Yapay zekânın çalışma hayatındaki etkisine ilişkin IBM’nin küresel araştırması, teknolojinin yalnızca iş süreçlerini hızlandırmadığını, bazı çalışanlar açısından ek görev ve sorumluluklar da oluşturduğunu ortaya koydu. IBM Institute for Business Value ile Oxford Economics tarafından yapılan araştırmada, 28 ülkeden 8 bin 800 tam zamanlı çalışan ile 1.500 insan kaynakları yöneticisinin görüşleri değerlendirildi.
Yapay zekâ çalışanlara yeni iş yükü getiriyor
Araştırmaya göre yapay zekânın kullanılması, bazı görevlerin ortadan kalkmasından ziyade çalışanların üstlendiği işlerin farklılaşmasına yol açıyor. İnsan kaynakları yöneticilerinin yüzde 80'i, yapay zekâ kullanımının çalışanlar açısından “görünmez iş” oluşturduğunu ifade ediyor.
Bu kapsamda çalışanların yapay zekâ tarafından hazırlanan sonuçları incelemesi, hataları gidermesi, sisteme ilave bağlam sunması ve standart iş akışlarının dışında kalan durumlarla ilgilenmesi gerekiyor.
Çalışanların yüzde 42'si de yapay zekâ nedeniyle işlerinin arttığını veya ortaya çıkan ilave emeğin yeterince görünür olmadığını belirtiyor.
Yapay zekâ hatalarında sorumluluk çalışanlara kalıyor
Araştırmada yapay zekâ kullanımı sırasında ortaya çıkan hataların sorumluluğuna ilişkin çalışan görüşleri de ele alındı. Katılımcıların yüzde 43'ü, yapay zekâ tarafından oluşturulan bir sonuçta problem yaşanması halinde sorumluluğun kendilerine kaldığını belirtti.
İnsan kaynakları yöneticilerinin yüzde 41'i ise çalışanların yapay zekâ çıktısına itiraz etme veya sistemi devre dışı bırakma konusunda kendilerini güvende hissetmeyebileceğini düşünüyor.
Yöneticilerin yüzde 36'sı, yapay zekâ kullanımında hangi kararın sorumluluğunun kimde olduğunun netleştirilmemesinin şirketlerde teknolojinin uygulanmasını güçleştirdiğini ifade ediyor.
Yapay zekâ nedeniyle beceri kaybı endişesi
Araştırmada yapay zekânın çalışanların mevcut becerileri üzerindeki etkisine yönelik görüşler de yer aldı. Çalışanların yüzde 60'ı, yapay zekâ kullanımının sahip oldukları bazı becerilerin zayıflamasına neden olmasından endişe duyuyor.
Bu çalışanların yaklaşık dörtte üçü, yapay zekânın belirli becerileri üzerinde halihazırda olumsuz etkisi olduğunu düşünüyor. Kaygı duyulan alanların başında ise eleştirel düşünme becerisinin zayıflaması geliyor.
İnsan kaynakları yöneticilerinin yüzde 71'i, yapay zekâ tarafından oluşturulan sonuçları denetleme, doğrulama ve gerektiğinde geçersiz kılma becerisini gelecekte önem kazanacak çalışan yetkinlikleri arasında görüyor. Çalışanlarda ise insan muhakemesini aynı düzeyde önemli bulanların oranı yüzde 29 olarak ölçüldü.
İnsan denetimi yapay zekâ kullanımında fark yaratıyor
Araştırmaya göre yapay zekânın hangi görevleri bağımsız biçimde gerçekleştireceğinin, hangi süreçlerde insanlara destek olacağının ve hangi kararların insanlarda kalacağının açık şekilde belirlenmesi şirketlerde farklı sonuçlarla ilişkilendiriliyor.
Bu ayrımı net biçimde ortaya koyan şirketler, yüzde 18 daha düşük risk ve yüzde 20 daha yüksek kalite bildirdi.
İnsan kaynakları yönetiminin insanlarda kalacak kararlar konusunda doğrudan sorumluluk üstlendiği şirketlerde çalışanların yüzde 76'sı, yapay zekâ önerilerine itiraz etme veya bu önerileri geçersiz kılma konusunda kendisini güvende hissettiğini belirtti.
İnsan kaynakları biriminin yalnızca danışman olarak yer aldığı şirketlerde ise aynı oran yüzde 43 olarak kaydedildi.
Şirketlerde yapay zekâ kullanımı artarken insan kaynakları geride kalıyor
Araştırma, şirketlerin yapay zekâyı iş süreçlerine dahil etme hızının insan kaynakları birimlerinin dönüşüm hızından farklı olduğunu da ortaya koydu.
Kuruluşların yüzde 72'sinde insan kaynakları faaliyetlerinde yapay zekâ ya hiç kullanılmıyor ya da sınırlı düzeyde kullanılıyor. İnsan kaynakları yöneticilerinin yalnızca yüzde 28'i, bilgi teknolojileri ekipleriyle ortak bir yapay zekâ yol haritasına sahip olduklarını belirtiyor.
Yöneticilerin yüzde 73'ü ise üst yönetim içerisinde düzenli koordinasyon sağlamanın zor olduğunu ifade ediyor.
IBM araştırmasındaki sonuçlar, yapay zekânın çalışma hayatındaki etkisinin yalnızca istihdam üzerindeki değişimlerle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Araştırmada çalışanların günlük iş yükü, sorumlulukları ve sahip oldukları becerilerin korunmasına ilişkin kaygılar da yapay zekâ kullanımının önemli başlıkları arasında yer alıyor.
