CHP İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’nin (UTTS) sahada ticari araç sahipleri ve akaryakıt istasyonları açısından mali ve operasyonel sorunlara yol açtığını savundu.
İlgezdi, konuyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na yazılı soru önergesi verdi.
“Çalışan cihaz çöpe atılıyor”
İlgezdi, özellikle ikinci el ticari araçların satışında yaşanan uygulamaya dikkat çekti.
Bir ticari araç satıldığında araç üzerindeki Taşıt Tanıma Birimi’nin (TTB) teknik olarak sökülemediğini belirten İlgezdi, buna karşın çalışır durumdaki cihazın yeni araç sahibine devredilemediğini ifade etti.
İlgezdi, yalnızca sistemdeki mükellef bilgilerinin değiştirilmesiyle çözülebilecek bir işlem için yeni araç sahibinden yeniden cihaz ve montaj bedeli alınmasını eleştirdi.
“Ticari hayata ek mali yük getiriyor”
UTTS kapsamında araçlara ve akaryakıt istasyonlarındaki pompa tabancalarına yeni donanımlar takılmasının mükerrer maliyet oluşturduğunu savunan İlgezdi, cihaz ve montaj ücretlerinin belirlenme yönteminin de sorgulanması gerektiğini söyledi.
İlgezdi, mevcut taşıt tanıma altyapılarının kamu sistemine entegre edilmesi yerine yeni bir donanım setinin zorunlu tutulmasının istasyonlara ve ticari araç sahiplerine ek maliyetgetirdiğini öne sürdü.
Arıza durumunda garanti ve telafi talebi
İlgezdi ayrıca UTTS kapsamındaki cihazlarda yaşanabilecek kaza, kaporta onarımı, mekanik yıpranma veya sistemsel arızalara ilişkin garanti ve telafi mekanizmalarının bulunup bulunmadığını gündeme getirdi.
Pompa ile araç arasındaki iletişim sorunları nedeniyle plakanın otomatik olarak okunamaması durumunda, gerçekleşen akaryakıt harcamalarının nasıl belgelendirileceği konusunda da düzenleme yapılması gerektiğini savundu.
İkinci el araçlarda yazılımsal devir önerisi
İlgezdi’nin önergesindeki bir diğer başlık ise ikinci el ticari araçlarda TTB devri oldu.
Çalışır durumdaki cihazların yeni araç sahibine devredilmesi yerine her satışta yeniden cihaz ve montaj ücreti alınmasının gerekçesini soran İlgezdi, elektronik atık ve mükerrer harcamaların önlenmesi için yazılımsal bir devir altyapısı kurulmasının planlanıp planlanmadığınıda Bakan Şimşek’e yöneltti.
CHP'li İlgezdi'den Bakan Şimşek’e 6 soru
İlgezdi, önergesinde Bakan Şimşek’ten UTTS’nin maliyeti ve işleyişine ilişkin 6 başlıkta bilgi istedi:
"-UTTS kapsamında kullanılan TTB ve TTO donanım bedelleri ile montaj ücretleri hangi kriterlere göre belirlenmiştir? Belirlenen bu tarife hangi gerekçeyle serbest piyasa koşullarına ve rekabete açılmamıştır? Sistemin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana kaç ticari araca Taşıt Tanıma Birimi (TTB), kaç istasyondaki kaç pompa tabancasına Taşıt Tanıma-Okuyucusu (TTO) monte edilmiştir? Bu montaj ve donanım satışlarından elde edilen toplam gelir ne kadardır? Bu tutarın ne kadarı doğrudan kamu bütçesine aktarılmıştır?
-Akaryakıt dağıtım şirketlerinin uzun yıllardır kullandığı mevcut taşıt tanıma altyapılarının kamu denetimine entegre edilmesi yerine, tüm istasyon ve araçlara sıfırdan ikinci bir donanım seti zorunluluğu getirilmesinin teknik ve iktisadi gerekçesi nedir? Ortaya çıkan mükerrer altyapı maliyetinin toplam büyüklüğü tespit edilmiş midir?
-Depo ağzındaki çipin kaza, kaporta onarımı ya da mekanik yıpranma nedeniyle bozulması durumunda mükellefin tekrar tam bedel ödeyerek yeni cihaz almak zorunda kalmasının önüne geçecek bir garanti veya telafi mekanizması var mıdır? Yoksa kurulacak mıdır?
-Pompa ile araç arasındaki temassızlık, çip deformasyonu veya sistemsel veri iletim arızası nedeniyle yakıt aldığı halde plakası otomatik okunamayan mükelleflerin, fiilen gerçekleşen bu harcamaları gider yazabilmesi için bakanlıkça tanımlanmış alternatif bir tevsik yöntemi bulunmakta mıdır?
-İkinci el ticari araç satışlarında, araç üzerinde takılı ve çalışır durumdaki TTB donanımının yeni araç sahibine devredilmesine neden izin verilmemektedir? Yalnızca veri tabanındaki mükellef eşleşmesinin güncellenmesiyle çözülebilecek bir işlem için her devirde vatandaştan sıfırdan cihaz ve montaj bedeli tahsil edilmesinin teknik ve hukuki gerekçesi nedir? İkinci el araç devirlerinde ortaya çıkan mükerrer harcamayı ve elektronik atık israfını önleyecek bir yazılımsal devir altyapısı kurulması planlanmakta mıdır?"
