Kamuoyunda yeşil pasaport olarak bilinen hususi damgalı pasaportun kapsamının genişletilmesi için TBMM'ye iki ayrı kanun teklifi sunuldu. Tekliflerden biri pilotları, diğeri ise belirli kıdem koşulunu sağlayan mühendis ve mimarları kapsıyor.
TBMM kayıtlarına göre her iki teklif de İçişleri Komisyonu'nda bulunuyor. Dolayısıyla söz konusu meslek grupları için henüz yeni bir yeşil pasaport hakkı oluşmuş değil.
Pilotlara yeşil pasaport için 5 yıl şartı
30 Eylül 2026'da TBMM Başkanlığına gelen teklif, 5 yıl fiili olarak uçuş hizmeti veren pilotlara hususi damgalı pasaport verilmesini amaçlıyor. Teklifin ilk imza sahibi Yeni Parti Bursa Milletvekili Hasan Öztürk. Teklifin esas numarası 2/3897 ve 1 Ekim'de İçişleri Komisyonu'na sevk edildi.
Teklif metninde, hava yolu pilot lisansı alınış tarihinden itibaren 5 yıl fiilen uçuş hizmeti yapan pilotların kapsama alınması öngörülüyor.
Düzenlemede ayrıca bazı suçlar ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar bakımından hak sahipleri hakkında soruşturma veya kovuşturma bulunmaması şartı yer alıyor. Teklifte, uygulamaya ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığınca yönetmelikle belirlenmesi öngörülüyor.
Teklifin gerekçesinde ise pilotların yurt dışındaki eğitim, uçuş testleri ve uçak teslim alma süreçlerinde vize işlemleriyle karşılaşmasının zaman ve maliyet oluşturduğu belirtiliyor.
Mühendis ve mimarlar için 10 yıl kıdem şartı
28 Eylül 2026'da TBMM Başkanlığına sunulan ikinci teklifte ise TMMOB üyesi olan ve en az 10 yıl kıdeme sahip mühendis ve mimarlara hususi damgalı pasaport verilmesi amaçlanıyor.
Teklifin ilk imza sahibi Yeni Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu. 2/3888 esas numaralı teklif de 1 Ekim'de İçişleri Komisyonu'na sevk edildi ve TBMM kayıtlarında halen “Komisyonda” statüsünde bulunuyor.
Teklifin gerekçesinde mühendis ve mimarların yurt dışındaki eğitim, konferans, çalıştay ve teknik etkinliklere katılımının mesleki gelişim açısından önem taşıdığı ifade ediliyor.
Yeşil pasaport hakkı şu an genişledi mi?
Hayır. Pilotlar, mühendisler ve mimarlar açısından yeni bir yeşil pasaport hakkı henüz yürürlüğe girmiş değil.
TBMM kayıtlarında her iki teklifin de son durumu “Komisyonda” olarak gösteriliyor. Tekliflerin yasalaşabilmesi için TBMM'deki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Bu nedenle mevcut durumda yalnızca tekliflerde öngörülen şartları taşıyan kişilerin başvuru yapabileceği şeklinde bir uygulama bulunmuyor.
Mevcut durumda kimler yeşil pasaport alabiliyor?
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel bilgilerinde hususi damgalı pasaport hakkı, mevzuatta belirlenen çeşitli kamu görevlileri ve bazı özel statülere sahip kişiler için düzenleniyor. Bunlar arasında birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile belirli şartları sağlayan belediye başkanları ve diğer hak sahipleri bulunuyor.
Ayrıca mevzuatta belirlenen şartları taşıyan ihracatçılar ve avukatlar için de hususi damgalı pasaport uygulaması bulunuyor. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, hususi pasaportların harçtan muaf olduğunu, ancak başvuru sırasında pasaport defter bedelinin ödendiğini belirtiyor.
Dolayısıyla yeni teklifler, mevcut kapsamın dışında kalan pilotlar ile belirli şartları taşıyan mühendis ve mimarlarında hususi damgalı pasaport alabilmesine yönelik yeni bir yasal düzenleme yapılmasını amaçlıyor.
Teklifler ne zaman sonuçlanacak?
Pilotlara yönelik 2/3897 esas numaralı teklif ile mühendis ve mimarlara yönelik 2/3888 esas numaralı teklifin TBMM İçişleri Komisyonu'ndaki süreci devam ediyor.
Tekliflerin komisyon ve Genel Kurul aşamalarında kabul edilmesi halinde düzenlemelerin kapsamı ve yürürlük tarihi kesinleşecek. Bu aşamaya kadar pilotlar, mühendisler ve mimarlar açısından tekliflerde yer alan şartların mevcut yeşil pasaport hakkı anlamına gelmediği dikkate alınmalı.
