CHP Emek Büroları, asgari ücretin açlık sınırının altına düşmesini önleyecek ve yüksek enflasyon dönemlerinde otomatik toplanacak yeni bir model hazırladı. Yeni modelin önümüzdeki günlerde CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Taşcıer imzasıyla yasa teklifi olarak Meclis’e sunulacağını açıklandı.
16 üyeli komisyon ve bağımsız akademisyenler
CHP Emek Büroları’nın hazırladığı “Türkiye İçin Demokratik ve Adil Bir Asgari Ücret Tespit Modeli”ne göre, Asgari Ücret Tespit Komisyonu 16 üyeden oluşacak.
Modelde hükümetten 1, TÜİK’ten oy hakkı olmayan 1 kamu uzmanı, işçi tarafından 5, işveren tarafından 5 ve bağımsız akademisyenlerden 4 temsilci yer alacak.
Akademisyenler en az 10 yıl deneyime sahip olacak, siyasi parti üyesi olmayacak ve “bağımsızlık taahhütnamesi” imzalayacak.
Karar alma sürecinde nitelikli çoğunluk
Yeni modelde, komisyon kararları nitelikli çoğunlukla alınacak; 16 üyeden en az 11’inin onayı olmadan karar geçerli olmayacak. Böylece tek bir blok kararları tek başına belirleyemeyecek ve uzlaşma zorunlu hâle gelecek. Anlaşmazlık durumunda ise işçi tarafına toplu eylem hakkı tanınacak.
Açlık sınırı ve insan onuruna uygun ücret
Taslakta, komisyonun asgari ücreti belirlerken “insan onuruna yaraşır yaşam düzeyi”ni esas alması öngörülüyor. Model, asgari ücretin açlık sınırının altına düşmesini engelleyecek ve orta vadede yoksulluk sınırına yaklaşmasını hedefleyecek. Ayrıca diğer ücretlerin de yoksulluk sınırının üzerine çıkması amaçlanıyor.
Yüksek enflasyonda otomatik toplanma
Yeni model, yüksek enflasyon dönemlerinde komisyonun otomatik olarak toplanmasını sağlayacak. Örneğin 6 aylık enflasyon yüzde 10’u aştığında komisyon yeniden toplanacak ve yalnızca gerçekleşen değil, beklenen enflasyon da dikkate alınacak. Komisyonun en geç iki yılda bir toplanma zorunluluğu ise yılda bir olarak güncellenecek.
Tarafsız veri ve sosyal diyalog mekanizmaları
Taslak, TÜİK, Merkez Bankası ve Hazine’den veri alacak bağımsız bir teknik birim kurulmasını öngörüyor. Bu birim, politik baskılardan bağımsız olarak analiz yapacak ve komisyona tarafsız veri sunacak. Ayrıca asgari ücret sürecinin yıl boyu sosyal diyalog mekanizmalarıyla desteklenmesi, Ekonomik ve Sosyal Konsey’in düzenli toplanması da hedefleniyor.
