Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından titizlikle yürütülen çalışmalar sonucunda hazırlanan "Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği", Resmî Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Düşük karbonlu kalkınma modeline geçişi hızlandırmayı ve Avrupa Birliği'nin (AB) iklim değişikliği standartları ile mevzuatına tam uyumu hedefleyen düzenleme, 16 stratejik sektör ve 137 ekonomik faaliyeti kapsayan teknik çerçevesiyle Türkiye'nin yeşil dönüşüm yol haritasını çizdi.
Yeni mevzuat, Türkiye'de hangi yatırımların çevresel açıdan sürdürülebilir kabul edileceğini net kurallara bağlayarak sermaye piyasalarında ve sanayide yol gösterici bir pusula işlevi görecek. Düzenlemeyle Türk sanayicilerinin milyarlarca dolarlık uluslararası yeşil finansman fonlarından daha fazla pay almasının önü açılırken, yanıltıcı çevrecilik iddialarını tanımlayan "yeşile boyama" (greenwashing) riskine karşı piyasada şeffaf ve ortak bir değerlendirme dili inşa edilecek.
Ekonomik faaliyetler için 6 çevresel hedef ve 3 temel şart
Yönetmelik kapsamında ulusal düzeyde değerlendirilecek ekonomik faaliyetler için 6 ana çevresel hedef belirlendi:
-
Sera gazı emisyonlarının azaltımı,
-
İklim değişikliğine uyum,
-
Su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ile korunması,
-
Döngüsel ekonomiye geçiş,
-
Kirliliğin önlenmesi ve kontrolü,
-
Biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu.
Bir ekonomik faaliyetin resmi olarak "Yeşil Taksonomiye Uyumlu" statüsü kazanabilmesi için 3 kriteri eş zamanlı olarak yerine getirmesi gerekecek. "Önemli Katkı" ilkesi uyarınca belirlenen 6 çevresel hedeften en az birine somut katkı sağlanması zorunlu tutulurken, "Önemli Zarar Vermeme" (DNSH) şartıyla diğer hedeflerin hiçbirine zarar verilmemesi güvence altına alınacak. Üçüncü kriter olan "Asgari Sosyal Koruma" ilkesiyle ise çalışma hayatına ve insan haklarına dair asgari sosyal standartlara eksiksiz uyum aranacak.
Tarım ve turizm dahil 16 sektörde 137 faaliyet kapsama alındı
AB Taksonomisi müktesebatındaki temel faaliyetler esas alınarak başlatılan mevzuat sürecine, Türkiye'nin coğrafi ve ekonomik yapısı göz önünde bulundurularak kritik önem taşıyan tarım ve turizm sektörleri de dahil edildi. 16 sektör ve 137 ekonomik faaliyete ilişkin ayrıntılı teknik tarama kriterleri İklim Değişikliği Başkanlığının resmi internet sitesinde kamuoyuyla paylaşılacak. Taksonomiye eklenecek yeni sektör ve başlıklar ise Teknik Uzman Grubu ile Türkiye Taksonomi Komitesi'nin ortak çalışmaları neticesinde belirlenecek.
Finans sektörüne 1 Ocak 2029 zorunluluğu, reel sektöre gönüllü çerçeve
Yönetmelik, raporlama mekanizmasını reel sektör ve finans dünyası için iki farklı kulvarda kurguladı. Reel sektörün raporlama usul ve esasları İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından tanzim edilecek; sanayi ve hizmet şirketleri için süreç ilk etapta gönüllülük esasına dayanacak. Ancak ulusal ve uluslararası bankalar ile fon kuruluşlarından uygun koşullu yeşil kredi ya da finansman temin etmek isteyen şirketlerin bu taksonomi raporlamasını sunması şart koşulabilecek.
Finans sektörü cephesinde ise raporlama şablonları ve standartları Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından ortaklaşa oluşturulacak. Finansal kuruluşlar için raporlama 1 Ocak 2029 tarihi itibarıyla zorunlu hale gelecek.
Bakan Murat Kurum: "Sanayicimizin yeşil finansmana erişimi kolaylaşacak"
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesine ilişkin NSosyal hesabından paylaştığı değerlendirmede, Türkiye'nin yeşil dönüşüm yolculuğunda tarihi bir eşiğin aşıldığını kaydetti. Bakan Kurum mesajında şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye'nin yeşil dönüşüm yolculuğunda önemli bir adımı daha hayata geçiriyoruz. 16 sektör, 137 ekonomik faaliyet, 6 çevresel hedef ve 3 temel şart ile hazırladığımız Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliğimiz sayesinde sürdürülebilir yatırımların önü açılacak, sanayicilerimizin uluslararası yeşil finansmana erişimi kolaylaşacak. Daha yeşil bir Türkiye ve daha temiz bir gelecek için çalışmaya devam ediyoruz."
