Türk dünyasının ortak kültürel mirasında önemli bir yer tutan masallar ve mitoloji, “Mitler, Düşler, Masallar; Kardeşliğin Sonsuz Şimdiki Zamanı” adlı belgesel filmle Ankara’da izleyiciyle buluştu. Belgeselin galası CerModern’de gerçekleştirilirken, etkinliğe çocuklar ve eğitimciler yoğun ilgi gösterdi.
Etkinliğin açılışında konuşan yazar, eleştirmen Ümit Yaşar Gözüm, CerModern’in dijital salonunda ilk kez bu tür bir etkinlik gerçekleştirildiğini belirtti. Hafta sonunda Emin Antik Sanat Merkezi’nde açılışı yapılan sergiye de değinen Gözüm, iki ayrı salonda eş zamanlı gerçekleştirilen serginin Anadolu mitolojisi ile Türk mitolojisinin buluşması açısından bir ilk olduğunu söyledi.
“Masallar aklın yolunu gösteriyor”
Masalların ve mitolojinin tarih boyunca toplumların kültürel hafızasının oluşmasındaki rolüne dikkat çeken Gözüm, sözlü kültürün önemini vurguladı. Masalların yalnızca çocuklara anlatılan hikâyeler olmadığını belirten Gözüm, onların insanlığa aklın yolunu gösterdiğini ifade etti.
Masalların doğa, insan, kadın, çocuk, sevgi ve aşkı anlattığını dile getiren Gözüm, doğanın insanlık açısından ruhsal bir yapı taşıdığını söyledi. Ancak günümüzde doğanın ve çevrenin yeterince korunamadığına da dikkat çekti.
Gözüm, Türk Dünyasının “masal dedesi” olarak tanımlanan ve Kardeş Masallar kitaplarının yazarı Yücel Feyzioğlu’nun zengin masal çalışmalarına da değindi.
Günümüzde dijitalleşme ve yapay zekâ ile birlikte büyük bir kültürel aşınma yaşandığını belirten ve artık “frene basılması” gerektiğini söyleyen Gözüm, Manisa’da yaşanan okul saldırısına da değinerek, çocukların ve gençlerin kültürel aşınmadan korunmasının önemine işaret etti.
Feyzioğlu: Türk mitolojisinin kadın kahramanı
Daha sonra söz alan ve “Masal Dede” olarak tanıtılan Yücel Feyzioğlu, ekranda yer alan, belgeselde de gösterilen “Kardeş Masallar” dizisindeki “Tomris Ana” kitabındaki kadın figüre işaret eden Feyzioğlu “Dünyada bu kadın kadar tanınan biri yok. Türk mitolojisinin bir kahramanıdır” dedi.
1974’ten bu yana Türk kültürünün masallarını ve mitolojisini derlediğini belirten Feyzioğlu, Orta Asya’ya yaptığı bir gezi sırasında yaşadığı bir anısını da izleyicilerle paylaştı.
Masallar canlandırıldı
Konuşmaların ardından Feyzioğlu’nun masal kitaplarından seçilen ve Mustafa Delioğlu’nun çizimleriyle hazırlanan masalların canlandırıldığı belgesel film gösterildi.
Masallar ortak hafızayı taşıyor
Çizgilerle masalların anlatıldığı belgeselde, masalların yalnızca çocukluk dünyasının değil, toplumların ortak hafızasının önemli bir parçası olduğu vurgulandı.
“Türk Dünyası Masalları”nın binlerce yıllık kültürel mirasın, mitlerin ve düşlerin günümüze taşınmasını sağladığı belirtilen belgeselde, masalların insanlara kim olduklarını, nereden geldiklerini ve nereye yürüdüklerini hatırlatan bir kültürel miras olduğu ifade edildi.
Belgeselde, masalların doğa, insan ve toplum arasındaki ilişkiyi anlattığı; aile ve toplumsal değerleri aktardığı belirtilirken, Türk mitolojisinin de Göktürklerden Hunlara, Uygurlardan Selçuklulara ve Osmanlılardan Cumhuriyet'e uzanan geniş bir coğrafyada şekillenen kadim bir kültürel evren olduğu vurgulandı.
“Bir millet, masallarını kaybettiğinde köklerini de kaybeder”
Belgeselde ve tanıtım metinlerinde, kültürün yalnızca hatırlananlardan değil, unutulanlardan da oluştuğuna dikkat çekilerek, Türk mitolojisinin yalnızca Orta Asya’nın efsanelerinden ibaret olmadığı; Türk halklarının ortak ruhuna kazınmış, farkında olmadan solunan bir miras ifade edildi.
Masalların ve mitolojinin sanat yoluyla yeniden yorumlanmasının kültürel aidiyeti güçlendireceği, Türk devletleri arasındaki kültür birliğini ve turizmi geliştireceği, ortak üretim ve etkileşimi artıracağı da ifade edilen belgeselde, “Her halk, kendi masalında yeniden doğar” anlayışı öne çıkarılarak, mitolojinin insanın ve toplumun kendisini yeniden kurma cesareti olduğu vurgulandı.
Belgesel film gösteriminin ardından ise sanatçılar Kardeş Masallar’dan seçkiler sundular. Müzik eşliğinde; Yücel Feyzioğlu’nun Asena adlı masalını Gönül Akın, Sultan Serdar Doksöz ve Ümmühan Öztürk anlattı.
Yine Yücel Feyzioğlu’nun Turna Kız ile Değirmenci adlı masalını Mehtap İnan, Salih Erayabakan ve Tülay Altındağ anlattı. Masal anlatıları, Türk Halk Müziği sanatçısı Gürbüz Gözüm ve Yan Flüt Sanatçısı Bilge Şahiner’in müzikleri eşliğinde izleyicilerin beğenileri ile karşılandı.
