Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, enerji ve sanayi yatırımlarının çevresel etki değerlendirme süreçlerini düzenleyen ÇED Yönetmeliği'nde değişikliğe gitti.
Bugün 33423 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme, termik santrallerden endüstriyel tesislere, su aktarım projelerinden akarsu yatağı düzenlemelerine kadar farklı yatırım alanlarını kapsıyor.
Yeni düzenlemeyle projelerin kapasitesine ve niteliğine göre hangi ÇED sürecine tabi olacağına ilişkin kriterler yeniden belirlendi.
Termik santraller için 300 MWt sınırı
ÇED Yönetmeliği'nin doğrudan çevresel etki değerlendirmesine tabi projeleri içeren Ek-1 listesinde termik ve nükleer güç santralleri ile diğer yakma tesislerine ilişkin hükümler yeniden düzenlendi.
Buna göre toplam ısıl gücü 300 MWt ve üzerinde olan termik güç santralleri doğrudan ÇED sürecine tabi olacak.
Aynı kapasite sınırı, gaz, buhar ve sıcak su üretmek amacıyla kurulan endüstriyel tesisler için de uygulanacak.
Düzenlemede dikkat çeken ayrıntılardan biri ise 300 MWt sınırının ilk kez getirilmemiş olması. Söz konusu eşik, 2022 yılında yayımlanan yönetmelikte de bulunuyordu. Son değişiklikle termik santraller ve belirli endüstriyel tesislerin kapsamı yeniden tanımlandı.
Daha küçük enerji tesislerinde 20 MWt eşiği
Yönetmeliğin ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeleri kapsayan Ek-2 listesinde ise 20 MWt sınırı düzenlendi.
Yeni hükme göre toplam ısıl gücü 20 MWt ve üzerinde olan termik güç santralleri ile gaz, buhar ve sıcak su üretimine yönelik endüstriyel tesisler Ek-2 kapsamında değerlendirilecek.
300 MWt ve üzerindeki tesisler ise Ek-1 hükümlerine tabi olacak.
Böylece 20 MWt ve üzerindeki, ancak 300 MWt sınırının altında kalan yatırımlar için ön inceleme ve değerlendirme süreci uygulanacak.
Bu kapsamda proje tanıtım dosyası hazırlanacak. Yapılacak incelemenin sonucuna göre proje için ÇED gerekli değildir kararı verilebilecek veya kapsamlı ÇED raporu hazırlanması istenebilecek.
MWt ile elektrik üretim kapasitesi aynı anlama gelmiyor
Düzenlemede kullanılan MWt birimi, tesislerin elektrik üretim kapasitesini değil, toplam ısıl gücünü ifade ediyor.
Bu nedenle termik santraller ve endüstriyel tesisler için belirlenen kapasite eşikleri değerlendirilirken elektrik üretim gücü ile ısıl gücün birbirinden ayrılması gerekiyor.
Havzalar arası su aktarım projeleri doğrudan ÇED kapsamına alındı
Yönetmelik değişikliğinin önemli başlıklarından biri de su kaynaklarının kullanımına ilişkin projeler oldu.
Ek-1 listesine eklenen 55'inci maddeyle akarsu havzaları arasında gerçekleştirilecek su aktarma projeleri doğrudan ÇED uygulanacak yatırımlar arasına alındı.
Ancak boru aracılığıyla gerçekleştirilen içme suyu taşımaları bu hükmün dışında bırakıldı.
Yeni düzenleme, farklı akarsu havzaları arasında su aktarımı gerçekleştirmeyi planlayan yatırımların çevresel etkilerinin kapsamlı biçimde değerlendirilmesini öngörüyor.
Akarsu yataklarında 5 kilometre kriteri getirildi
ÇED Yönetmeliği'nin Ek-2 listesindeki 44'üncü madde de değiştirildi.
Yeni düzenlemeye göre sürekli akış gösteren akarsuların yataklarında 5 kilometre ve üzerinde düzenleme yapılmasını içeren projeler ön inceleme ve değerlendirme kapsamına alındı.
Böylece akarsu yataklarında gerçekleştirilecek çalışmaların çevresel değerlendirmesinde proje uzunluğu da dikkate alınacak kriterlerden biri haline geldi.
Nükleer araştırma projelerine ilişkin istisna düzenlendi
Yönetmelik değişikliği kapsamında nükleer güç santrallerinin ve diğer nükleer tesislerin kurulması veya sökülmesine ilişkin hükümler de yeniden düzenlendi.
Bununla birlikte sürekli termik yük bakımından maksimum gücü 1 kilovatı aşmayan belirli nükleer araştırma projeleri ilgili hükmün dışında tutuldu.
Yeni ÇED düzenlemesi 7 Kasım'da yürürlüğe girdi
Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nde yapılan değişiklik, 7 Kasım 2026 tarihli ve 33423 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Düzenlemede ayrıca bir geçiş süresi öngörülmedi.
Yeni hükümler, özellikle termik santral ve endüstriyel tesis yatırımlarının kapasitesine göre tabi olacağı ÇED sürecini ilgilendiriyor. Su aktarımı ve akarsu yatağı düzenleme projelerinde ise yatırımın niteliği ve kapsamı belirleyici olacak.
Öte yandan değişiklik, mevcut bütün sanayi tesislerinin yeniden ÇED başvurusu yapmasını gerektiren genel bir zorunluluk getirmiyor. Her yatırımın durumu, proje türü, kapasitesi ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilecek.
