Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından idare edilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, ülke genelinde büyük bir geri dönüşüm hareketliliği başlattı. 1 Temmuz tarihi itibarıyla ulusal ölçekte entegrasyon süreci devreye giren uygulama, kısa sürede yüksek bir işlem hacmine ulaştı. 81 ilin tamamında ve 973 ilçede eş zamanlı olarak yürütülen projeye vatandaşlar yoğun bir katılım gösterdi. Geri dönüşüm faaliyetlerinin çok daha verimli bir seviyeye ulaştırılmasını amaçlayan sisteme kayıt yaptıran kullanıcı sayısı ise ilk 10 günlük zaman diliminde 1 milyon 992 bin 6 kişiye ulaştı.
Her ambalaj başına 1 lira teşvik ödemesi yapılıyor
Depozito iade sistemi; alüminyum, cam ve plastik malzemelerden üretilen içecek ambalajlarının çöpe gitmeden kaynağında ayrıştırılmasını, dijital sistemlerle takibinin yapılmasını ve yeniden üretim süreçlerine dahil edilmesini sağlıyor. Üzerinde özel DOA logosu yer alan içecek ambalajlarını depozito iade makinelerine ya da belirlenen manuel teslim etme noktalarına götüren kişilere, kriterlere uygun her bir ambalaj için 1 lira teşvik bedeli veriliyor. Teslimat işlemlerinin tamamlanmasıyla birlikte kazanılan toplam tutarlar, DOA mobil uygulaması içerisinde bulunan dijital cüzdan hesaplarına aktarılıyor.
İşletmelerin kayıt işlemleri için ekim sonuna kadar vakti var
Uygulamanın zorunlu aşaması kapsamında kafe, restoran ve otel gibi işletmelerin, Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerinden ekim ayının son gününe kadar kayıt süreçlerini neticelendirmesi gerekiyor. Bu işletmelerin ayrıca birlikte faaliyet yürütecekleri yetkilendirilmiş saha operatörlerini de seçmesi önem taşıyor. Belirtilen yasal takvim sınırları içinde sorumluluklarını yerine getirmeyen ticari işletmelere, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda idari yaptırımlar uygulanacak. Kayıt süreçlerini başarıyla tamamlayan tesislerde biriktirilen DOA logolu ambalaj atıkları, yetkilendirilmiş saha operatörleri tarafından belirli periyotlarla toplanarak geri dönüşüm zincirine aktarılıyor.
Ekonomiye her yıl 30 milyar lira katkı sağlanması hedefleniyor
Depozito iade sistemi kapsamında geri dönüştürülen her bir DOA logolu ambalaj başına işletmelere de 20 kuruş tutarında bir teşvik ödemesi gerçekleştiriliyor. Atıkların toplanması, nakliyesi ve doğrulama basamaklarının tümü dijital altyapı kanalıyla güvenli ve takip edilebilir bir biçimde yönetiliyor. Yeni modelle birlikte Türkiye piyasasına her sene sürülen yaklaşık 25 milyar adet içecek ambalajının geri kazandırılması ve ülke ekonomisine yıllık bazda 30 milyar liralık bir ekonomik katkı sunulması planlanıyor. İlk dönemde yüzde 50 seviyesine ulaştırılması hedeflenen geri kazanım oranının, sistemin tam operasyonel kapasiteye erişmesiyle yüzde 80'e çıkarılması amaçlanıyor. Bununla birlikte projenin 20 ila 30 yıllık bir süreç zarfında yaklaşık 20 bin kişiye yeni istihdam alanı oluşturması bekleniyor.
