Kıbrıs'ta çözüm sürecine yönelik diplomatik temaslar hızlanırken, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin, taraflardan dört yeni geçiş noktası ve mayın temizliğini içeren güven artırıcı önlemler paketine cuma gününe kadar yanıt vermelerini istedi.
Diplomatik kaynaklar, Kıbrıs Türk ve Rum taraflarının önerileri değerlendirdiğini ancak henüz uzlaşma sağlanamadığını bildirdi. Tarafların paketi kabul etmesi durumunda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in himayesinde 2+1 formatında liderler görüşmesi yapılabileceği belirtiliyor. Bu görüşmede ilerleme sağlanması halinde Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın da katılımıyla 5+1 toplantısının önünün açılabileceği ifade ediliyor.
Öte yandan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın yarın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne (KKTC) çalışma ziyareti gerçekleştireceği bildirildi. Fidan'ın temaslarında Kıbrıs meselesindeki son gelişmelerin de ele alınması bekleniyor.
Dört yeni geçiş noktası masada
Diplomatik kaynaklara göre güven artırıcı önlemler paketinde dört yeni geçiş güzergahı bulunuyor:
- Haspolat (Mia Milia)
- Kiracıköy (Athienou)-Gaziler (Pyroi)-Eğlence (Aglantzia)
- Akıncılar (Louroujina)-Limya (Lymbia)
- Kambo (Kambos)-Gemikonağı (Karavostasi)
Kambo-Gemikonağı güzergahı, askeri bölge niteliğindeki Erenköy (Kokkina) önerisine alternatif olarak gündeme getirildi.
Diplomatik kaynaklar, tarafların geçiş noktaları konusunda anlaşmaya yaklaştığını ancak mayın temizliğinin kapsamı üzerinde görüş ayrılıklarının sürdüğünü belirtti.
Önerilen güzergahların farklı ihtiyaçlara yanıt vermesi bekleniyor. Gaziler üzerinden kurulması planlanan Kiracıköy-Eğlence bağlantısının Larnaka-Lefkoşa arasındaki ulaşımı kısaltabileceği değerlendiriliyor.
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Haspolat ve Akıncılar-Limya güzergahlarının her iki toplumun ihtiyaçlarına hizmet edeceğini belirtti. Önceliğinin Kaymaklı veya Mağusa Kapısı'nda geçiş sağlanması olduğunu ifade eden Erhürman, mevcut öneriler sonuçlanmadan yeni güzergahları gündeme taşımayacağını söyledi.
Mayın temizliğinde uzlaşma sağlanamadı
Güven artırıcı önlemler paketi, Kıbrıs'ın iki tarafında ayrı ayrı 70 bin metrekarelik mayınlı alanın temizlenmesini öngörüyor.
Diplomatik kaynaklar, Kıbrıs Rum tarafının mayın temizliği önerisine olumlu yaklaştığını bildirdi. Kıbrıs Türk tarafı ise çalışmaların yalnızca belirlenen alanlarla sınırlı tutulmasını yeterli bulmuyor ve daha kapsamlı bir temizlik yapılmasını istiyor.
Mayın temizliğinin kapsamı, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının devam ettiği başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Holguın liderlerle temaslarını sürdürüyor
Maria Angela Holguin'in 29 Ekim-10 Kasım tarihleri arasında Kıbrıs'ta temaslarda bulunduğu bildirildi.
Holguin, 30 Ekim'de Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulides, 2 Kasım'da ise KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile görüştü. Diplomatik kaynaklar, Holguin'in 4 Kasım'da Erhürman'la yeniden bir araya gelerek 9 Kasım'da yapılması planlanan liderler toplantısı öncesinde çalışma yöntemini ele aldığını aktardı.
Holguin ayrıca Türkiye'nin Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri, siyasi parti temsilcileri, BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin temsilcileri, sivil toplum kuruluşları, Gençlik Teknik Komitesi ve eski Kıbrıs Türk lideri Mustafa Akıncı ile de görüştü.
Hristodulides ve Erhürman arasında müzakere yöntemi farkı
Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulides, görüşmelerin yalnızca yeni geçiş noktalarıyla sınırlı kalmaması gerektiğini savunuyor. Hristodulides, BM çerçevesinde güven artırıcı önlemlerin yanı sıra müzakere yöntemi ve çözümün esaslarının da birlikte ele alınmasını istiyor.
Erhürman ise Holguin'in iki taraf arasında köprü kurma çabasını takdir ettiğini belirtirken Hristodulides'in sunduğu öne sürülen 19 öneriye itiraz etti.
Önerilerin kendisine yazılı olarak iletilmediğini söyleyen Erhürman, bunların gerçekten 19 ayrı öneriden oluşup oluşmadığını sorguladı. Söz konusu başlıkların iki buçuk ay içerisinde sonuçlandırılmasını da gerçekçi bulmadığını ifade etti.
Erhürman, resmi müzakerelerin yeniden başlaması için dönüşümlü başkanlık ve Kıbrıslı Türklerin kararlara etkin katılımı dahil siyasi eşitlik ilkelerinin güvence altına alınması gerektiğini savunuyor.
Hristodulides ise güven artırıcı önlemlerle birlikte müzakere yönteminin ve çözümün esaslarının ele alınmasını istiyor. Taraflar bu konularda henüz ortak bir zeminde buluşabilmiş değil.
Erhürman'dan Mağusa Limanı ve doğrudan ticaret vurgusu
Maraş ve Mağusa Limanı konularına da değinen Erhürman, Mağusa Limanı'nın zaten faaliyet gösterdiğini belirtti.
Erhürman, önceliğin 2004 Annan Planı referandumlarının ardından Kıbrıslı Türklere vaat edildiğini ifade ettiği Avrupa Birliği Doğrudan Ticaret Tüzüğü'nün uygulanması olması gerektiğini savundu.
Ankara'nın kıbrıs politikası ile BM süreci farklı zeminlerde ilerliyor
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Türkiye, Kıbrıs'ta iki devletin yan yana var olmasını en gerçekçi çözüm modeli olarak değerlendiriyor. Ankara, Kıbrıslı Türklerin egemen eşitliğinin ve eşit uluslararası statüsünün tanınmasını talep ediyor.
Kıbrıs Rum liderliği ise BM kararları çerçevesinde iki toplumlu ve iki bölgeli federasyon modelini savunuyor.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, iki liderle 15 Ekim 2024'te New York'ta bir araya gelmişti. Görüşmenin ardından BM, nihai çözüme yönelik ortak bir zemin bulunmadığını açıklamıştı.
2025 yılında taraflar arasında iş birliği alanları oluşturulması ve güvenin artırılması amacıyla yeni bir süreç başlatıldı. Cenevre'de 17-18 Mart 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen ilk genişletilmiş toplantıda altı başlık belirlendi. Taraflar, 16-17 Temmuz'da New York'ta bir araya gelerek kaydedilen ilerlemeyi değerlendirdi.
Dışişleri Bakanlığı kaynakları, bu toplantıya kadar yeni geçiş noktaları konusunda ilerleme sağlanamadığını aktardı.
Guterres, 27-29 Temmuz 2026 tarihlerinde gerçekleştirdiği Kıbrıs ziyaretinde iş birliği başlıklarındaki çalışmaların hızlandırılmasını istemişti. Hazırlıkların tamamlanmasının ardından 5+1 toplantısı yapılabileceğini belirten Guterres, sonuç alınamayacak bir toplantı düzenlemek istemediğini ifade etmişti.
Holguın'in Ankara teması Rum yönetiminin tepkisini çekti
Holguin'in Türkiye'nin Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri ile gerçekleştirdiği temas, Kıbrıs Rum yönetiminin tepkisine neden oldu.
Diplomatik kaynaklara göre Holguin, Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay'dan gelen mesajı almak amacıyla Başçeri ile görüştü. Holguin'in görüşmenin amacını Hristodulides'e de ilettiği belirtildi.
Kıbrıs Rum Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis ise BM temsilcilerinin Güvenlik Konseyi kararlarına uygun davranması gerektiğini belirterek görüşmeyi "kabul edilemez" ve "talihsiz" olarak nitelendirdi.
Fidan'ın KKTC ziyaretinde kıbrıs gündemi ele alınacak
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Hakan Fidan, yarın KKTC'ye çalışma ziyaretinde bulunacak.
Fidan'ın KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Başbakan Ünal Üstel tarafından kabul edilmesi, ayrıca Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu ile görüşmesi planlanıyor.
Görüşmelerde ikili ilişkilerin yanı sıra Kıbrıs meselesinde son dönemde yaşanan gelişmelerin ele alınacağı bildirildi.
Holguin'in taraflardan cuma gününe kadar yanıt beklemesi ve Fidan'ın ziyareti, 9 Kasım'da yapılması planlanan liderler toplantısı öncesinde gerçekleşecek.
Tarafların güven artırıcı önlemler paketini kabul etmesi halinde Guterres'in himayesinde 2+1 formatında liderler görüşmesi yapılabilecek. Bu görüşmede ilerleme sağlanması durumunda Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın da katılımıyla 5+1 toplantısının gündeme gelmesi bekleniyor. Ancak diplomatik kaynaklar, taraflar arasında henüz anlaşma sağlanmadığını ve geçiş noktaları ile mayın temizliği başlıklarındaki müzakerelerin sürdüğünü vurguluyor.
