Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma ve güvenlik işbirliğini öngören Mekke Anlaşması’nın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu’nda oy çokluğuyla kabul edildi. Anlaşma, üç ülke arasında karşılıklı savunma, askeri eğitim, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayisi alanlarında işbirliğinin geliştirilmesini öngörüyor.
Mekke Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi
“Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi”, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşüldü.
Toplantıda Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü, milletvekillerinin anlaşmaya ilişkin sorularını yanıtladı. Kanun teklifi, komisyonda yapılan oylamada AKP, MHP ve CHP’nin oylarıyla kabul edildi.
Mekke Anlaşması neleri öngörüyor?
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan 16 maddelik anlaşma, üç ülkeyi “çekirdek taraflar” olarak tanımlıyor. Anlaşmayla taraflar arasında karşılıklı savunma ve güvenlik işbirliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Metinde öne çıkan düzenlemeler arasında bir ülkeye yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak değerlendirilmesi ve saldırıya uğrayan ülkeye diğer taraflarca yardım edilmesi bulunuyor.
Bir ülkeye saldırı, tüm taraflara saldırı sayılacak
Anlaşmanın 1. maddesinde, taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin veya uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi ya da tehlikeye düşmesi durumunda gerekli tüm yöntemlerin kullanılacağı belirtiliyor.
2. maddeye göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, bütün taraflara yönelik saldırı olarak kabul edilecek. Böyle bir durumda diğer ülkelerin, karşılıklı yardım imkânlarını kullanarak saldırıya uğrayan tarafa derhal destek vermesi öngörülüyor.
Ortak askeri tatbikatlar ve eğitimler yapılacak
Anlaşmanın 6. maddesi, üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki işbirliğinin geliştirilmesini kapsıyor. Bu doğrultuda ortak tatbikatlar ve eğitimler düzenlenmesi, askeri personel değişimi yapılması ve orduların birlikte çalışabilirliğinin artırılması planlanıyor.
Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji transferi
Anlaşmanın 3. ve 7. maddeleri, taraf ülkeler arasında savunma sanayisi alanında yakın işbirliğini öngörüyor.
Bu kapsamda teknoloji transferi, ortak araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) projeleri, ortak üretim ve savunma teknolojilerinin geliştirilmesi gibi alanlarda işbirliği yapılması hedefleniyor.
Terörle mücadelede işbirliği artırılacak
Anlaşmanın 4. maddesi, tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunmasını ve tehditleri ortadan kaldırmaya yönelik ortak tedbirler geliştirmesini öngörüyor.
5. madde kapsamında ise terörizmin tüm türleriyle mücadelede operasyonel işbirliğinin artırılması ve ortak güvenlik değerlendirmeleri yapılması planlanıyor.
İstihbarat paylaşımı ve askeri lojistik desteği
Anlaşmanın 9. maddesi, taraf ülkeler arasında istihbarat ve güvenlik bilgilerinin paylaşılmasına imkân tanıyor.
10. madde ise savaş, barış veya olağanüstü durumlarda askeri lojistik desteği düzenliyor. Buna göre silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizatın teminine yönelik destek sağlanması öngörülüyor.
Ortak savunma komitesi kurulacak
Anlaşmanın 8. maddesi uyarınca Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak.
Anlaşmanın uygulanmasını koordine edecek komite, yeni üyelerin katılımına ilişkin değerlendirmelerde de bulunacak. Komiteye merkezi Suudi Arabistan’da olacak bir sekretarya destek verecek. İlk genel sekreterin Pakistanlı olması öngörülüyor.
Mekke Anlaşması ne zaman yürürlüğe girecek?
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için üç ülkenin de onay süreçlerini tamamlaması gerekiyor. Metinde, tarafların daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerinin korunacağı da belirtiliyor.
Anlaşmaya göre taraflar, yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. İlk 10 yıllık sürenin ardından ise en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkını kullanabilecek.
