Küresel piyasalarda soya fasulyesinin kile başına fiyatı, ekim ayında yüzde 4,5 azalarak Aralık 2025'ten bu yana en büyük aylık kaybını yaşadı. Rekor düzeyde üretim beklentisi ve ABD'de hasadın hızlanması, fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdı. Ekim ayını 12,34 dolardan tamamlayan ürün, eylülde 13,35 dolarla Aralık 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştı.
Tarım ürünlerinin uluslararası piyasalardaki değerinde jeopolitik gelişmelerin yanı sıra üretim miktarı ve arz koşulları da etkili oldu. Soya fasulyesi fiyatları da yıl boyunca bu gelişmeler doğrultusunda farklı yönlerde hareket etti.
Soya fasulyesi yılın ilk aylarında yükseldi
Orta Doğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'nda ortaya çıkan tedarik sorunları, küresel gübre piyasasında arzla ilgili kaygıları artırdı. Bu gelişmelerin de etkisiyle soya fasulyesinin fiyatı yıl genelinde yüzde 14'ün üzerinde değer kazandı.
Yılın ilk dört ayında art arda yükseliş kaydeden ürünün kile başına fiyatı, ocakta yüzde 1,6, şubatta yüzde 10, martta yüzde 0,02 ve nisanda yüzde 2,1 arttı. Mayıs ayında yüzde 0,7, haziranda ise yüzde 3,6 düşüş görüldü.
Hazirandaki gerilemenin ardından yeniden yükselişe geçen soya fasulyesi, temmuzda yüzde 3,8, ağustosta yüzde 8,5 ve eylülde yüzde 0,4 değer kazandı. Böylece fiyatlar 13,35 dolara kadar çıkarak Aralık 2023 sonrasının en yüksek seviyesini gördü.
ABD'de rekor üretim beklentisi fiyatları etkiledi
Ekim ayında ise piyasalardaki görünüm tersine döndü. Soya fasulyesinin kile başına fiyatı yüzde 4,5 gerileyerek ay sonunda 12,34 dolara indi. Bu düşüş, Aralık 2025'ten bu yana kaydedilen en sert aylık azalış oldu.
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, ABD'de bu yıl soya fasulyesi üretiminin rekor seviyeye ulaşmasının beklendiğini belirtti. Kaymaz, ülkedeki hasadın da olağan dönemlere kıyasla daha hızlı ilerlediğini ifade ederek, "ABD'de bu yıl soya fasulyesi rekoltesinin rekor kırması bekleniyor. Ülkede soya fasulyesi hasadı da normalden hızlı gerçekleşti. ABD'de hasadın yüzde 88'i tamamlandı. Ülkede ekilen ürünün hasat edilme oranının 5 yıllık ortalaması yüzde 84 seviyesinde" diye konuştu.
Kaymaz, kısa sürede yüksek miktarda ürünün piyasaya ulaşmasının fiyatların gerilemesinde etkili olduğunu söyledi. ABD'nin kış dönemine yüksek soya fasulyesi stoku ile girdiğini de aktardı.
Çin'in alımları yavaşladı, Brezilya etkisi öne çıktı
Çin'in ABD'den soya fasulyesi satın almaya devam ettiğini belirten Kaymaz, buna karşın alım hızının düştüğüne dikkati çekti. Çin'in ilerleyen dönemde ABD'den daha fazla ürün almasının beklendiğini de kaydetti.
Ekim ayındaki fiyat kaybında Brezilya'daki gelişmelerin de rol oynadığını bildiren Kaymaz, Brezilya realinin dolar karşısında değer yitirmesinin bu ülkenin soya fasulyesini daha düşük maliyetli hale getirdiğini ifade etti.
Kaymaz'ın değerlendirmesine göre ABD'de navlun maliyetlerinin yüksek seyretmesi de Brezilya menşeli ürünün fiyat avantajını artırdı. Böylece ABD'deki yüksek hasat ve stok beklentisinin yanı sıra Brezilya kaynaklı rekabet de soya fasulyesi fiyatlarındaki düşüşü etkileyen unsurlar arasında yer aldı.
