Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), ekim ayına ilişkin üretici ve market fiyat farkları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri içeren raporunu kamuoyuyla paylaştı. Rapora göre ekim ayında üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının en çok açıldığı ürün yüzde 999,2'lik rekor farkla limon oldu. Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruştan satılan limon, market raflarında 42 lira 87 kuruşa kadar çıktı.
Hem tarlada hem de market reyonlarında ekim ayının zam şampiyonu ise domates oldu. Tarımsal girdi cephesinde mazotun yıllık fiyat artışı yüzde 73,4'e ulaşırken; yem, gübre ve enerji kalemlerindeki yükseliş de üreticinin maliyet yükünü katladı.
Makasın en geniş olduğu ürünler: İncir, havuç ve elma takipte
TZOB verilerine göre limondaki 10 katlık rekor farkı sırasıyla şu ürünler izledi:
-
Kuru İncir: Yüzde 333,6 farkla üreticide 135 lira olan ürün markette 585 lira 41 kuruşa ulaştı.
-
Havuç: Yüzde 282,7 fiyat farkıyla tarlada 12 lira 50 kuruş iken reyonda 47 lira 84 kuruştan alıcı buldu.
-
Elma: Yüzde 233,2 fark ile üreticide 21 lira 66 kuruş, markette 72 lira 17 kuruş seviyesinde gerçekleşti.
-
Fındık: Yüzde 232,8 farkla üreticide 350 lira olan ürün markette bin 164 lira 77 kuruşa yükseldi.
Ekim ayında market raflarında izlenen 36 ürünün 25'inde fiyat artışı görülürken, 11 üründe fiyat geriledi. Markette fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 62,9 artışla domates olurken, onu yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi. Markette fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 16,5 ile limon olarak kayıtlara geçti.
Sera üretimine geçiş fiyatları tırmandırdı
Üretici tarafında incelenen 28 kalemin 15'inde fiyat artışı, 9'unda gerileme görüldü, 4 ürünün fiyatı ise sabit kaldı. Tarlada fiyatı en fazla artan ürün yüzde 76,1 ile domates olurken, üretici fiyatı en çok gerileyen ürün ise yüzde 44,3 ile limon oldu.
TZOB değerlendirmesinde, domates, salatalık, sivri biber, kabak ve taze soğandaki sert yükselişlerin açık tarla hasadından örtüaltı (sera) üretimine geçiş döneminde yaşanan arz geçişinden kaynaklandığı bildirildi.
Fiyatı gerileyen ürünlerde ise zeytinyağındaki düşüşün yeni hasatla birlikte artan ürün arzına, limondaki düşüşün erkenci hasadın sürmesine, patatesteki gerilemenin ise depolardaki ürün fazlasının düşük fiyatla piyasaya arz edilmesine bağlı olduğu ifade edildi.
Mazot yıllık yüzde 73 Zamlandı
Tarımsal üretim maliyetlerini doğrudan belirleyen temel girdilerde ekim ayında da yükseliş trendi korundu:
-
Mazot ve Elektrik: Mazot fiyatı aylık bazda yüzde 3,5, son bir yıllık dönemde ise yüzde 73,4 arttı. Tarımsal sulama ve işletme elektriğindeki yıllık maliyet artışı yüzde 25,1 oldu.
-
Gübre Fiyatları: Yıllık bazda ürün çeşidine göre yüzde 18,3 ile yüzde 67,7 arasında zamlanan gübre grubunda ekim ayında ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, kompoze gübre ise yüzde 2 oranında aylık artış kaydetti.
-
Yem ve İlaç: Süt yemi aylık yüzde 6,6, besi yemi ise yüzde 6,5 zamlandı. Tarım ilaçlarındaki yıllık artış oranı ise yüzde 27,7 olarak rapora yansıdı.
