Türkiye'de sonbahar aylarında yeniden gündeme gelen ilaç tedarik sorunu, eczacıların açıklamalarına göre birçok tedavi grubunu etkiliyor. Depresyon, epilepsi, tansiyon ve diyabet ilaçlarının yanı sıra aşılar, göz damlaları ve kas ağrısı tedavisinde kullanılan bazı ürünlerin de eczanelerde bulunamadığı veya sınırlı miktarda temin edilebildiği belirtiliyor.
Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS), ilaç tedarikindeki sorunların temel nedenlerinden birinin ilaç fiyatlandırmasında kullanılan Avro kuru ile piyasa kuru arasındaki fark olduğunu savunarak kalıcı düzenleme çağrısında bulundu.
Eczacılardan ilaç tedariki için uyarı
TEİS Genel Başkanı Eczacı Nurten Saydan, ilaca erişimin sağlık sistemi açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı. Sorunun geçici önlemlerle çözülemeyeceğini belirten Saydan, ilaçların hem bulunabilir hem de vatandaşların erişebileceği durumda olması gerektiğini ifade etti.
Saydan, “Bulunamayan ilaç, en pahalı ilaçtır” sözleriyle ilaç tedarikinde yaşanan sıkıntıların hastalar üzerindeki etkisine dikkat çekti:
İlaç yokluğu sorununun temel nedeni; Türkiye’deki ilaç fiyatlandırma sistemindeki kur politikasıdır. Şu anda İlaç Fiyat Kararnamesi’ne göre uygulanan sabit Euro kuru, gerçek kurun çok altında kaldı. İlaç Euro kuru 29,11 TL iken gerçek piyasa kuru 55 TL’yi geçmiş durumda. Aradaki bu büyük fark yüzünden, özellikle yurt dışından ilaç/hammadde getiren şirketler birçok ilacı bilinçli olarak piyasaya vermiyor ya da çok kısıtlı miktarlarda veriyor."
Depresyon, epilepsi ve diyabet ilaçlarında tedarik sorunu
Saydan, özellikle kronik hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlara erişimde yaşanan sorunların hastalar açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğine işaret etti:
“Biz eczacılar için ilaçların hem bulunabilir hem de ulaşılabilir olması kritiktir. Zira bulunamayan ilaç, en pahalı ilaçtır. Yılan hikayesine dönen bu sorun artık çözülmeli ve ilaca ulaşmayı kolaylaştıracak gerçek iyileştirmeler de bir an önce yapılmalı. Ülke genelinde çeşitli ilaç gruplarında (Depresyon, tansiyon, diyabet, epilepsi, göz damlaları, aşılar, kas ağrıları için kullanılan ilaçlar) yaşanan tedarik sorunu hem vatandaşlar hem de bizler için çok ciddi sıkıntı oluşturuyor. Özellikle kronik hastalık tedavilerinde ve bazı hayati öneme sahip ilaçlarda bu sorun daha da çok hissediliyor. Bazı ithal ilaçlarımızın eşdeğerleri de bulunmadığı için vatandaş ilacını kullanabilmek için maalesef kaçak ilaçlara başvuruyor.
Kaçak ilaç kullanımı riskine dikkat çekildi
TEİS Genel Başkanı Saydan, bazı ithal ilaçların Türkiye'de eşdeğerinin bulunmamasının sorunu daha da ağırlaştırabildiğini belirtti.
Saydan, ilacını temin edemeyen bazı vatandaşların kaçak ürünlere yönelme riskiyle karşı karşıya kaldığını ifade ederek bunun hasta güvenliği açısından tehlike oluşturduğunu söyledi.
Uzmanların önerdiği güvenli yaklaşım, bulunamayan bir ilaç için hekim veya eczacıya danışmak ve yalnızca yetkili kanallar üzerinden temin edilen ürünleri kullanmak. İnternet üzerinden kaynağı belirsiz ilaç satın alınması, ürünün içeriği ve güvenilirliği açısından ciddi riskler taşıyabiliyor.
İlaç avro kuru ile piyasa kuru arasındaki fark gündemde
TEİS'e göre ilaç tedarikindeki sorunların önemli nedenlerinden biri, fiyatlandırmada esas alınan sabit Avro kuru ile piyasa kuru arasındaki fark.
Sendika, ilaç fiyatlandırmasında kullanılan Avro kurunun 29,11 TL seviyesinde olduğunu, piyasa kurunun ise 55 TL'yi aştığını belirtti. Bu farkın özellikle ithal ilaç ve ilaç hammaddelerinin maliyetleri üzerinde baskı oluşturduğu savunuldu.
TEİS, mevcut fiyatlandırma sisteminin güncel ekonomik koşulları yeterince yansıtmadığını ve bazı ilaçların piyasaya sınırlı miktarda sunulmasına ya da tedarik edilememesine yol açabildiğini öne sürdü.
TEİS'ten yeni fiyatlandırma sistemi çağrısı
Saydan, ilaç tedarikinde yaşanan sorunların kalıcı biçimde çözülebilmesi için yeni bir fiyatlandırma modeline ihtiyaç olduğunu belirterek ilaç üretimi, ithalatı ve dağıtımının sürdürülebilir şekilde devam edebilmesi amacıyla sektörün tüm paydaşlarının katılımıyla yeni bir sistem oluşturulması çağrısında bulundu:
"İlaç fiyatlandırma sisteminin günümüz ekonomik koşullarında yetersiz kaldığı ve bulunamayan ilaç sorununa çözüm olmaktan ziyade sorunu büyüterek vatandaşlarımızın ilaca ulaşmasını engellediği açıktır. Artık yeni bir çözüm yolu- yeni bir yöntem bulmak zorundayız. Eczane eczacılarının sendikası TEİS olarak sağlık otoritemizin anlık çözümlere yönelmek yerine kalıcı çözümler bulması gerektiğine inanıyoruz.
İlaç gibi hayati bir ürünün üretilebilmesi, ulaşılabilmesi ve bulunabilmesi için güncel ekonomik koşullara uygun yeni bir sistemin inşasına ihtiyacımız olduğunu kabul ederek işe başlayabiliriz. En kısa sürede sektörün tüm paydaşlarının kabul edeceği yeni bir sisteme geçilmesi ve ilacın bulunabilir hale gelmesi için gereken düzenlemelerin yapılması gerektiğini kamuoyunun bilgisine sunuyoruz.”
