Avrupa’da bu yaz yaşanan aşırı sıcakların bilançosu ağır oldu. Bilim insanlarının tahminlerine göre, 30 ülkedeki kentsel bölgelerde sıcaklara bağlı olarak 50 binden fazla kişi hayatını kaybetti.
Imperial College London ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulundan araştırmacılar, Avrupa Birliği'nin 27 üyesi ile İngiltere, Norveç ve İsviçre'deki 854 kentsel bölgede aşırı sıcakların ölüm oranlarına etkisini inceledi.
Araştırma kapsamında bu bölgelerdeki nüfusun yaklaşık yüzde 40'ını kapsayan veriler değerlendirildi. Sıcaklık kayıtları ve geçmiş yıllarda sıcaklık ile ölüm oranları arasında gözlemlenen ilişkiler kullanılarak, sıcaklara bağlı fazladan ölümler tahmin edildi.
Sıcaklara bağlı ölümlerin üçte ikisi iklim değişikliğiyle ilişkili
Araştırmanın sonuçlarına göre, 2026 yazında aşırı sıcaklarla bağlantılı olduğu tahmin edilen ölümlerin yaklaşık üçte ikisi, fosil yakıt kullanımı başta olmak üzere insan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğiyle ilişkilendiriliyor.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin sıcak hava dalgalarının etkisini artırarak halk sağlığı üzerindeki riskleri ağırlaştırdığına dikkat çekiyor.
Araştırmacıların kullandığı modelleme yönteminin, ulusal sağlık otoritelerinin daha sonra yayımladığı resmî aşırı sıcak kaynaklı ölüm istatistikleriyle tutarlı sonuçlar verdiği belirtildi.
2026 yazı, 2000’den bu yana en ölümcül dönem oldu
Araştırmanın tahminlerine göre, 2026 yazında sıcaklara bağlı ölümler, 2000 yılından bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Karşılaştırma için, sıcak hava dalgalarının etkili olduğu 2022 yazında yaklaşık 29 bin, 2003 yazında ise 28 bin sıcaklığa bağlı ölüm meydana geldiği tahmin edilmişti.
Bu veriler, Avrupa'da aşırı sıcakların halk sağlığı açısından giderek daha önemli bir risk oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Ölümlerin üçte biri iki haftalık dönemde yaşandı
Araştırmacıların tahminlerine göre, sıcaklara bağlı ölümlerin yaklaşık üçte biri 17 Haziran ile 1 Temmuz arasındaki dönemde meydana geldi.
Bu süreçte Avrupa genelinde günlük ortalama sıcaklıklar, 1991-2020 döneminin ortalamasını 5 dereceden fazla aştı.
Yaz boyunca özellikle Batı Avrupa'da art arda yaşanan sıcak hava dalgaları, sıcaklıkların uzun dönem ortalamalarının üzerine çıkmasına ve sağlık risklerinin artmasına neden oldu.
Güney ve Batı Avrupa en ağır etkilenen bölgeler oldu
Aşırı sıcaklardan en fazla etkilenen bölgeler arasında Güney ve Batı Avrupa'daki kentler yer aldı. Bu bölgelerde hem yüksek sıcaklık değerleri hem de sıcaklarla bağlantılı can kayıpları öne çıktı.
Yaz mevsiminin genelinde sıcaklıklar, 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 2,9 derece üzerine çıktı. Bazı günlerde ise sıcaklık farkı 12 dereceye kadar ulaştı.
Genellikle daha serin iklimiyle bilinen İngiltere ve diğer Kuzey Avrupa bölgelerinde de sıcaklıkların ciddi sonuçlar doğurduğu tahmin ediliyor. Kuzey Avrupa'daki kentsel bölgelerde yaklaşık 4 bin 500 kişinin sıcaklar nedeniyle hayatını kaybettiği değerlendiriliyor.
Sıcaklar yalnızca ileri yaştakileri etkilemedi
Aşırı sıcaklara bağlı ölümler özellikle ileri yaştaki insanlarda yoğunlaşsa da araştırma, genç ve orta yaş grubunun da önemli risk altında olduğunu ortaya koydu.
Analiz edilen kentsel bölgelerde 65 yaşın altındaki yaklaşık 6 bin kişinin 2026 yazında sıcaklara bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.
