TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi toplantısına katılan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, dünya ekonomisini ve enerji koridorlarını sarsan 3,5 aylık krizin ardından küresel piyasaların geleceğine dair kritik analizlerde bulundu. ABD ve İran arasında sağlanan uzlaşıyı değerlendiren Birol, petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın perde arkasını anlattı.
"400 milyon varil petrol salarak fiyatları 20 dolar düşürdük"
Yıllarca stratejik bir senaryo olarak bakılan Hürmüz Boğazı'nın kapatılması eyleminin gerçeğe dönüştüğünü hatırlatan Fatih Birol, krizin küresel ekonomiyi tamamen çökertmesini engelleyen iki büyük faktör olduğunu açı. Birol, süreci şu sözlerle özetledi:
"60 günlük müzakere süreci çok önemli ve hepimiz bunu takip edeceğiz. Yıllarca Hürmüz'ün kapatılabileceğine yönelik senaryoları abartı bulurken gerçek oldu. Fiyatların daha fazla gitmesini engelleyen iki şey oldu. Biri 28 Şubat'tan önce dünya petrol piyasalarında büyük bir bolluk vardı. İkincisi 11 Mart'ta biz mevcut petrol stoklarımızdan 400 milyon varil piyasaya sürdük, bu fiyatların 20 dolar düşmesine neden oldu. Bu ikisi krizin daha fazla büyümesini engelledi."
"Haziran sonuna kadar açılmasaydı dünya ekonomisi kırmızı hatta girecekti"
Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalma süresinin uzamasının yaz aylarında küresel bir felakete yol açabileceğini belirten Birol, varılan geçici mutabakatın zamanlamasının önemine dikkat çekti.
Birol, "Eğer haziran sonuna kadar Hürmüz Boğazı açılmazsa dünya ekonomisi kırmızı bir hatta giriyor diye söyledim. Temmuz ve ağustos itibarıyla seyahat sezonu başlamasıyla petrol talebi artar. Fakat şimdi çözüm bulunmuş gibi gözüküyor, bu da güzel haber. Sorunun çözümünün tek ve en önemli yolu Hürmüz Boğazı'nın koşulsuz ve tehlikesiz olarak açılması. Bunun da neticesinde fiyatların indiğini gördük. 60 günün sonunda müzakereler nasıl sonuçlanacak bu önemli bir konu" dedi.
"Vazo kırıldı: Piyasaların kafasına bu risk yerleşti"
ABD-İran mutabakatına rağmen küresel enerji lojistiğinde hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağının altını çizen IEA Başkanı, jeopolitik risk algısının kalıcı olarak değiştiğini "vazo" analojisiyle açıkladı:
"Hürmüz'le ilgili şunu söyledim: 'Vazo kırıldı'. Bundan sonra o vazoyu eski haline getirmenin imkânı yok. Piyasalar ve bütün aktörler bir kere kapandı, bir kere daha kapanabilir; bu insanların kafasına yerleşti. Ülkeler artık enerji stratejilerini ve ortaklıklarını gözden geçirmeye başladı. Artık yeni ticaret yolları ortaya çıkacak, mevcut yollar değişecek."
