Bilinçsiz antibiyotik kullanımı toplum sağlığını tehdit ediyor: "Çevreden alınan tavsiyelerle ilaç kullanılmamalı"
Bilinçsiz antibiyotik kullanımı toplum sağlığını tehdit ediyor: "Çevreden alınan tavsiyelerle ilaç kullanılmamalı"
İçeriği Görüntüle

Medicana International İstanbul Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Cengizhan Yiğitler, pankreas kanserinin erken dönemde belirgin şikayetlere yol açmayabildiğini belirterek, ciltte ve göz aklarında sararma ile vücutta kaşıntının kritik belirtiler arasında yer alabildiğini ifade etti. Pankreasın karın içinde derin bir bölgede bulunması nedeniyle hastalığın çoğunlukla ileri evrede teşhis edildiğini aktaran Yiğitler, şüpheli belirtilerin vakit kaybetmeden sağlık uzmanları tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

"Ağrı kesicilere yanıt vermeyen sırt ağrısı ve kilo kaybına dikkat"

Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Cengizhan Yiğitler, pankreasın baş kısmındaki tümörlerin safra yoluna baskı yaparak ciltte ve göz aklarında sararmaya, vücutta kaşıntıya ve bilirubin yüksekliğine neden olabildiğini belirtti. Hastalığın seyrine ilişkin bilgi veren Yiğitler, şu ifadeleri kullandı:

"İştahsızlık, halsizlik, kilo kaybı, bulantı, kusma ve ağrı kesicilere yanıt vermeyen sırt ağrısı da görülebiliyor. Erken evrede belirgin klinik ya da laboratuvar bulgusu bulunmayabilir. Yakınmalar kişiden kişiye değişebiliyor ve bu durum tanıyı geciktirebiliyor."

Pankreas kanserini tek başına kesin olarak gösteren özgül bir kan testi bulunmadığına işaret eden Yiğitler; CA 19-9 ve CEA gibi tümör belirteçlerinin bazı hastalarda normal çıkabildiğini, kanser dışı bazı hastalıklarda da yükselebildiğini kaydetti. Tanıda bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR), ultrasonografi ve endoskopik ultrasonografinin kullanıldığını ifade eden Yiğitler, gerekli durumlarda biyopsiyle tanının kesinleştirildiğini aktardı.

Tümörün yerleşim yeri tanı zamanını etkiliyor

Pankreas tümörlerinin fizik muayeneyle saptanmasının güç olduğunu ve hastalığın şişkinlik, gaz ve hazımsızlık gibi sindirim sistemi şikayetleriyle ortaya çıkabildiğini vurgulayan Prof. Dr. Yiğitler, anatomik yerleşimin tanı üzerindeki etkisini şöyle anlattı:

"Pankreasın baş kısmındaki tümörler ana safra yoluna bası yaparak sarılığa neden olabiliyor. Bu sayede gövde ile kuyruk bölgesindeki tümörlere kıyasla daha erken fark edilebiliyor. Gövde ve kuyruk kısmında yerleşen tümörler ise çevre dokulara yayılana kadar belirgin yakınmalara yol açmayabiliyor. Bu anatomik farklılık pankreas kanserinin tanı zamanını etkileyebiliyor. Genel toplumda pankreas kanseri için pratik ve maliyet etkin bir tarama yöntemi bulunmuyor. Birinci derece yakınında pankreas kanseri olanlar, ailesinde meme, yumurtalık veya kolon kanseri görülenler ve bazı kalıtsal kanser sendromlarına sahip kişiler yüksek risk grubunda değerlendirilebiliyor."

Risk faktörleri ve erken tanıda yapay zeka destekli çalışmalar

Sigara, obezite ve ileri yaşın hastalıkla ilişkili risk faktörleri arasında bulunduğunu ifade eden Yiğitler; BRCA1, BRCA2, TP53, CDKN2A ve PALB2 gibi genlerdeki değişikliklerin bazı kişilerde riskle bağlantılı olabildiğini belirtti. Riskli aile öyküsü bulunan bireylerin genetik danışmanlık almasının ve kişiye özel takip planlarının oluşturulmasının önemine dikkat çeken Yiğitler, tanı teknolojilerindeki güncel gelişmeleri şu sözlerle paylaştı:

"Son yıllarda pankreas kanserinde tanı ve genetik araştırmalar amacıyla kanda dolaşan çoklu gen DNA profilleri inceleniyor. Bu profillerin tanı sürecinde ve tedaviye verilen yanıtın değerlendirilmesinde kullanılabileceğine ilişkin araştırmalar bulunuyor. Bu alandaki çalışmalar sürüyor."

Radyolojik görüntülerde henüz belirgin bulgu vermeyen çok erken dönem tümörlerin saptanması için yapay zeka destekli çalışmaların yürütüldüğünü de aktaran Yiğitler, "CA 19-9 üreten hastalardan elde edilen verilerle geliştirilen modellerin bu belirteci üretmeyen hastalarda da kullanılabilmesi inceleniyor. Yapay zeka uygulamalarının tanı ve tedavi süreçlerine katkısına yönelik çalışmalar devam ediyor. Pankreas kanserinde erken tanı ve doğru risk değerlendirmesi için şüpheli belirtilerin sağlık uzmanları tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor" değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: AA