Birsen GA?RDA�LA� Milli MA?cadele DA�neminde kadA�n A�lk miting 14-15 MayA�s 1919a��da A�zmira��de sonra A�stanbul ve yurdun A�eAYitli yerlerinde A�ok sayA�da miting yapA�lmA�AYtA�r. 19 MayA�s 1919 Fatih mitinginde Halide Edip, Meliha ve Naciye hanA�mlar A�ok etkileyici konuAYmalar yapmA�AYlardA�r. 20 MayA�s 1919a��da A�stanbula��da Asri KadA�nlar Cemiyeti adA�na Sabahat HanA�m, Zeliha HanA�m A�zellikle kadA�nlarA�n milli duygularA�nA� harekete geA�iren ve mA?cadele arzusu uyandA�ran konuAYmalar yapmA�AYlar. a�?EAYer Amerika ve Avrupa bizim sadalarA�mA�zA� dinlemek istemezse biz kardeAYlerimizle, beAYikteki yavrularA�mA�zla onlarA�n toplarA�na gA�AYA?s gereceAYiza�? mesajA�nA� vermiAYlerdir. 30 MayA�s 1919a��da Sultanahmet mitinginde Azukufe Nihal vatanA�nA�n A�ok sevdiAYini belirterek, a�?Aziz Vatan, beAYiAYimiz senden, mezarA�mA�z yine sen olacaksA�na�? sA�zleriyle dinleyenleri galeyana getirmiAYtir. 13 Ocak 1920a��de A�stanbula��da 150.000 kiAYinin katA�ldA�AYA� mitingde Nakiye HanA�ma��A�n etkileyici konuAYmasA�nA�n sonunda A�zetle, a�?A�nA?mA?zde aA�A�k iki yol var, biri tarihimize AYanA�mA�zla devam, diAYeri gA�zlerimizle beraber tarihimizi de kapayA�p ebediyete gA�tA?rmektira�? sA�zleriyle kadA�nlarA�n, erkeklerin yanA�nda hazA�r olduklarA�nA� vurgulamA�AYtA�r. Bu faaliyetlerde Halide Edip, Azukufe Nihal, Nakiye HanA�m, MA?nevver, Saime, Meliha, Sabahat ve Naciye HanA�m gibi kadA�nlar A�ylesine cesaret ve vatan sevgisiyle konuAYtular ki, basA�nda A�oAYu sansA?r edildi. Bunlardan Halide Edip, MA?nevver, Asker Saime, KA�lavuz Hatice, Tayyar Rahmiye, MaraAYlA� bir hanA�m, Fatma Seher, GA�rdesli Makbule, BinbaAYA� AyAYe, SA?reyya SA?lA?n HanA�m Anadolua��ya kaA�arak milli mA?cadeleye katA�lmA�AYlardA�r. Bu dA�nemde Saime RA?tbeli Asker adA�yla anA�lacak ve orduya alA�nan ilk kadA�n olmuAYtur. KadA�nlar tarafA�ndan yapA�lan A�aAYrA�lar A�ok etkili olmuAY, ayrA�ca baAYarA�da savaAY yA�llarA�nA�n A�eAYitli cepheleriyle anlatA�ldA�AYA� kadA�n yazarlarA�mA�zA�n, kadA�n cemiyetlerinin, A�zellikle Nezihe Muhittin baAYkanlA�AYA�nda ilk kurulan TA?rk KadA�nlar BirliAYi Cemiyetia��nin A�ok A�nemli katkA�larA� olduAYu bilinmektedir. TA?rk kadA�nA� vatanA�n kurtarA�lmasA� iA�in yardA�m toplama insanlarA�n mA?cadele azmini gA?A�lendirme gayreti iA�inde; cephede bizzat A�arpA�AYanlarA�n dA�AYA�nda genellikle cephe dA�AYA�nda da A�or yararlA� hizmetlerde bulunmuAYlardA�r. Tanzimata��tan Cumhuriyete A�zellikle kahraman kadA�nlarA�n baAYarA�larA�yla meydana gelen bu geliAYmeler fikri temeller oluAYturmuAYtur. Cumhuriyet dA�neminde kadA�n BirleAYmiAY Milletler TeAYkilatA� tarafA�ndan sadece TA?rk ulusu iA�in deAYil, tA?m insanlA�k iA�in bir onur simgesi olarak tanA�mlanan ulusumuz ve pek A�ok A?lke iA�in gerA�ek anlamda aydA�nlanma A�ncA?sA? olan AtatA?rka��A?n en bA?yA?k eseri a�?Laik demokratik TA?rkiye Cumhuriyetia��dir.a�? AmacA�, her yA�nA?yle ileriye dA�nA?k kadA�n-erkek bA?tA?n dinamikleri ile devletin temelinde bA?tA?nleAYtiren, ulusal kA?ltA?rA?mA?zA? A�aAYdaAY uygarlA�k aAYamasA�nA�n en yA?ksek dA?zeyine taAYA�maktA�r. Bu sonsuz projede TA?rk kadA�nA�n toplumdaki eri ve deAYeri konusunda gerA�ekleAYtirilen yenilikler TA?rk kadA�nA� ve toplum iA�in uygarlA�k aAYamasA� olarak tarihi bir dA�nA?m noktasA�dA�r. AtatA?rk, hayatA�nA�n her dA�neminde TA?rk kadA�nA�na inanmA�AY ve gA?venmiAYtir. KadA�nA�n yaratA�cA�, toplumu yA�nlendirici, geliAYtirici gA?cA?nA? ve yeteneAYini her fA�rsatta ifade etmiAYtir. KurtuluAY savaAYA�nda erkeklerin yanA�nda kahramanca savaAYan kadA�nlardan birisi Tarsusa��un kurtarA�lmasA�nda 8-10 kiAYilik A�etesiyle bA?yA?k yararlA�lA�k gA�sterir Tarsuslu onbaAYA� Kara Fatma lakabA�yla anA�lan Kara Adile HanA�m, AtatA?rk Tarsusa��a geldiAYinde A�nA?nde diz A�A�kmA?AY, AtatA?rka��A?n eline sarA�lmA�AY, AtatA?rk Adile HanA�ma��A� yerden kaldA�rdA�ktan sora gA�zleri yaAYla dolu AYA�yle demiAYtir; a�?Kahraman TA?rk kadA�nA� sen yerde sA?rA?nmeye deAYil omuzlarA�mA�zA�n A?stA?nde gA�klere kadar yA?kselmeye layA�ksA�n.a�? BA?yA?k A�nder 30 AAYustos 1925a��te Kastamonua��da yaptA�AYA� bir konuAYmada a�?Bir sosyal topluluk, bir ulus, erkek ve kadA�n denilen iki tA?r insandan oluAYur. Kabil midir ki bir kitlenin bir parA�asA�nA� geliAYtirelim diAYerine mA?samaha edelim de kitlenin bA?tA?n ileriye gitmiAY olsun. MA?mkA?n mA?dA?r ki bir insan topluluAYunun yarA�sA� topraAYa zincirlerle baAYlA� kaldA�kA�a diAYer bA�lA?mA? de gA�kyA?zA?ne yA?kselebilsin. AzA?phe yok, geliAYmenin adA�mlarA� dediAYim gibi iki cins tarafA�ndan beraber arkadaAYA�a atA�lmalA� ve geliAYme yenilik alanA�nda birlikte kesin tavA�r alA�nmalA�dA�r.a�? KonuAYmasA�yla TA?rk kadA�nA�n asA�rlardA�r her alandaki haklarA�ndan yoksun bA�rakA�ldA�AYA�nA�, kurtuluAY savaAYA�ndaki yardA�m, katkA�, destek ve kahramanlA�klarA�nA�, kalkA�nmadaki kardA�n-erkek eAYitliAYinin A�nemini ve gereAYini vurgulamaktaydA�. AtatA?rka��A?n A�nderliAYinde gerA�ekleAYtirilen devrimler, bir yandan kadA�nA�n yurttaAY olarak kabul edilmesini diAYer yandan TA?rk toplumunun yeniden yapA�lanmasA�nA� saAYlamA�AY, toplumsal deAYiAYim gerA�ekleAYtirilmiAYtir. 5 AralA�k 1934 SeA�me ve SeA�ilme HakkA�-KadA�nA�n birey olarak yA�netime katA�lma hakkA� BilindiAYi gibi TA?rkiyea��de kadA�n hak ederek haklarA�nA� pek A�ok Avrupa A?lkesinde daha A�nce almA�AYtA�r. EAYitimde fA�rsat eAYitliAYi ve siyasi yaAYama aktif katA�lA�m gibi haklar AtatA?rka��A?n bA?yA?k A�ngA�rA?sA? ve takdiriyle zamanA�nA�n A�ok A�tesinde bir seviyede saAYladA�AYA� haklardA�r. Ancak A?lkemiz, AtatA?rka��A?n A�lA?mA?nden sonra yanlA�AY politik uygulamalarla bugA?n ortaya A�A�kan tablo, her alanda geliAYmiAY A?lkelerin A�ok gerisinde, geliAYmekte olan A?lkeler konumundadA�r. A?lkemizdeki altyapA�, A�aAYdaAY eAYitim eksikliAYi, ekonomi, iAYsizlik, yA�llardA�r geliAYmekte olup geliAYemeyen A?lke A�zellikleri, giderek yoAYunlaAYan din kaynaklA� politik baskA�lar, geleneksel kA?ltA?r mirasA� tA�reler, kadA�nA�n iAY ve toplum hayatA�na istenilen dA?zeyde katA�lmasA�nA� engellemekte ve A?lkemiz pek A�ok alanda geriye gitmektedir. Toplumda A�aAYdaAYlA�AYA�n A�lA�A?sA? kadA�nA�n A�aAYdaAYlA�AYA�yla orantA�lA�dA�r. Evinde iAYyerinde kadA�n, ne kadar eAYitimli, A�zgA?r, gA?A�lA? ve gA?vende ise toplum da o kadar gA?A�lA? ve demokrattA�r. Bir din adamA�nA�n A�alA�AYan kadA�nlarA�n eAYlerini aldatacaAYA�nA� sA�ylemesi, yalnA�z kadA�nlara deAYil, TA?rk insanA�na yapA�lan en bA?yA?k haksA�zlA�k ve saygA�sA�zlA�ktA�r. Bu gA�rA?AY kadA�na uygulanan AYiddetin farklA� bir boyutudur. a�?TA?rkiyea��de her dA�rt, dA?nyada her A?A� kadA�ndan biri fiziksel AYiddet gA�rmektedir. ABD de her yA�l dA�rt milyon kadA�n AYiddete maruz kalA�yor. Hindistana��da her gA?n beAY kadA�n A�eyiz kavgasA� yA?zA?nden A�lA?yor, Afrikaa��da her doksan saniyede bir kadA�na tecavA?z ediliyor, Iraka��ta savaAYA�n ilk yA�llarA�nda yirmi bin kadA�na tecavA?z edildi, her yA�l iki milyon kadA�n sA�nA�r A�tesi ticaretinde kullanA�lA�yor. A?lkemizde kadA�nlarA� %79 u fiziksel AYiddete, %57 si sA�zel AYiddete, %29 u duygusal AYiddete, %18 i de ekonomik AYiddete maruz kalmaktadA�r. AtatA?rk bir orta A�aAY toplumundan yola A�A�karak 15 yA�l gibi kA�sa sA?reye A�rk, din, cinsiyet, sA�nA�f ayA�rA�mA� olmaksA�zA�n tA?m yurttaAYlar arasA�nda eAYitliAYi saAYlayarak, A�aAYdaAY, demokratik, insan gibi yaAYama AYartlarA�nA� hazA�rlamA�AY, A�rk temeline dayandA�rmadA�AYA� bir ulusu,a�? Ne Mutlu TA?rkA?m Diyenea�? tA?mcesiyle kutlamA�AYtA�. TA?rkiye ne yazA�k ki AtatA?rka��ten sonra son yA�llarda saygA�nlA�AYA�nA� yavaAY yavaAY kaybetmeye baAYlamA�AYtA�r. SonuA� olarak, AtatA?rka��A?n en bA?yA?k eserim dediAYi, Laik Demokratik TA?rkiye Cumhuriyetinin her yA�nA?yle ileriye dA�nA?k A�aAYdaAY uygarlA�k seviyesinin A?stA?nde bir A?lke olabilmesi iA�in, kurtuluAY savaAYA�nda olduAYu gibi A�aAYdaAY eAYitimli kadA�n-erkek bA?tA?n dinamiklerini devletin temelinde bA?tA?nleAYtirmesi gerekmektedir. Aksi halde, doAYasA�, rejimi ve inancA�yla dA?nyanA�n en gA?zeli olan TA?rkiyea��miz dA�nA?AYA? olmayan bir yA�ne doAYru gidebilir. 8 Mart DA?nya KadA�nlar GA?nA?a��nA? anA�p kutlarken, A�zellikle 5 AralA�k 1934, kadA�nlara seA�me-seA�ilme hakkA�, yani kadA�nA�n birey olarak toplum yA�netimine katA�lma hakkA�, cesur inanA�lA� TA?rk kadA�nlarA�nA�n kurtuluAY savaAYA�nda her alandaki baAYarA�lA� A�alA�AYmalarA�nA�n sonunda elde edilmiAY en A�nemli insan ve birey hakkA�dA�r. Bu baAYlamda 5 AralA�k gA?nA?nA?n a�?TA?rk KadA�nlar GA?nA?a�? olarak her yA�l anA�lA�p kutlanmasA�, AtatA?rka��e olan sonsuz teAYekkA?rlerimizin de bir ifadesi olabilir. TA?rk Japon VakfA� KA?ltA?r Merkezi salonunu dolduran konuklar tarafA�ndan yer yer alkA�AYlarla kesilen bu konuAYmasA� nedeniyle deAYerli Hoca, Prof. Dr. Taciser Onuka��a teAYekkA?r ederiz.