Türkiye'de kanser görülme hızı büyük değişim göstermese de artan nüfusla birlikte mutlak vaka sayısı yükseliyor. Modern yaşamın getirdiği obezite, hareketsizlik ve yanlış beslenme alışkanlıkları bazı kanser türlerini artırırken, aşılama ve erken tanı programları pek çok kanserin önüne geçiyor. 1-7 Nisan Kanser Haftası'nda Türkiye'nin kanser tablosunu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Öğretim Üyesi ve Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Şuayib Yalçın ile konuştuk.
Modern hayatın getirdiği obezite, diyabet ve değişen beslenme alışkanlıklarının kanser türlerini ve görülme yaşını değiştirdiğini belirten Yalçın, özellikle gençlerde artış gösteren kolon kanseri vakalarına karşı tarama stratejilerinin güncellenmesi gerektiğini vurguladı.
"Kolon kanseri 50 yaş altında en sık görülen tür oldu"
Türkiye'de kanser türlerinin görülme sıklığındaki değişime ve tarama yaşının önemine dikkat çeken Prof. Dr. Şuayib Yalçın, genç yaş gruplarındaki risk artışını şu sözlerle anlattı:
"Normal şartlarda üçüncü sırada yer alan kolon kanseri, 50 yaş altında en sık görülen tür haline geldi. Özellikle gençlerde bu vakaları daha fazla görmeye başladık. Bunun da muhtemelen çevresel nedenlerden kaynaklandığını, en önemlisinin beslenme ile sigara ve alkol gibi zararlı davranışlarla alakalı olabileceğini düşünüyoruz. Türkiye'deki kanser tarama programı kolon kanseri için 50 yaşında başlıyor; ancak kolon kanserinde meydana gelen bu yeni değişiklikler, taramaların daha erken yaşa çekilmesini gerekli kılıyor."
"Geleneksel riskler azalırken modern yaşamın getirdiği riskler artıyor"
Geçmişte yaygın olan bazı kanser nedenlerinin kontrol altına alındığını ancak yeni risklerin belirdiğini ifade eden Yalçın, mide ve karaciğer kanserindeki dönüşümü şöyle özetledi:
"Geçen 100 yılın başında en sık mide kanseri görülüyordu. Çağdaş yaşamın getirdiği yiyeceklerin daha iyi saklanması ve işlenmesi nedeniyle mide kanseri artık çok daha az görülmeye başladı. Ancak bu nedenlere bağlı olanlar azalırken; şişmanlık, alkol, sigara ve reflüye bağlı olan mide kanserinin üst ucu kanserleri ile kardiya kanserlerinin alt tipinde artış olmaya başladı. Bu da dikkat etmemiz gereken konulardan birisi. Geleneksel risk faktörleri azalırken, modern dünyanın getirdiği değişiklikler bunlara yol açabiliyor.
Karaciğerde ise eskiden en büyük neden Hepatit B idi ve aşılamayla bu risk azaldı. Fakat günümüzde karaciğer kanserleri; obezite, diyabet, metabolik sendrom ve şişmanlıkla ortaya çıkan patolojik yağlanma nedeniyle tekrar artmaya başladı. Bu da kilo kontrolü ve uygun beslenmenin toplumsal bir gereklilik olduğunu gösteriyor."
"Rahim ağzı kanserinde bilinç düzeyi artmalı"
Kadınlarda sık görülen kanser türlerine de değinen Prof. Dr. Yalçın, özellikle rahim ağzı kanserinin önlenebilir bir tür olduğunun altını çizerek şu ifadeleri kullandı:
"Geçen yüzyılda en önemli kadın kanseri özellikle rahim ağzı kanseriydi. Bu kanser türü özellikle HPV (Human Papilloma Virus) dediğimiz bir virüs üzerinden gelişiyor. Hem burada cinsel yaşam davranışlarımızın bilinçlendirilmesi hem de halkın bu konudaki farkındalığının artırılması büyük önem taşıyor. Toplumsal aşılamanın önemli olduğunu söyleyebiliriz."
“Sigara dumanına maruz kalmak, akciğer kanserinde kişiyi asıl kullanıcı kadar etkiliyor”
Tüm tütün ürünlerinin akciğer kanserini tetiklediğini belirten Yalçın, zararsız gibi görülen elektronik sigaraların halkı yanılttığını, bunun gibi tüm alışkanlıkların akciğer kanseri başta olmak üzere mide, gırtlak, baş ve boyun kanserlerinin en büyük sebeplerinden biri olduğunu vurguladı. Yalçın, “Tütün çiğnemek bile kanser türlerinde rol oynayabiliyor. Sigara kullanımı ve dumanına maruz kalmak, çok sık gördüğümüz baş boyun kanserleri, mide kanserlerinin önemli nedenlerinden biridir. Bununla ilgili toplumsal bir oturmuş tarama programı yok ama geliştiriliyor. Akciğer kanserinde pasif maruziyet dediğimiz şey de çok etkili. Kalp krizi, inme, nefes darlığı, kronik bronşit, yaşam süresinin kısalması gibi çok bariz olumsuz sonuçları oluyor. Bu nedenle bunlar kişilerin inisiyatifine bırakılmamalı. Toplumsal alanlarda sigara yasağı kontrol önlemleri artırılmalı” sözlerini aktardı.
“Her sekiz kadından birinde meme kanseri görülüyor”
Gelişmiş toplumlarda her 8 kadından birisi meme kanseri olduğunu söyleyen Yalçın, egzersiz ve kilo kontrolü gibi tedbirler alınarak korunmanın mümkün olduğunu vurguladı. Ayrıca erken teşhisin öneminin altını çizen Yalçın, “Kadının bilinçli olması, kendini ayda bir muayene etmesi, mamografi ve meme ultrasonu yaptırması önemli. Türkiye’de maalesef bu konudaki bilgilerin çarpıtıldığını, işin uzmanı olmayan kişilerin toplumsal bilgi kirliliğine yol açtığını görüyoruz. Mamografinin işe yaramadığı yönünde yanlış bilgiler yayılıyor. Kamu sağlığını ön plana çıkaran konularda devletin ilgili kurumlarının inisiyatif alarak bariz yanlışları ortadan kaldırmak yönünde adımlar atması gerekiyor” diye konuştu.
“Toplumsal farkındalık önemli”
Kanserin toplumsal bir sorun olarak ele alınması gerektiğini vurgulayan Yalçın, erken teşhis ve önlem alma konusu üzerine toplumu bilinçlendirecek kamu yararına programlar yapılmasının hayati önem taşıdığını belirtti. Yalçın, “Tedavilerde olduğu kadar önleme çalışmalarının önemi çok büyük ve daha az maliyetli. Kanserin önlenmesi konusunda planlama ve aşılama gibi konular üzerine ağırlık verilmesi gerekiyor” dedi.
21. Ulusal Kanserli Hastalar Kongresi 3 Nisan’da Ankara’da düzenlenecek
21. Ulusal Kanserli Hastalar Kongresi, 3 Nisan Cuma günü Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde gerçekleşecek. Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Şuayib Yalçın'ın başkanlığında yapılacak organizasyonda; Ankara Bilkent Şehir Hastanesinden Prof. Dr. Mehmet Ali Nahit Şendur eş başkan olarak, Prof. Dr. Güzide Burça Aydın ve Doç. Dr. M. Cem Babadoğan ise bilimsel sekreterya olarak görev alacak.
Etkinliğin önemine değinen Prof. Dr. Şuayib Yalçın, Türkiye’nin bu alandaki kararlılığını şu sözlerle vurguladı: "Dünyada bu kapsamdaki bir kongreyi 20 yıldır kesintisiz yapan tek ülkeyiz, bu yıl 21’incisi gerçekleştiriliyor. Bilimsel verileri paylaşacağımız ve toplumu bilinçlendireceğimiz buluşmaya tüm halkımızı davet ediyoruz. Kanser konusunu her yönüyle ayrıntılı olarak ele alacağımız etkinlikte, katılımcılar da uzmanlara soru sorma fırsatı bulacaklar."
Etkinlik hakkında ayrıntılı bilgiye www.turkkanser.org.tr adresinden ulaşılabilir.
