İnsan Hakları Derneği (İHD), 2024 yılına ilişkin İnsan Hakları İhlalleri Raporu’nu yayımladı. Rapora göre, 2024 yılında en az 6 bin 94 kişi yaşam hakkı ihlalleri sonucu hayatını kaybetti. Ayrıca, düşünce, ifade, basın, örgütlenme ve barışçıl gösteri özgürlüğünü kullanan yüzlerce kişi hakkında 260’tan fazla soruşturma ve 355 dava açıldı.
Toplantı, gösteri ve etkinlik yasakları
Rapora göre, 24 ilde toplam 458 gün boyunca her türlü eylem ve etkinlik yasaklandı. Kolluk müdahalesi sonucu en az 1.811 kişi gözaltına alındı, 127 kişi sosyal medya paylaşımları nedeniyle tutuklandı. Muhalif siyasetçilere yönelik baskılar devam etti; 2 belediye başkanı tutuklanırken, 8 belediyeye kayyum atandı.
Kolluk güçlerinin müdahaleleri ve ölüm olayları
“Dur” ihtarına uymayanlar dahil 15 olayda 9 kişi yaşamını yitirdi, 10 kişi yaralandı.
Gözaltında veya hapishanelerde en az 27 kişi hayatını kaybetti. Resmi hata ve ihmal nedeniyle en az 12 çocuk, toplam 128 kişi yaşamını yitirdi.
Doğa olayları ve kazalar
Sel, deprem gibi afetlerde en az 20 kişi hayatını kaybetti.
Yangın, karbonmonoksit sızıntısı ve ısınma kazalarında en az 22 kişi öldü. Kolluk kuvvetleri veya resmi araç çarpması sonucu en az 7 kişi yaşamını yitirdi.
Irkçı, homofobik ve kadına yönelik şiddet
Basına yansıyan 106 ırkçı ve nefret saldırısında 14 kişi yaşamını kaybetti. LGBTİ+ bireyleri hedef alan 23 homofobik/transfobik saldırıda 4 kişi hayatını kaybetti.
Kadın cinayetleri 378 olarak kaydedildi; 315 kadının ise ölümü şüpheli.
İş cinayetleri ve çocuk ölümleri
2024’te iş cinayetlerinde günde ortalama 5 işçi hayatını kaybetti.
Çocuk ölümleri 103 olarak tespit edildi.
Gözaltı ve tutuklamalar
En az 4.911 kişi keyfi olarak gözaltına alındı, 611 kişi keyfi biçimde tutuklandı. Barışçıl toplantılara müdahale sonucu en az 2.651 kişi işkence ve kötü muameleye maruz kaldı.
Basın, kültür ve ifade özgürlüğü ihlalleri
24 kültürel etkinlik yasaklandı, 40 etkinlik engellendi. 5 yayın ve 10 kitap toplatıldı; 7 TV ve radyo lisansı iptal edildi.
Sokakta Kürtçe şarkı söyleyen veya halay çeken 48 kişi gözaltına alındı, 30’u tutuklandı.
Hapishane koşulları ve ihlaller
Türkiye hapishanelerinde toplam 1.412 hasta mahpus bulunuyor.
3.261 mahpus haberleşme hakkı ihlali yaşarken, 476 kişiye keyfi disiplin cezası uygulandı. Can Atalay gibi milletvekillerinin mahkeme kararına rağmen cezaevinde tutulması raporda vurgulandı.
İHD raporu, Türkiye’de insan hakları alanında ciddi ihlallerin devam ettiğini gözler önüne seriyor.
