Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD), 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin 27'nci yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı basın açıklamasında afet yönetiminde yapısal reform çağrısında bulundu. Dernek; mevcut AFAD yapısının değiştirilerek "Afet Bakanlığı" kurulmasını, Türkiye Afet Müdahale Planı'nın (TAMP) yeniden hazırlanmasını ve afetlerde psikososyal destek hizmetlerinin ana planlayıcısının Sağlık Bakanlığı olmasını talep etti.
Türkiye Psikiyatri Derneği Afetlere Hazırlık ve Müdahale Birimi ile Merkez Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, 17 Ağustos Marmara Depremi ve sonrasında yaşanan tüm afetlerde hayatını kaybedenler anıldı. Açıklamada, depremlerin yarattığı yıkımların ve işlevsiz müdahalelerin toplum üzerinde derin psikolojik travmalara yol açtığı, bu tablonun aynı zamanda insan kaynaklı bir ihmal olduğu vurgulandı.
"Önlemsizliğin bedeli 6 Şubat depremleriyle ağır ödendi"
1999 Marmara Depremi'nin ardından sivil savunma yapısının yenilenmesi, deprem yönetmelikleri ve deprem vergisi gibi adımlarla bir milat yaşandığı ancak bu farkındalığın kısa sürdüğü ifade edildi. Açıklamada şu değerlendirmelere yer verildi:
"Deprem gerçeğiyle bağdaşmayan müdahale planları ve başta meslek örgütlerinin katkısı olmak üzere kolektif müdahaleyi yok sayan yapılanma nedeniyle yıllar içinde oluşmayan afet kültürünün ve sağlanamayan yapı güvenliğinin bedeli, 6 Şubat depremleriyle çok ağır ödenmiştir. Afet gerçeği ile hareket etmek, yaşanan her afet sonrasında yapılanların kutsanması yerine eksikliklerin belirlendiği sağlıklı analizler ile mümkündür."
Depremler kuşağında yer alan Türkiye'de sismik boşluklar ve olası Marmara/İstanbul Depremi riski nedeniyle zaman kaybedilmeden önlem alınması gerektiği, afet travmalarının özellikle çocuklar, yaşlılar, engelliler ve kırılgan gruplarda kalıcı izler bıraktığı kaydedildi.
Türkiye Psikiyatri Derneği'nden 4 Maddelik Acil Eylem Talebi
Afet yönetiminin kurumsal yapısının doğrudan toplumun ruh sağlığını belirleyen temel bir etken olduğuna dikkat çeken TPD, kamuoyu ve yetkililerle 4 temel talebini paylaştı:
-
Yaşanan son depremlerdeki tecrübeler göz önüne alınarak mevcut AFAD yapısı ivedilikle değiştirilmeli ve vakit kaybetmeden müstakil bir Afet Bakanlığı kurulmalıdır.
-
Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), sahadaki işlevsizliği ve yaşanan aksaklıklar nedeniyle bilimsel veriler ışığında, tüm paydaşların ve meslek örgütlerinin katılımıyla sıfırdan revize edilmelidir.
-
TAMP kapsamında halen Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde yürütülen ruhsal sağlık ve psikososyal destek görevlerinde, acı tecrübeler ve bilimsel veriler doğrultusunda Sağlık Bakanlığı ve sağlık kuruluşları ana planlayıcı yetkiye getirilmelidir.
-
Meslek örgütleri ve uzmanlık derneklerinin katılımıyla "Afetlerde Ulusal Ruhsal Sağlık Müdahale Stratejisi" oluşturulmalı ve bu doğrultuda çok paydaşlı bir kurul hayata geçirilmelidir.
"Kurumlara her türlü katkıyı sağlamaya hazırız"
6 Şubat depremleri öncesinde kendi bünyesinde Afetlere Hazırlık ve Müdahale Birimi kurarak bağımsız müdahale planlarını oluşturduğunu hatırlatan Türkiye Psikiyatri Derneği, hazırlıklı olmanın toplumsal ruhsal etkilenmeyi en aza indireceğini belirterek afetlerle mücadelede tüm devlet kurumlarına bilimsel destek vermeye hazır olduklarını bildirdi.
