CHP, Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'ne ilişkin açıklama yaparak iklim kriziyle mücadelede adil dönüşüm, toplumsal katılım ve sosyal adalet vurgusu yaptı. İklimin yalnızca çevre meselesi olmadığını belirten CHP, iş, barınma, sağlık, su ve demokrasi alanlarını kapsayan 7 temel ilkesini ve 7 maddelik çözüm önerisini kamuoyuyla paylaştı. Açıklamada, kömürden çıkış takvimi, enerji yoksulluğu ve iklime dirençli kentler de gündeme getirildi.
CHP'den COP31 Zirvesi'ne ilişkin açıklama
CHP Genel Merkezi, Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında iklim politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Zirvenin Antalya'da düzenlenmesini memnuniyetle karşıladığını belirten CHP, iklim krizinin toplumsal adalet ve katılımcı demokrasi ilkeleri çerçevesinde ele alınması gerektiğini vurguladı.
Açıklamada, iklim krizinin hiçbir ülkenin veya siyasi hareketin tek başına çözebileceği bir sorun olmadığı belirtilerek, Türkiye ve bölgenin geleceği açısından COP31'in önemli bir fırsat olduğu ifade edildi.
"İklim; işin, barınmanın, sağlığın ve demokrasinin meselesidir"
CHP, iklim politikalarının yalnızca çevre ve enerji başlıklarıyla sınırlandırılmaması gerektiğini belirtti.
Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
"Bizim gözümüzde iklim; işin, barınmanın, sağlığın, suyun ve demokrasinin meselesidir. Temel önerimiz şudur: Ekolojiyi insanın ihtiyaçlarına, insanın ihtiyaçlarını ekolojiye karşı konumlandırmayan bir dönüşüm, ancak toplumla birlikte yürütüldüğünde kalıcı olur. Bunun yolu, dönüşümden etkilenen herkesin karar süreçlerinde söz sahibi olmasıdır."
Türkiye'nin temiz enerji alanında önemli bir ivme yakaladığının belirtildiği açıklamada, yerli kömür santrallerine yönelik alım garantilerinin kömürden elektrik üretimini artırabileceği uyarısı yapıldı.
CHP, ulusal iklim hedeflerinde henüz bir kömürden çıkış takviminin bulunmadığına dikkat çekerek çalışanları güvence altına alan bölgesel adil geçiş planlarının hazırlanmasını önerdi.
CHP'nin iklim politikasında 7 temel ilke
CHP, iklim krizine karşı yürütülecek dönüşüm sürecinde esas alınması gerektiğini belirttiği 7 temel ilkeyi açıkladı.
Partinin sıraladığı ilkeler şöyle:
"- Katılımcı iklim yönetişimi. Emek örgütleri, belediyeler, meslek odaları, akademi, gençlik ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan kalıcı bir İklim ve Adil Geçiş Konseyi kurulmalıdır. İklim Kanunu'nun her ilde öngördüğü İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları da bu kesimlerin katılımına açılmalı, iklim verileri herkesin erişebileceği biçimde yayımlanmalıdır.
- Bölgesel adil geçiş planları. Kömür havzaları başta olmak üzere dönüşümden en çok etkilenecek bölgeler için planlar, o bölgenin çalışanları ve yerel yönetimleriyle birlikte hazırlanmalıdır. Ulusal hedeflerin bir sonraki güncellemesi, bu planlara dayanan ve çalışanlara güvence veren bir geçiş takvimi içermelidir.
- Adil geçiş kaynağının güçlendirilmesi. İklim Kanunu, karbon piyasası gelirlerinin yüzde onuna kadarının adil geçişe ayrılmasına imkân tanıyarak önemli bir adım attı. Bu imkânın tam olarak kullanılmasını ve kaynağın dönüşümden etkilenen çalışanların gelir güvencesine, yeniden eğitimine, erken emeklilik haklarına ve bölgesel yatırıma yönlendirilmesini öneriyoruz.
- Enerji yoksulluğuna karşı ulusal yalıtım programı. Düşük gelirli hanelerin konutları önceliklendirilerek yalıtılmalı, temel tüketimi güvence altına alan bir sosyal enerji tarifesi uygulanmalıdır. Evlerin ve işyerlerinin çatılarına kurulan güneş panelleri ve enerji kooperatifleri desteklenmeli; haneler kendi elektriğini üretebilmelidir.
- Su için adil dönüşüm. Küçük üreticinin modern sulamaya geçişi hibeyle desteklenmeli, su havza bazında ve bilimsel verilerle planlanmalıdır. Su, ortak kamu varlığı olarak yönetilmelidir.
- İklime dirençli kentler. Kent içi ulaşımda otomobil yerine raylı sistem, otobüs, bisiklet ve yürüyüş öncelik kazanmalı; her büyük kentin bir aşırı sıcak eylem planı olmalıdır. Kentsel dönüşüm, deprem ve iklim riskini birlikte gözetmeli ve mahallelinin katılımıyla yürütülmelidir.
- Yeşil sanayi, nitelikli istihdam. Avrupa'nın sınırda karbon düzenlemesine uyum sürecinde ihracatçı KOBİ'ler ve çalışanlar desteklenmelidir. Mesleki eğitim ve dönüşüm kredileriyle sanayi yeni ekonomiye birlikte taşınmalıdır."
CHP'den kömürden çıkış takvimi çağrısı
Açıklamada, Türkiye'nin enerji dönüşümünde kömür politikalarının da yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Yerli kömür santrallerine 2026'dan itibaren uygulanan alım garantisinin kömürden elektrik üretiminde yeni bir rekora yol açabileceği öngörüsüne yer verilen açıklamada, ulusal hedeflerde kömürden çıkış takviminin bulunmaması eleştirildi.
CHP, enerji dönüşümünün çalışanların haklarını koruyan ve bölgesel ekonomik ihtiyaçları gözeten adil geçiş planlarıyla yürütülmesini istedi.
"Betona dönüşen her alan seli büyüttü"
CHP'nin açıklamasında Türkiye'de artan aşırı hava olayları ve sel felaketlerine de dikkat çekildi.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine atıfta bulunulan açıklamada, 2000'li yılların başında yılda 400'ün altında olan meteorolojik ekstrem olay sayısının 2026'nın ilk dokuz ayında 1329'a ulaştığı belirtildi.
İstanbul'da ekim ayında yaşanan sel felaketlerinin de örnek gösterildiği açıklamada, Ayazağa Deresi'nin taşması ve İstanbul ile Kocaeli'deki sellerde 10 kişinin hayatını kaybetmesi hatırlatıldı.
CHP, betonlaşmanın yağmur suyunun toprağa ulaşmasını engellediğini ve sel riskini artırdığını belirterek kentlerin iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.
İklime dirençli kentler için 5 öneri
CHP, kentlerin aşırı yağış, sel ve iklim risklerine karşı korunması için şu önerileri sıraladı:
"- Suyun yolu suya bırakılmalı. Dere yatakları ve taşkın alanları yapılaşmaya kapatılmalıdır.
- Kent çevresindeki tarım alanları ve yeşil kuşaklar korunmalı. Bu alanlar yağmur suyunu emer, kenti serinletir, kriz anlarında gıdaya erişimi güvenceye alır ve küçük üreticinin geçimini korur. Verimli tarım toprağı bir kez imara açıldığında geri kazanılamaz.
- Kent toprağı nefes almalı. Yeni yapılaşmada geçirgen zeminler, yağmur bahçeleri, yeşil çatılar ve yağmur suyu toplama sistemleri yaygınlaştırılmalıdır.
- Altyapı yeni yağış rejimine göre planlanmalı. Drenaj sistemleri geçmişin değil, artan sağanakların verilerine göre tasarlanmalıdır.
- İmar kararları afet ve iklim riskine dayanmalı. İklim Kanunu her il için bir yerel iklim değişikliği eylem planı öngörüyor. Bu planlar imar kararlarına yol göstermeli ve mahalleliyle birlikte hazırlanmalıdır."
CHP'den COP31 için adil dönüşüm mesajı
Açıklamanın sonunda Türkiye'nin rüzgâr ve güneş enerjisi alanındaki kapasitesine dikkat çekildi.
Türkiye'nin temiz enerji birikiminin Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya için örnek bir adil dönüşüm modeline dönüştürülebileceği belirtilerek, COP31'in başarısının alınan kararların sahaya ne ölçüde yansıtılacağıyla değerlendirileceği ifade edildi.
CHP, merkezi ve yerel yönetim düzeyinde iklim politikalarına katkı sunmaya, deneyimlerini paylaşmaya ve ortak çözümlerin parçası olmaya hazır olduğunu bildirdi:
"Türkiye, rüzgâr ve güneş enerjisinde Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya'da açık ara lider konumda. Bu birikim, bölgemiz için örnek bir adil dönüşüm modeline dönüşebilir. Antalya'nın ölçüsü, alınan kararların sahaya ne kadar yansıdığı olacak. Sahadaki başarı ise insanların bu dönüşümü kendi geleceği olarak görmesine bağlıdır: madencinin, çiftçinin, soğuk evde yaşayan ailenin. Cumhuriyet Halk Partisi olarak, merkezi ve yerel düzeyde bu sürece katkı sunmaya, deneyimlerimizi paylaşmaya ve ortak çözümlerin parçası olmaya hazırız. Toprağına, suyuna ve emeğine sahip çıkan bir Türkiye, iklim krizine de en güçlü yanıtı verir."
