Akdeniz kıyılarında son dönemde artış gösteren plastik kirliliğini inceleyen bilim insanları, kirliliğin ana kaynağının nehirler aracılığıyla denize taşınan karasal atıklar olduğunu açıkladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise yürütülen denetimlerde 52 tesise toplam 118 milyon lirayı aşkın idari para cezası kesildiğini bildirdi.
Mersin, Antalya ve Muğla kıyılarında yaz mevsimiyle birlikte yoğunlaşan ve vatandaşların tepkisine yol açan plastik kirliliği, konunun uzmanları tarafından mercek altına alındı. ODTÜ İklim Merkezi ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Barış Salihoğlu ile Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olgaç Güven, yaşanan kirliliğe ilişkin çarpıcı veriler paylaştı.
Prof. Dr. Barış Salihoğlu: "Akıntılar kirliliği doğudan batıya taşıyor"
Denizlerdeki plastik kirliliğinin temel kaynağının karasal faaliyetler olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Barış Salihoğlu, atıkların nehirler vasıtasıyla denize ulaşarak zamanla makro, mezo ve mikroplastiklere ayrıştığını ifade etti.
Akdeniz'deki akıntı sistemlerine dikkat çeken Salihoğlu, şu bilgileri verdi:
"Yaptığımız çalışmalar, kıyılarımızdaki plastik kirliliğinin büyük bölümünün nehirlerimizden kaynaklandığını gösteriyor. Doğu Akdeniz'deki 'Küçük Asya Akıntısı' doğudan batıya doğru hareket ediyor. Bu akıntı, Doğu Akdeniz'deki plastikleri batı kıyılarımıza kadar taşıyor. Denizler artık bu yükü kaldıracak durumda değil. Çözüm, yalnızca denizdeki plastiği toplamak değil; nehirlerden gelen kimyasal atıkları ve tarımsal kirliliği kaynağında azaltmaktan geçiyor."
Salihoğlu ayrıca, Bakanlık ile iş birliği içinde denizin dijital ikizlerini oluşturmak ve kirliliğin rotasını tahmin eden erken uyarı modelleri geliştirmek üzere çalışmalar yürüttüklerini ekledi.
Doç. Dr. Olgaç Güven: "Seyhan'da örnekleme ağımız plastikten tıkandı"
Son dönemdeki kirliliğin alışılagelmiş boyutların çok üzerinde olduğuna değinen Doç. Dr. Olgaç Güven, özellikle Şubat ayındaki yoğun yağışların ardından nehir havzalarında biriken plastik yükünün denize sürüklendiğini belirtti.
Seyhan’da yaptıkları saha çalışmasında karşılaştıkları tabloyu aktaran Güven, şunları kaydetti:
"Normalde deniz yüzeyindeki mikroplastikleri özel ağlarla toplarız ancak Seyhan'daki örneklememizde ağımız tamamen plastikle tıkandı. Numuneleri büyük boy bir buzdolabı poşetine doldurmak zorunda kaldık. Bu, şimdiye kadar karşılaştığımız en yoğun kirliliklerden biriydi. Denizden plastik toplamak, hastalığın semptomlarıyla mücadele etmeye benziyor. Asıl yapılması gereken hastalığın nedenini, yani karasal kaynağı ortadan kaldırmaktır."
Bakanlıktan kirliliğe karşı dev ceza yaptırımı
Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürü Fatih Ekmekçi ise 1 Temmuz’dan itibaren Adana, Antalya, Muğla, Mersin, Hatay ve Gaziantep'te yürütülen denetimlerin bilançosunu açıkladı.
Kıyı ve denizde gerçekleştirilen incelemeler sonucunda 52 tesise toplam 118 milyon 211 bin 499 lira idari para cezası uygulandığını bildiren Ekmekçi, kirliliğe yol açan 19 tesisin ise faaliyetten menedildiğini belirtti. Ekmekçi, ODTÜ araştırma gemisi ile Akdeniz'deki 10 sabit noktada izleme çalışmalarının aralıksız sürdüğünü vurguladı.
