Resmi Gazete'de yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, Türkiye'deki yükseköğretim sisteminin yapısını baştan aşağı değiştirecek köklü reform başlıklarını ortaya koydu. Programa göre; üniversitelerde akademik yükseltme ve atamalara merkezi asgari taban kriteri getirilecek, açık öğretimin sistem içindeki ağırlığı kademeli olarak düşürülecek ve kontenjanlar doğrudan reel sektörün iş gücü projeksiyonlarına göre planlanacak.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve üniversitelerde "büyük veri" ve veriye dayalı politika geliştirme mekanizmalarının devreye sokulacağı yeni dönemde, üniversitelerin akademik ve istihdam karneleri düzenli olarak kamuoyuna ilan edilecek performans raporlarıyla ölçülecek.
Akademik atama ve yükseltmelere "merkezi taban" güvencesi
Programın en dikkat çeken maddelerinden birini, üniversitelerdeki akademik personelin liyakat ve nitelik göstergeleri oluşturdu. Mevcut sistemde üniversite senatolarının inisiyatifinde geniş farklılıklar gösteren akademik kadro atama ve yükseltme ölçütlerine merkezi bir alt sınır getiriliyor.
Öğretim üyeliğine atanma ve unvan yükseltmelerinde kalite standardını korumayı amaçlayan mevzuat çalışmalarının 2027 yılı içerisinde tamamlanarak yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı. Bu adımla kurumlar arasındaki standardizasyon açığının kapatılması hedefleniyor.
Açıköğretimde yeni dönem: Ağırlığı azaltılacak, yetişkin eğitimine odaklanacak
Milyonlarca öğrenciyi doğrudan ilgilendiren açık öğretim fakülteleri için yapısal bir dönüşüm takvimi belirlendi:
-
Kontenjanlar Düşürülecek: Açık öğretim programları sektörel ihtiyaç analizleri kapsamında taranacak ve bu programların genel yükseköğretim sistemi içerisindeki devasa payı sınırlandırılacak.
-
Lise Mezunlarına Kriter: Ortaöğretim mezunlarının açık öğretime geçişindeki genel kontenjanlar, programın niteliği ve iş gücü karşılığı gözetilerek yeniden ayarlanacak.
-
Hayat Boyu Öğrenme Misyonu: Açık öğretim sistemi, ilk üniversite yerleşkesi hüviyetinden ziyade yetişkin eğitimi, mesleki güncelleme ve hayat boyu öğrenme odaklı bir yapıya evrilecek.
Kontenjanlar bölgesel ve sektörel ihtiyaçlara endekslenecek
Üniversite kontenjanlarının belirlenmesinde atıl kapasite ve plansız artışların önüne geçilmesi amaçlanıyor. Yeni modelde lisans ve ön lisans kontenjanları; üniversitelerin mevcut altyapısı, sektörel iş gücü arz-talep projeksiyonları ve bölgesel kalkınma hedefleriyle tam uyumlu biçimde tespit edilecek.
Bu kapsamda "Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma Projesi" derinleştirilerek, üniversitelerin bulundukları coğrafyanın sanayi, tarım ve ticari potansiyeliyle doğrudan entegre olması sağlanacak.
Mezunların iş bulma performansı üniversite karnesini etkileyecek
Yıllık program, üniversite-sanayi iş birliğini yalnızca teorik düzeyde bırakmayıp mezunların istihdam çıktılarına bağlayacak mekanizmalar öngörüyor. Üniversite mezunlarının iş gücü piyasasındaki performansları, iş bulma süreleri ve alanlarında istihdam edilme oranları merkezi sistemlerle düzenli olarak izlenecek. Bu veriler doğrudan ilgili üniversitenin gelişim göstergesi olarak değerlendirilecek.
Bölümlerin yeterlilik standartları ve uygulamalı ders içerikleri reel sektör temsilcilerinin doğrudan katılımıyla belirlenecek. Üniversite bünyesindeki kariyer merkezlerinin operasyonel gücü ve danışmanlık kapasitesi artırılacak.
Doktora programlarına ihtisas filtresi
Akademik üretkenliğin omurgası olan doktora programlarının açılma ve öğrenci kabul şartları da revizyondan geçirilecek. Üniversitelerin yetkinlik analizleri yapılarak yalnızca güçlü ve ihtisas sahibi oldukları alanlarda doktora programı açmalarına müsaade edilecek. Uluslararası sıralamalarda ön sıralarda yer alan saygın dünya üniversiteleriyle ortak doktora mekanizmaları kurulacak.
Öte yandan, nitelikli yabancı araştırmacı ve akademisyen istihdamını artırıcı tedbirler devreye alınırken; Türkiye'ye gelecek yabancı uyruklu lisans ve lisansüstü öğrencilerin kabulünde, ÖSYM tarafından uygulanan Türkiye Yurt Dışından Öğrenci Kabul Sınavı'nın (TR-YÖS) yegâne merkezi kriter haline getirilmesine yönelik yasal adımlar hızlandırılacak
