Çoklu organ yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü hastanede dün yaşamını yitiren usta sanatçı Kadir İnanır'ın vefatı, sadece sinema dünyasında değil, Türk halk kültürü ve müzik tarihinde de derin bir boşluk yarattı. Romantik ve toplumsal gerçekçi filmleriyle Yeşilçam’a yeni bir soluk getiren İnanır’ın aramızdan ayrılışı, TRT repertuvarına girmesini bizzat sağladığı Karadeniz ile özdeşleşen eseri "Hekimoğlu" türküsünü ve arkasındaki hikayeyi bir kez daha hafızalarda canlandırdı.
Karadeniz bölgesine ait, çargah makamında ve $4/4$’lük ritme sahip bir ağıt olan türkü; 19. veya 20. yüzyılın sonlarında Ordu Fatsa’da yaşamış, Anadolu’daki eşkıyalık geleneğinin sembol isimlerinden Hekimoğlu İbrahim’in hikayesini anlatır.
Fatsa’nın Yassıtaş köyünde doğan Hekimoğlu İbrahim, yörede herkesin "Narin" dediği güzel bir kıza aşık olur. Ancak genç kızın bölgeye hakim bir Gürcü beyiyle nişanlandırılması üzerine taraflar arasında çatışma çıkar. Çıkan olayda beyin yeğenini öldüren Hekimoğlu, annesini Bolu’ya yerleştirip yeğenleriyle birlikte dağlara çıkar. Zenginlerden alıp fakirlere dağıtarak halkın muhayyilesinde bir kahramana dönüşen Hekimoğlu, tüfeğinin üzerine taktırdığı ve arkadan gelen düşmanı görmesini sağlayan "aynalı martin" (aynalı mavzer) ile ün salar. Uzun yıllar süren takibin ardından peşine düşen Dadyan Arslan tarafından pusuya düşürülerek öldürülen halk kahramanının ardından bu meşhur ağıt yakılır.
Hekimoğlu’nun ölümünün ardından yöredeki Gürcülerin lideri Dadyan Arslan, düşmanlıkları körüklediği gerekçesiyle bu türkünün söylenmesini ve öyküsünün konuşulmasını kesin olarak yasaklar. Uzun yıllar gizli saklı yaşayan türküyü gün yüzüne çıkaran ve TRT arşivine kazandıran isim ise Fatsalı Kadir İnanır olur.
Kadir İnanır önerisiyle Ümit Tokcan türküyü okudu
Türkü, ilk olarak Ankara Devlet Konservatuvarı adına Muzaffer Sarısözen yönetimindeki ekip tarafından Şükrü Şenses’ten derlenmiş ancak o dönem ezgisi notaya dökülememiştir.
Gençlik yıllarında Beşiktaş’ta aynı evi paylaştığı hemşehrisi ses sanatçısı Ümit Tokcan’a bu türküyü ulaştıran kişi bizzat Kadir İnanır olmuştu. İnanır, çocukluğunda Fatsa'da orkestra kurup bu türküyü yerel halktan derleyen Ertan Sarıhan gibi isimlerden duyduğu eseri çok beğenmiş ve sinemadaki bazı filmlerinde de seslendirmişti.
Ümit Tokcan 1973 yılında bu türküyü kasedine okumak istediğinde, Kadir İnanır’ın önerisiyle harekete geçilmiş; türküyü yasaklayan Dadyan Arslan’ın oğlundan bizzat izin alınmışt. Bu izin sırasında, orijinal metinde yer alan "Dadyan Arslan’la baş edemedim" ifadesi aile isteğiyle çıkartılarak yerine günümüzde bilinen "Ünye Fatsa bir oldu baş edemedim" mısrası eklenmiştir.
TRT Repertuvarı kayıtlarına göre, Ümit Tokcan tarafından notaya dökülen bu varyant 110 repertuvar numarasıyla arşive eklenmiş ve belgelere resmi "Kaynak Kişi: Kadir İnanır" olarak kaydedilmiştir. Ümit Tokcan’ın 1974 yılında çıkardığı "Hekimoğlu" plağında da İnanır’ın ismi kaynak kişi olarak yer almıştır.
Ümit Tokcan'ın yorumladığı türkü, yayınlandığı dönemde büyük ses getirdi. Mazhar Alanson ve Fuat Güner ikilisi, 1973 tarihli 'Türküz Türkü Çağırırız' albümünde bu esere yer verdi. Düzenlemesi Ali Kocatepe'ye ait olan bu yorumu Mazhar ve Fuat 1974 yılında çıkardıkları tekli ile müzikseverlere sundu.
Türküyü Tülay German, Özdemir Erdoğan gibi isimler de özgün şekillerde yorumladılar.
