Ankara Üniversitesi İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. İlkay Dellal, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nda (COP31) tarım sektörünün eylem gündeminde önceki zirvelere kıyasla çok daha geniş yer bulduğunu ancak resmi müzakerelerde beklenen somut ilerlemenin henüz sağlanamadığını bildirdi. İklim değişikliğinden en fazla etkilenen kırılgan sektörlerin başında tarımın geldiğini vurgulayan Dellal, sektörün iklime uyumu için acil finansman, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme desteğine ihtiyaç duyulduğunu açıkladı.

"Eylem gündeminde hiç görülmediği kadar yer aldı ama müzakereler ilerlemedi"

Antalya’da süren COP31 İklim Zirvesi kapsamında değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. İlkay Dellal, tarımın küresel iklim müzakerelerinde hak ettiği yeri alması için 2017 yılından bu yana yürütülen diplomatik çalışmalara dikkat çekti. 2022 yılında gerçekleştirilen COP27’de alınan kararların tarım ve gıda güvenliği alanındaki çalışmalar için temel bir çerçeve oluşturduğunu hatırlatan Dellal, COP31’de bu sürecin bir adım ileriye taşınmasının beklendiğini ifade etti.

Müzakere masası ile yan etkinlikler arasındaki farka işaret eden Dellal, "COP31 tarım müzakereleri açısından çok fazla ilerleme sağlayamadı. Görünür olmadı ama eylem gündeminde şimdiye kadarki COP'larda hiç görülmediği kadar en büyük gündemi oluşturdu ve yan etkinliklerde büyük yeri aldı" değerlendirmesinde bulundu.

Hakan Fidan: Mekke ittifakında yeni ülkeleri aramızda görmekten memnuniyet duyacağız
Hakan Fidan: Mekke ittifakında yeni ülkeleri aramızda görmekten memnuniyet duyacağız
İçeriği Görüntüle

Emisyon azaltımı ile gıda güvenliği arasındaki hassas denge

COP31’in taslak metninde tarım başlığı altında ayrı bir maddenin bulunmadığına dikkati çeken Dellal, özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişim, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme alanlarında desteğe ihtiyaç duyduğunu kaydetti. Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 13’ünden tarım sektörünün, yaklaşık yüzde 33’ünden ise tarım-gıda sisteminin bütününün sorumlu olduğunu belirten Dellal, bu nedenle emisyon azaltımı ile gıda güvenliği arasındaki dengenin titizlikle gözetilmesi gerektiğini vurguladı.

Tarımda emisyon azaltımına yönelik adımların gıda arzı bakımından risk oluşturabileceğine dair kaygıların müzakere sürecini yavaşlattığını dile getiren Dellal, "Bu açıdan da tarım sektöründe yapılacak herhangi bir sera gazı emisyon indirimi özellikle gıda güvenliği açısından sorun oluşturabilir düşüncesiyle müzakerelerin ilerlemesini biraz engelliyor gibi gözüküyor" dedi. Hayvancılığın metan emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olmasına karşın, özellikle gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde toplumun protein ihtiyacının karşılanması bakımından hayati öneme sahip olduğunu vurgulayan Dellal, hayvansal üretimin sürdürülmesi gerektiğinin altını çizdi.

Türkiye şeffaflık raporlarını erken sunan ülkeler arasında yer aldı

Paris Anlaşması kapsamında taraf ülkelerin sunduğu İki Yıllık Şeffaflık Raporları’nın (BTR), sera gazı envanterleri ve ulusal iklim politikalarının izlenmesi açısından kritik rol oynadığını belirten Dellal, bu belgelerde ulusal katkı beyanları, sektörlerin mevcut durumu, iklim politikaları ve finansman bulgularının yer aldığını aktardı. Söz konusu raporların ülkenin iklim değişikliğiyle mücadeledeki tüm faaliyetlerinin net bir fotoğrafını ortaya koyduğunu söyleyen Dellal, Türkiye’nin BTR raporunu COP29 öncesinde, ikinci raporunu ise takviminden erken sunan ülkeler arasında yer aldığını ve bu belgelerde İklim Kanunu ile Emisyon Ticaret Sistemi’ne yönelik mevzuat çalışmalarının da yer aldığını kaydetti.

Küçük üreticinin karbon piyasalarına ve iklim finansmanına erişimi artırılmalı

Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu (IFAD) tarafından hazırlanan raporda çiftçilere ve tarım sektörüne aktarılan iklim finansmanının oldukça düşük seviyede kaldığının ortaya konulduğunu hatırlatan Dellal, "Tarım sektörü en fazla etkilenen, en kırılgan nüfusa sahip bir sektörken finansmandan yeteri kadar pay alamaması gerçekten gelecekteki gıda sistemlerinin, tarım sisteminin sürdürülebilirliği açısından çok önemli bir tehdit" diye konuştu.

Küçük ölçekli üreticilerin karbon piyasalarına erişiminin kooperatifler aracılığıyla kolaylaştırılabileceğine işaret eden Dellal, karbon tarımı, rejeneratif tarım ve koruyucu tarım uygulamalarını benimseyen çiftçilerin bu piyasalardan ek gelir elde edebilmesi gerektiğini belirtti. Tarımda iklim değişikliğine uyum ve emisyon azaltımı için genç çiftçilerin desteklenmesi, bilgi ve kapasite geliştirme çalışmalarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayan Dellal, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:

"COP31'de artan görünürlüğün somut sonuçlara dönüşmesini bekliyoruz. Tarımda iklim değişikliğine uyum ve emisyon azaltımı için genç çiftçilerin desteklenmesi, bilgi ve kapasite geliştirme çalışmalarının artırılması gerekiyor. COP31'de artan görünürlüğün somut sonuçlara dönüşmesini bekliyoruz. Önümüzdeki yıllarda ise çiftçinin finansmana erişiminin daha fazla olacağı ve aynı zamanda çiftçinin de tarlasına bunun yansıyacağının umudunu yaşıyoruz."

Kaynak: AA