Makedonya Cumhuriyeti Eski Dışişleri Bakanı, Birleşmiş Milletler 62. Genel Kurulu Başkanı ve akademisyen Dr. Srgjan Kerim ile görüşmemizde, ‘Dijital Jeopolitik çağında, Güç ve Egemenlik Rotası’ 1adlı bir makaleyi, Katherine Lambert (Yapay Zeka Vektör Enstitüsü, Toronto Üniversitesinden) ile birlikte kaleme aldıklarını öğrendim ve bu hususda, kamuoyunu bilgilendirmek istedim.
Aynı zamanda, Avrupa ve Uluslararası Bilim ve Sanat Akademisi üyesi olan Dr. Srgjan Kerim, Globalization and Diplomacy : In Search of aBetter World (Küreselleşme ve Diplomasi: Daha İyi bir Dünya Arayışı..) adlı kitabı da bulunmakta. Bölge ülkelerine gerçekleştirdiği ziyaretler çerçevesinde, makalede yaptığı değerlendirmede, artık küresel düzeni şekillendiren baskın güçlerin, dijital güçler olduğunu vurgulamakta. İsabetli tespitler ile beyin fırtınası yapılan bu makaleyi sizlere öneriyorum; dikkatle inceleyebilirsiniz. Dr. Kerim, analizinde, 20. yüzyılın etkin güçlerinin, sanayii kapasitesi, askeri güç ve fiziksel sınırlar üzerinde yer alan kontrol güçleri ile değerlendirildiğini vurguluyor. ‘Küresel çatışmalar sonrasında inşa edilen kurumlar arasında, en başta, Birleşmiş Milletler , bu dinamikler arasında arabuluculuk yapmak için tasarlanmıştı. Devletten devlete, toprak bütünlüğünün ve büyük ölçekli savaşların önlenebilmesi için kurulmuştu. Bu çerçevede , uluslararası istikrar sağlanmaktaydı ve net olarak tanımlanmıştı.
Günümüzde, bu temel yapı, erozyona uğradı. Dijital teknolojilerin yükselişi (özellikle AI (Yapay Zeka) veri altyapıları, sosyal medya ağları ve Meta, Amazon ve Alibaba gibi elektronik ticaret devleri) küresel gücün düzensiz boyutunu ortaya çıkardı. Etki alanları, artık algoritmalar, ulus ötesi veri akışları ve teknik mimari ile şekillenmekte. Bu var olan gerçeklikte, veriyi toplama, veri analizi de, askeri ve ekonomik faktörler gibi stratejik önem kazandı. Bu dijital dönüm noktası, sadece teknolojik bir değişimden ibaret değil aslında, jeopolitik bir dönüşüm’. Makalede, dijital tehditlerin artık, sınırları da aştığından bahsediliyor. Dijital gücün hammaddesi, veri ise, AI(Yapay Zeka) verinin en güçlü aracıdır. AI , insan kapasitesinin ötesinde olan bir hızla hareket etmektedir. Putin’in, 2017 yılındaki bir uyarısına değinilmekte; ‘Yapay Zeka, sadece Rusya için değil, tüm insanlık için gelecektir. Bu alanda lider olan, dünyanın hakimi olacaktır.’
(Vincent,J.(2017) The Verge
https:www.theverge.com/2017/9/4/16251226/russia-ai-putin-rule-the-world
Bu nedenle, uluslararası teşkilatların, kendilerini yeniden keşfetmesi gerektiği ortaya çıkmıştır, diplomatik ve kurumsal çerçevelerin, sınırsız ve veri odaklı dünyaya nasıl adapte olabileceklerini göstermektedir.
Devlet merkezli olmayan dijital yapılar nedeniyle, dijital dünyadaki tehditler artmaktadır. Dr. Kerim, makalede gelecekteki vizyon için, dijital diplomasi rotasını çiziyor, dijital yönetimin ,esnek yönetim modelleri ile bürokratik eylemsizlikten ve jeopolitik rekabetten etkilenmemesi gerektiği üzerinde duruluyor.
1Navigating Power and Sovereignty in the Age of Digital Geopolitics (SciArtr Reli2025;4(4)141-148
