Türk Dil Kurumu (TDK), 25 Ağustos günü, tarihinde bir ilki gerçekleştirdi. Bugüne kadar Türkçenin yazımını öne alarak sözlük, yazım kılavuzu, dergiler ve kitaplar yayımlayan TDK, ilk kez diksiyon eğitimi verdi.
Nisan ayında bir çalıştay toplayarak deneyimli spiker, sunucu, muhabir, prodüktör ve tiyatro sanatçılarını dinleyen TDK, onların meslekî deneyimlerini, öğretmenlere eğitim verdirerek değerlendirmeye karar vermiş ve bu konuyu eğitim programına almıştı.
Temmuz ayında, TDK’de Türkçenin güzel konuşulması için oluşturulan Çalıştay grubundaki spikerlere bir çağrı yapılarak ilk kez Karaman’da düzenlenmesi planlanan diksiyon eğitiminde ders vermeyi arzu edenlerin düşünceleri soruldu. Programı uygun olan spikerlerden; Şener Mete, Cüneyt Gündoğdu, Nedim Atak, Erdoğan Arıkan, Murat Atıl ve Ekrem Tamer, bu eğitimde seve seve görev alacaklarını bildirince hemen program hazırlıklarına girişildi.
Niçin Karaman? Karamanoğlu Mehmet Bey’in, aslının “Bâdel-yevm ber-divan, ber-dergâh, ber-barigâh, der-Meclis, der-meydan, çün be-zeban-ı Türkî, zeban-ı diğer nedâret” olduğu belirtilen, günümüz Türkçesiyle “Bundan böyle mecliste, tekkelerde, resmî dairede ve meydanlarda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır” diyen ünlü fermanı, Türkçe ile ilgili tüm araştırmalarda yer verilen bir belgedir. Kalıcılığı ne olursa olsun, 700 yıl önce yazılan bu ferman, Orhun yazıtlarından sonra Türk dilinin konuşulması gereğini bildiren ilk buyruktur. Dünya dilleri için o yüzyıllarda böyle bir emirname yazılmış mıdır bilmiyorum ama bu fermanın, ilklerden biri olduğu kesindir. İşte Türkçe ile ilgili ilk fermanın yayınlandığı yer olduğu için Karaman seçildi.
29 Temmuz’da TDK internet sayfasında, “Türk Dil Kurumu ve Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesinin iş birliğiyle Karaman’da spikerler tarafından Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullardaki Türkçe/ Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerine yönelik ücretsiz “Uluslararası Diksiyon Yaz Okulu” programı düzenlenecektir” cümlesiyle başlayan bir duyuru yapıldı.
12 Ağustos 2025 günü Karamandan adlı gazete, “Uluslararası Diksiyon Yaz Okulu ilk kez KMÜ'de başlıyor” flaşıyla çıktı. Haberde, kısa adı KMÜ olan Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi’nin; Türkçenin doğru, etkili ve güzel kullanımını teşvik etmek amacıyla önemli bir organizasyona ev sahipliği yapacağı belirtiliyordu.
. Beş gün olarak planlanan yaz okulu kapsamında deneyimli eğitmenler, genel eğitim planı içinden, verebilecekleri dersleri belirlediler. Eğitimde ses bilgisi, vurgu, tonlama, doğaçlama, iletişim ve etkili anlatım konuları üzerinde durulması kararlaştırıldı. Böylesine kapsamlı bir eğitim ise öğretmenlere verilmeliydi. Başvurular arasından KKTC’den 5, yurt içinden 35 öğretmen tespit edildi. Türkçe ve Edebiyat alanında en az 1, en çok 5 yıldır görev yapan öğretmenler arasında, bir kamu radyosundan iki çalışan da bulunuyordu.
KMÜ salonlarında iki grup halinde verilecek eğitimler için Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İdris Nebi Uysal, üniversite adına TDK ile yürütülecek çalışmaları üstlenmişti. KMÜ’den yapılan açıklamada, “TDK ile yürütülen bu nitelikli iş birliği, hem kurumlar arası akademik ve kültürel etkileşimi artırmayı hem de öğretmenlerin Türkçeye dair bilinçlerini daha üst düzeye taşımayı amaçlıyor” denildi.
Programın açılışı, 25 Ağustos Pazartesi sabahı yapıldı. Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, etkinliğin açılış programında, Karaman'ın, "Türkçenin resmi dil ilanı" kararının alındığı, dil tarihinin müstesna şehirlerinden biri olduğunu söyledi. Dilin, bir milletin hafızası ve kültürünün taşıyıcısı olduğunu, öğretmenlerin ise dilin inceliklerini ve kültürel değerleri geleceğe taşıdığını belirten Mert, "Öğrencilerimizin dil bilinci, kendini ifade gücü ve estetik anlayışı, sizlerin doğru ve etkili konuşmasıyla şekillenir. Bu yüzden Türkçeyi doğru ve etkili konuşmak bir beceriden öte, milli bir görevdir. Türkçe sadece bir iletişim aracı değil, tarihimizin, destanlarımızın, türkülerimizin, dualarımızın, masallarımızın dilidir." ifadesini kullandı. Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Osman Mert’in bu konuşması, aynı anda Türkiye’nin Sesi Radyosu tarafından tüm dünyaya yayınlandı.
KMÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Gavgalı ise etkinliğe ev sahipliği yapmaktan büyük onur duyduklarını kaydetti. Uluslararası Diksiyon Yaz Okulu'nun Türkçeyi doğru, etkili ve estetik biçimde kullanma bilincini artıracağına değinen Gavgalı, "Türkçeye sahip çıkmak, hepimizin ortak sorumluluğudur. Karaman, bu açıdan tarihi bir role sahiptir. Bizler, bu mirası yaşatmak ve genç kuşaklara aktarmakla yükümlüyüz. Türkçeyi bilim, sanat ve iletişim dili olarak güçlendirmeyi stratejik hedeflerimiz arasına aldık. Yaz okulunun, Türkçeyi doğru ve güzel kullanma yolunda sizlere ilham vermesini diliyor, katkı sunan kişi ve kurumlara teşekkür ediyorum" dedi.
TRT ve Anadolu Ajansı’nın Karaman muhabirleriyle gazetecilerin de izlediği eğitim programının başında katılımcılara, Türk Dili Dergisi’nin Attila İlhan Özel Sayısı armağan edildi. Daha sonra Yaz okulunun ilk dersleri PowerPoint ve video sunumlarla başladı.
5 gün süren eğitimlerde spikerler, hazırladıkları konuların dışında, öğretmenlerin yayıncılık, dil ve diksiyonla ilgili sorularını yanıtladılar. Son gün kapanış konuşmalarını Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu üyesi Şener Mete, KMÜ Rektörü Mehmet Gavgalı ve Türk Dil Kurumu Başkan Yardımcısı Harun Şahin yaptı. Doç. Dr. Şahin konuşmasında, yaz okulunun öğretmenlerin mesleki gelişimine önemli katkılar sağladığını ve bu kazanımların sınıf içi iletişime olumlu yansıyacağını ifade etti.
15 yıl önce gittiğim Karaman’ın dünü ile bugünü arasında büyük farklar olduğunu gördüm. Her şeyden önce şehir çok kalabalıklaşmış. Çalışanların üçte birinin, oldukça geniş bir alana yayılan Sanayi bölgesinde iş bulduğunu öğrendik. Ancak en fazla elma yetişen kentlerimizden olan Karaman’da, geçen yıl 50 kg elma veren ağaçlarda ancak 3-5 tane elma olduğunu duyunca, Ekim ayından itibaren elmanın kilosunun 250 lirayı bulması şaşırtıcı olmayacak gibi görünüyor.
Ankara’dan hızlı trenle 3 saatte ulaşılan Karaman’daki üniversitenin bu yıl, %97 doluluk oranına ulaşması, kente olan ilgiyi giderek artıracak gibi…