Çanakkale'de yer alan ve dünya arkeolojisinin en önemli merkezlerinden biri kabul edilen Troya Antik Kenti'nde, tarihe ışık tutacak iki anıtsal keşfe imza atıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında sürdürülen 2026 yılı kazı çalışmalarında; yaklaşık 2 bin 800 yıllık Arkaik döneme ait bir kemik flüt ile erken Tunç Çağı'na tarihlenen 4 bin 500 yıllık insan biçimli bir idol başı bulundu.
Keşifleri kamuoyuna duyuran Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ortaya çıkarılan kemik flütün, 160 yılı aşkın Troya kazı tarihinde bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti olma özelliğini taşıdığını vurguladı.
Troya'nın müzik kültürüne dair ilk arkeolojik kanıt
Bakanlıktan paylaşılan teknik verilere göre, Arkaik dönem yerleşim dolgusunda gün ışığına kavuşturulan yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt, kentin sosyal ve dini yaşamına ilişkin ezberleri tazeledi. Milattan önce 750 ile 480 yılları arasına tarihlenen Arkaik Dönem'de müziğin dini törenlerin yanı sıra kamusal yaşamın da vazgeçilmez bir parçası olduğu biliniyor.
Organik yapılı malzemelerin binlerce yıl boyunca bozulmadan günümüze ulaşabilmesinin son derece güç olduğuna dikkat çeken uzmanlar, flüt gövdesine bağlanan kafa kısmının korunmuş olmasının eserin işlevini çözümlemek açısından eşsiz bir değer taşıdığını belirtti. Dönemin üflemeli çalgıları arasında yer alan ve syrinx (panflüt) benzeri enstrümanların antik çağda özellikle Dionysos kültü ve bağlantılı ritüellerle sıkı bir ilişki içinde olduğu biliniyor.
Troya II kent kapısında 4 Bin 500 yıllık idol başı
Kazılarda ulaşılan bir diğer önemli buluntu ise Troya II kent kapısı çevresinde yürütülen çalışmalarda ele geçirildi. Erken Tunç Çağı'na ait olan ve milattan önce 2 bin 500 civarına tarihlenen insan biçimli idol başı, Batı Anadolu'nun 3. bin yıl sembolik inanç dünyasına ve kültürel etkileşimlerine yeni bir ışık tuttu.
Milattan önce 2500-2300 yıllarını kapsayan Troya II evresi, Anadolu ile Ege coğrafyası arasındaki ticari ve kültürel bağların zirve yaptığı, anıtsal mimarinin geliştiği kurucu katmanlardan biri olarak biliniyor. Bulunan bu yeni idol başı, dönemin üretim geleneklerini, estetik algısını ve toplumsal hiyerarşisini aydınlatacak kritik bir kaynak olarak kayıtlara geçti.
Bakan Ersoy: "160 yıllık kazı tarihinin ilk ve tek müzik aleti"
Kazı sonuçlarını değerlendiren Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Bakanlığımızın izin ve destekleriyle Geleceğe Miras Projemiz kapsamında sürdürdüğümüz 2026 yılı kazılarında, yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt ile 4 bin 500 yıllık insan biçimli bir idol başını gün ışığına çıkardık. Arkaik döneme ait kemik flüt, 160 yılı aşkın Troya kazıları tarihinde bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti. Bu keşifle, Troya'daki müzik kültürüne ilişkin doğrudan bir arkeolojik kanıta ulaştık. Troya II kent kapısı çevresinde bulunan idol başıyla da erken Tunç Çağı'nın sembolik dünyasını ve Batı Anadolu'daki kültürel etkileşimleri anlamamıza katkı sağlayacak yeni bir eseri günümüze kazandırdık. Troya'nın farklı dönemlerini belgeleyen bu buluntuları bilimsel yöntemlerle araştırarak korumaya ve gelecek kuşaklara aktarmaya devam edeceğiz."
Homeros'un İlyada ve Odyssesy'i kenti hatırlattı
Milattan önce 3. bin yılın başlarından milattan sonra 13. yüzyıla kadar kesintisiz yerleşim gören ve bünyesinde 10 ana arkeolojik katman barındıran Troya, milattan önce 12. yüzyıl yıkımlarının ardından yaklaşık 400 yıllık karanlık bir dönem geçirmişti. Milattan önce 8. yüzyıldan itibaren Homeros destanlarının da etkisiyle yeniden canlanan kentte bulunan bu iki eser; savaşların, yangınların ve destanların ötesinde kentin inanç, ritüel ve günlük sanat hayatına dair somut veriler sundu.
