iş birliğinden film ve dizi ortak yapımlarına, sanayi işbirliğinden São Paulo’da Türkiye Kültür Merkezi açılmasına kadar pek çok alanda çalışıyoruz. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yakın zamanda Brezilya’ya resmi ziyarette bulunmasını ve Kasım ayında yapılacak COP30 İklim Zirvesi’ne katılmasını bekliyoruz.”
6 milyar dolarlık ticaret hedefi
Brezilya Büyükelçisi, iki ülke arasındaki ticaretin hızla yükseldiğine dikkat çekerek, “İkili ticaretimizin bu yıl 6 milyar dolara ulaşması öngörülüyor. Brezilyalı şirketlerin Türkiye’de yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırımı bulunuyor. Aynı şekilde Türk şirketlerinin Brezilya’daki yatırımları da 1 milyar dolara yaklaştı” dedi.
Türkiye’de yatırımı bulunan Brezilyalı şirketler arasında BRF (tavuk ürünleri), Votorantim (çimento), Maxion (çelik ve alüminyum jant) ve WEG (elektrik motorları) yer alıyor. Türk şirketleri de Brezilya’da enerji ve madencilik alanlarında önemli projelere imza atıyor.
Meşhur Türk kahvesi Brezilya’dan
Neves, kahve ihracatına da değinerek Türkiye’nin ithal ettiği kahvenin %72’sinin Brezilya’dan geldiğini hatırlattı: “Meşhur Türk kahvesi aslında Brezilya’dan geliyor diye espri yapmayı seviyorum. Türkiye, Brezilya’da hasat edilen yeşil kahveyi ithal ediyor, burada kavurup hazırlıyor ve eşsiz Türk kahvesi ortaya çıkıyor.”
Kültür ve sporda güçlü bağlar
Neves, iki ülkenin kültürel ve sportif bağlarına da değinerek, “Türkiye ve Brezilya kutlamaları, futbolu, müziği ve ruhu besleyen her şeyi paylaşan iki ülke. Bugün Türkiye’de 50’ye yakın Brezilyalı sporcu forma giyiyor. Sadece futbolda 39 oyuncumuz var” dedi. Ayrıca Türk Hava Yolları’nın haftada 11 direkt uçuşla São Paulo’ya sefer düzenlediğini hatırlatan Neves, bunun iş ve turizmi geliştirmede önemli bir adım olduğunu vurguladı.
Gümrükçü: Brezilya bizim ilk stratejik ortağımız
Törende konuşan Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü de Türkiye–Brezilya ilişkilerinde Brezilya’nın özel bir yere sahip olduğunu söyledi: “Brezilya, bölgede bizim için pek çok ilke imza atan ülke olmuştur. 1858’de diplomatik ilişki kurduğumuz ilk ülke Brezilya’dır. 1929’da Latin Amerika’daki ilk büyükelçiliğimiz Rio’da açılmıştır. 2010’da stratejik ortaklık kurduğumuz ilk Latin Amerika ülkesi yine Brezilya’dır. Türk Hava Yolları’nın Latin Amerika’daki ilk uçuş noktası da São Paulo olmuştur.”
Ticaret hacmimiz potansiyelimizin altında
Ticarette gelinen noktayı da değerlendiren Gümrükçü, “Brezilya bugün Latin Amerika’daki en büyük ticaret ortağımızdır. Geçen yıl 4,9 milyar dolar olan ticaret hacmi bu yıl ilk altı ayda 3 milyar doları aşmıştır. Potansiyelimizin çok daha yüksek olduğuna inanıyoruz. Sağlık, enerji, turizm, savunma sanayii ve havacılık sektörlerinde iş birliğini artırmak istiyoruz” dedi.
Diziler ve futbol ortak payda
Kültürel etkileşimlere de değinen Gümrükçü, “Benim kuşağım Brezilya dizileriyle büyüdü. Bugün ise Türk dizileri Brezilya’da çok popüler. Bu, halklarımız arasındaki bağları güçlendiriyor” dedi. Futbolun ise Türkiye’de Brezilya’ya dair en güçlü imajlardan biri olduğunu belirten Gümrükçü, “Bugün neredeyse her Süper Lig takımında bir veya iki Brezilyalı oyuncu var. Bu, Brezilya futbolunun bizdeki gücünü gösteriyor” ifadelerini kullandı.
Uluslararası işbirliği
Gümrükçü, iki ülkenin sadece ikili değil, uluslararası konularda da birlikte hareket ettiğini hatırlattı: “Türkiye ve Brezilya, etkin çok taraflılığı ve hukuka dayalı uluslararası düzeni savunan iki ülkedir. Ayrıca G20 üyesiyiz ve daha adil, daha etkili bir küresel ekonomik yönetişim için birlikte çalışıyoruz.”
Davet, capoeira gösterisinin ardından DJ Tuba Lüleci Alaçam’ın performansıyla devam etti.
